Autor: tohongbui

Vietnamesisch

Nordkoreas Staatschef Kim Jong-un hält mit seinen Rakententests die Welt in Atem. Deutschland kritisierte den „völkerrechtswidrigen Kurs Nordkoreas in aller Schärfe“. USA kündigte an, den Druck auf Pjöngjang weiter zu erhöhen – was es auch immer zu bedeuten mag. Das einzige Land, wo sich wirklick was tut, ist Japan: Schulkinder üben Evakuierung für den Ernstfall.

Mit dieser Einleitung könnte man meinen, dass ich ein Japan-Fan bin. Eigentlich mag ich wie die meisten Ostasiaten Japan nicht sehr, vielleicht lag es nur an meinem Minderwertigkeitskomplex gegenüber das Land der aufgehenden Sonne. Aber ich  bewundere die Liebe der Japaner zu ihrem Land, die ihnen half, aus den Ruinen von Hiroshima zur wirtschaftlichen Weltmacht aufzusteigen. Was ich in diesem Blog vostellen wollte, ist die japanische Sprachschule „Đông-Du“ in Saigon, auf Deutsch „Reise nach Fernost“.

Oh, ich habe nicht die Absicht, den Leser das Erlernen der japanischen Sprache zu ermuntern. Vielmehr möchte ich das Model der Förderung von Schülern und Schülerinnen aus armen Verhältnissen erläutern, das von dem Schuldirektor Nguyễn Đức Hòe ins Leben gerufen wurde. Er selbst hat in Japan studiert und den Master of Science an der Universität Tokio im Jahre 1967 erworben. Bereits während seiner Studienzeit gründete eine Art Studentenfond, um in Not geratene studierende Landsleuten zu helfen. Nach dem Studium, zurück in seinem Heimatland und geimpft mit dem Đông-Du-Gedanken: Mit den im Ausland gebildeten Samen, die Früchte im Heimatland zu ziehen.

Obwohl er jetzt fast 80 Jahre alt ist, besucht er regelmäßig die von der Đông-Du-Schule geförderten Studenten im Ausland, mobilisiert japanische Freunde um ausländische Studenten zu sponsern und mit Stipendien arme Schüler und Schülerinnen in Vietnam zu unterstützen. Er arbeitet unerbittlich an dem Ehrgeiz, Studenten aus Vietnam ins Ausland zu schicken, um ihr Wissen zum Wohle des Landes einzusetzen, nach dem Vorbild von Japan.

Mit der Invasion der Assyrer im Jahre 720 v. Chr. begann die Geschichte des jüdischen Exils. Mit einer beharrenden Entschlossenheit, eine „Heimstätte für das jüdische Volk“ zu  errichten, verkündete David Ben-Gurion am 14. Mai 1948 die Gründung des Staates Israel.
Ich weiß nicht, wie lange die Geschichte des vietnamesischen Exils dauern wird, aber wenn der „Đông-Du-Traum“ weiterhin kultiviert wird, hoffe ich eines Tages, dass auf den Reisfeldern meines Heimatlandes die Ähren prallen.

Deutsch

Dạo này thế giới xôn xao vì Kim-Chính-Ân hăm he phóng hỏa tiễn bay vèo vèo xuyên đại đương từ Đông sang Tây, lỡ mà rớt xuống đâu thì đó ráng chịu. Mỹ lo. Đức lo. Pháp lo. Nước duy nhất vừa lo vừa làm là … Nhật-Bản. Chính phủ tập trận sơ tán cho dân, thảo kế hoạch bắn phá tên lửa.

Nhập đề như vầy bạn chắc hẳn cho tôi là „phen“^[1] với Soichiro Honda hay Torakusu Yamaha. Thật ra, giống như đa số người Á đông, tôi không thích Nhật lắm, có lẽ do cái GATO^[2] đối với Nhật-Bản của tôi quá lớn. Nhưng tôi thật sự cảm phục lòng yêu tổ quốc, yêu đồng bào của họ. Bị thất trận vì bom nguyên tử Hiroshima, với lòng yêu nước nồng nàn người Nhật đã vươn lên từ đổ nát của chiến tranh. Những dân tộc nào như vậy đều hùng mạnh hết, dù sống lưu vong trên 2000 năm, bị tàn sát như người Do thái, suy sụp, đổ nát vì chiến tranh thế giới thứ 2 như Đức, Nhật nhưng Lúa vẫn trĩu hạt trên đất Phù Tang.

Cái tôi muốn giới thiệu ở bài Blog này là trường Nhật ngữ Đông Du ở Sài-Gòn. Ồ, không phải tôi kêu bạn học tiếng Nhật đâu !
Thầy hiệu trưởng, người thành lập trường này, đi du học và làm việc một thời gian dài ở Nhật nên tác phong và tư tưởng rất giống người Nhật. Tuy đã gần 80 tuổi ông vẫn đi Nhật thường xuyên để thăm và kiểm tra tình hình các em du học sinh Đông Du bên đó, vận động bạn bè Nhật tài trợ cho các du học sinh và giúp học bổng cho học sinh nghèo ở Việt Nam v.v. Nói chung là làm việc không ngơi nghỉ. Ông bà hiệu trưởng rất có tâm và nhiệt huyết, đặt tên trường là Đông Du với hoài bão đưa sinh viên ưu tú Việt Nam đi du học để gieo hạt, ương mầm, sau này có trái thơm quả ngọt về giúp ích cho đất nước.

Cuộc xâm lăng của người Assyria vào năm 720 trước Công Nguyên đã khởi đầu lịch sử lưu vong của dân Do Thái. Với ý chí lập quốc kiên cường, ngày 14 tháng 5 năm 1948 David Ben-Gurion – thủ lĩnh Do Thái – tuyên bố thành lập một „nhà nước Do Thái“ tại Eretz Israel.
Tôi không biết lịch sử lưu vong của người Việt sẽ kéo dài bao lâu, nhưng nếu „Giấc mộng Đông Du“ vẫn tiếp tục được vun xén, tôi hy vọng một ngày nào đó lúa cũng trĩu nặng trên đất quê hương tôi.

[1] Fan

[2] Ghen Ăn Tức Ở

Hôm nọ bạn bè rủ rê „Qua thăm tao đi“ nên „tức cảnh sinh tình“ rặn ra bài Những người bạn vĩnh cữu.
Mấy hôm nay gặp vấn đề khó giải quyết mới thấm thía câu „Best friends are people who make your problems their problems just so you don’t go through them alone“, dịch đại khái là „Người bạn thật sự luôn đồng hành với ta khi ta gặp khó khăn“. Nhưng họ có nhất thiết phải suy nghĩ hoàn toàn giống ta, hành động hoàn toàn giống ta hay không ?
Chắc chắn là không vì nam châm cùng cực sẽ đẩy nhau.
Hãy tưởng tượng cảnh này: Bạn đang đứng sắp hàng mua vé xe lửa thì một thằng to con lực lưỡng xấn ngang trước mặt.Trường hợp bạn A
Bạn kêu „Excuse moi …“ bằng một giọng nhỏ nhẹ du dương như dòng sông Seine hiền hòa, lững lờ chảy ngang thành phố Paris hoa lệ.
Hắn quay lại thấy em xinh xắn dễ thương quá bèn toét miệng cười giả lả:
– Ồ, xin lỗi nhé, tôi có thể giúp cô mua vé được không ?
Sau đó hắn dẫn em ra tận bến xe, không quên xin số điện thoại. Xe lửa lăn bánh rồi mà hắn vẫn còn đứng nghệch mặt ra đấy nhìn theo …
Trường hợp bạn B
Bạn B kêu „Sorry, Sir …“ bằng một giọng hơi gay gắt nhưng với nụ cười nhẹ, người tinh ý sẽ thấy đó là một nụ cười khẩy dấu sau khuôn mặt nghiêm trang nhưng không kém vẻ thân thiện.
Hắn quay lại toan mở mồm cãi vã thì em giải thích vòng vo ai đúng ai sai, làm sao mới phải v.v. Rồi em chuyển sang phân tích, than phiền về phương tiện giao thông công cộng, chương trình cấp vé xe miễn phí hỗ trợ người có thu nhập thấp mới được chính phủ ban ra hồi … sáng nay.
Sau khoảng mười phút bị em thao thao bất tuyệt thì mặt hắn thộn ra vì quên béng mình định tranh cãi với em vấn đề gì, ngoan ngoãn bước sang quầy bên cạnh mua vé … xe buýt.
Trường hợp bạn C
Tôi gào lên „Entschuldigen Sie bitte, ich bin doch dran …“ (Xin lỗi ông nhá, tới phiên tui …), mặt đằng đằng sát khí.
Hắn chẳng quan tâm, tiếp tục lấn đến quầy bán vé.
Tôi nhào tới như tên bắn, nhưng vì hắn lực lưỡng quá tôi biết mình không xô xát với hắn được nên tăng mật độ âm thanh lên thêm một tông cao hơn nữa. Mọi người chung quanh đứng quan sát vụ cãi nhau, có người tỏ ra bất bình, có người cười tủm tỉm dường như khoái chí được xem màn kịch bỏ túi không mất tiền, có người xì xào bàn tán, nhưng không ai tham gia cả.
„Lên tông“ không ăn thua, tôi rút điện thoại ra hăm dọa:
– Tui kêu cảnh sát !!! (nhưng tôi chỉ dọa thôi chứ không gọi thật vì sợ tốn tiền).
Kết cuộc ra sao thì không có câu trả lời bởi 10 lần tôi bị xấn ngang thì 10 lần chi tiết đoạn cuối khác nhau do không bao giờ lại gặp cùng một thằng to con lực lưỡng, mà mỗi lần một nhân vật khác, tôi phải thiên biến vạn hóa thay đổi vở diễn tí ti cho thích hợp với tình huống, lúc rút điện thoại, lúc vẫy tay kêu nhân viên công lực đang đứng hút thuốc lá gần đấy, có lần tôi giả vờ lên cơn co rút tưởng chừng sắp đứt gân mạch máu cổ, nhưng nói chung là không lần nào có kết quả như của bạn A và bạn B.Dù vậy cả ba bạn A, B và C đều có cùng chí hướng: Bằng mọi cách phải mua được vé xe lửa … trước hắn  – cái thằng to con lực lưỡng định chen ngang kia.

Viết từ cảm hứng khi nghe câu chuyện của người bạn kể về „mộng mơ trên biển“ của hắn trong một đêm đi vượt biên, máy tàu hư, xăng cạn, tương lai mờ mịt như thân phận chiếc ghe trên đại dương mênh mông …

Định nghĩa của Project là gì: A project is an individual or collaborative enterprise, with defined tasks to be executed over a fixed period and within certain cost.
Định nghĩa của Dream là gì (dream có 2 nghĩa là „giấc mơ“ lúc đang ngủ, hoặc ở đây còn có nghĩa là „ước mơ“): A cherished aspiration, ambition, or ideal. No defined tasks, no fixed period, no estimated costs.
Người ta hay nói câu „make the dream come true“ để tăng động lực cho con người thực hiện ước mơ của mình, nhưng không bao giờ đặt mốc cho một ước mơ cả.
Vì sao?
Vì ước mơ không định nghĩa công việc cụ thể phải làm, không định nghĩa thời gian phải xong, không định nghĩa phí tổn phải chi ra.
Vì vậy: As long as you still have breath, your dream is not over.

Ngày nào bầu trời còn mây bay
Thì ta vẫn cứ mơ, mơ hoài …
(Lê Hựu Hà)
Someday your dream will come true.

Ngày 24 tháng 9, người Đức đi bầu Bundestag (Hạ Viện). Chuyện thường phố huyện. Cứ 4 năm một lần.
Nhưng năm nay, với tôi chuyện bầu cử có phần mới lạ hơn: đứa con gái đáng yêu nhất trên đời này của tôi cũng đi bỏ phiếu.
Tôi phải công nhận nếu xét riêng phần đứa con gái đáng yêu nhất trên đời này của tôi thì nền giáo dục của Đức về ý thức chính trị dân tộc đã đạt được mục đích của nó là: khuyến khích nhận thức dân chủ, thúc đẩy công dân tích cực tham gia vào đời sống chính trị một cách thiết thực. Không đứng chỉ tay năm ngón.
Tuần trước, lúc nó từ ký túc xá về thăm nhà, câu hỏi đầu tiên của nó:
– Có thư từ gì gởi đến cho con không hả mẹ ? Ý con muốn nói thư báo gởi cử tri đó mẹ.
Nó vừa tròn 18 tuổi mới đây thôi nên chắc chưa kịp lên danh bạ cử tri vì chưa thấy thư thiếc gì gởi đến cả. Tôi thấy sự thất vọng hiện lên trên gương mặt nó. Cũng có thể do nó thiếu ngủ không biết chừng.Mặc dù từ lâu, cái cảm tưởng xa lạ của sự đổi vai đã mờ dần, tôi vẫn thấy đâu đó một chút gì bất an khi trong bữa điểm tâm nó vừa nhai bánh mì nhồm nhoàm vừa kể lể:
– Con đọc qua mấy cái Wahlprogramm[1] của SPD và CDU, chẳng khác nhau bao nhiêu mẹ ạ, có lẽ bầu ai cũng được cả …
Tôi không quan tâm lắm về tình hình chính chị chính em, nhưng tôi không bỏ lỡ bất cứ buổi bầu cử nào bởi ở Đức, ngày chủ nhật bạn không thể đi đâu cả, các cửa tiệm đóng sạch, cái duy nhất mở là … phòng bỏ phiếu. Nhưng „Wahlprogramm“ là cái gì nhỉ ?Thứ bảy. Đi chợ. Ra khỏi siêu thị Netto ở gần nhà, thấy mấy quầy vận động bầu cử bày la liệt giấy quảng cáo tranh cử với những khẩu hiệu in chữ to, đậm, và hình ảnh các chính trị gia khổ lớn, cười thân thiện một cách đáng nghi ngờ, được kẹp vào những cây bút bi đủ màu, tôi lân la ghé vào hỏi:
– Ông có tờ „Wahlprogramm“ cho tôi không?
Người đàn ông với nụ cười thân thiện một cách đáng nghi ngờ, quơ quơ mấy tờ giấy quảng cáo tranh cử vui vẻ trả lời:
– Wahlprogramm ? Chúng tôi không có mấy cái đó. Bà có muốn một cây bút bi màu cam không?

Tiếng Việt

Am 24. September wählen die Deutschen den neuen Bundestag. Im Westen nichts Neues. Alle 4 Jahre wieder.
Dieses Jahr ist für mich aber etwas Neues: unsere liebste Tochter auf der ganzen Welt geht wählen.
Ich muss wirklich zugeben, dass die deutsche politische Bildung bei unserer liebsten Tochter auf der ganzen Welt tatsächlich ihr Ziel erreicht hat, nämlich das demokratische Bewusstsein in der Bevölkerung zu fördern und die Menschen in der Bundesrepublik Deutschland zu motivieren und zu befähigen, mündig, kritisch und aktiv am politischen Leben teilzunehmen. Denn, als sie letzte Woche nach Hause kam war ihre erste Frage:
– Ist Post für mich da? Für die kommende Wahl meine ich.
Da sie kürzlich 18 geworden ist, war ihre Wahlbenachrichtigung noch nicht da (sie war später eingetroffen als unsere). Ich sah die Enttäuschung in ihrem Gesicht. Es könnte auch daran liegen, dass ihr der Schlaf fehlte.

Obwohl ich schon seit längerer Zeit den Rollentausch bemerkt habe, fühlte ich mich ein wenig unwohl, als sie am nächsten Morgen beim Kauen ihres Toasts am Frühstückstisch beiläufig erzählte:
– Hab die Wahlprogramme von SPD und CDU durchgelesen, sie unterscheiden sich kaum voneinander, im Grunde ist es egal, wen man wählt …
Ich interessiere mich nicht so sehr für Politik, verpasste jedoch keine Wahl, denn sonntags kann man in Deutschland nirgendswohin gehen, die Geschäfte haben ja alle zu, das einzige was auf hat, ist … das Wahllokal. Aber „Wahlprogramm“? Was ist das?Letzten Samstag sah ich Wahlstände vor dem Netto-Markt bei uns um die Ecke. Es wurden fleißig bunte Kugelschreiber verteilt, natürlich samt ein paar Flyer mit dick gedrucktem Slogan und Passphotos von Wahlkandidaten in überdimensionaler Größe mit übernatürlich freundlichem Lächeln.
– Haben Sie ein Wahlprogramm für mich? fragte ich.
Der Mann mit übernatürlich freundlichem Lächeln streckte mir ein paar Flyer entgegen:
– Wahlprogramm? Sowas haben wir hier nicht. Möchten Sie einen orangen Kugelschreiber?

Đa số người Việt sống lưu vong ở nước ngoài như … tôi thường ôm ấp hoài bão „bảo tồn văn hóa“ dù chẳng biết thế hệ con, cháu nội ngoại, chắt chút chít chũm chĩm với những cái tên lạ lẫm như Otto, Friedrich, Jutta, Anja v.v. chúng nó còn nói tiếng Việt, biết phong tục tập quán Việt-Nam hay không nữa ?

Hôm nọ sang thăm thằng bạn học cũ, tá túc trong phòng làm việc của nó với một tủ sách to đùng, tối ngủ chỉ sợ đổ ập đè vào người. Lạ giường, tẩn mẩn bên kệ sách thấy có quyển „Tôi tập viết tiếng Việt“ của ông Nguyễn Hiến Lê. Tôi gọi „ông“ có nghĩa là gọi theo vai vế chứ không phải „ông“ là đại danh từ nhân xưng ngôi thứ ba kiểu „lịch sự“, vì ông là bạn của ông ngoại, cùng học trường Bưởi, thường đến nhà chơi mạt chược với ngoại. Tôi nhớ ông có dáng gầy gầy, da ngăm, lưng hơi khom và có khuôn mặt xương xương giống ngoại. Hình như mấy ông bạn của ngoại ai nhìn cũng mài mại giống ngoại hết chơn hết chọi, có lẽ do cùng xuất thân từ miền quê hương đất bắc mà trong trí óc non nớt của tôi ngày ấy nó xa lắc xa lơ tôi không thể nào tưởng tượng ra nổi.
Trong quyển này ông phân tích những sai lầm khi hành văn tiếng Việt mà ngay cả nhiều nhà văn nổi tiếng cũng mắc phải. Ông viết rất dễ hiểu, không sáo ngữ, khiêm tốn mà thuyết phục, thật không hổ danh (trích Wiki) „là một nhà văn, dịch giả, nhà ngôn ngữ học, nhà giáo dục và hoạt động văn hóa độc lập, với 120 tác phẩm sáng tác, biên soạn và dịch thuật thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau như giáo dục, văn học, ngữ học, triết học, lịch sử, du ký, gương danh nhân, chính trị, kinh tế …“.
Ông Nguyễn Hiến Lê sinh năm 1912, tức là thế hệ … 1x, 2x, tuy học chương trình tây nhưng cũng rất giỏi quốc ngữ. Thế hệ 3x, 4x như mẹ tôi thì học tiếng Việt là quốc văn, còn tiếng Tây, tiếng Hán chuyển sang môn sinh ngữ. Thơ văn kim cổ mẹ tôi phải thuộc nằm lòng nên lâu lâu dạy cháu ngoại lại xổ một câu ngạn ngữ à la „Ngọc bất trác bất thành khí, nhân bất học bất tri lý“, mặc nó có hiểu hay không, hoặc sau đó nghe nó kết luận một câu xanh lè, trống không: „Bên Đức khác mà bà !!!“.
Thế hệ 5x, 6x như tôi coi như … lỡ một mùa xuân rồi vì đã thành „ba rọi“. Tiếng tây tiếng u thì vừa đủ để kiếm cơm, tiếng Việt thì vừa đủ để … mắng con. Phát âm tiếng Đức thì con nó cười sặc sụa „Con kêu thằng Dô-Dép (Josef) bỏ dép trước khi dô nhà đi con“. Nói tiếng Việt kêu con nó „bắc nồi cơm“ thì nó hỏi ngược lại „nồi cơm bị tội gì mà bắt hả mẹ“. Chỉ biết đau khổ cười ruồi.
Ông Nguyễn Hiến Lê cũng kể lại trong quyển „Tôi tập viết tiếng Việt“ một câu chuyện phát âm nam bắc không rõ ràng:
Sắc thuốc cho bay trắng cả đầu
từ câu
Sắc thuốc „tro“ bay trắng cả đầu
đang mang một ý tượng hình tượng cảnh tro bay bạc đầu chứ tóc vẫn còn „xanh“ lắm ai dè đâm ra thành câu ta thán phải chăm lo thuốc thang cho tụi bay mệt quá hè !!!

Tôi rất thích những lối đùa cợt dùng chữ, nói lên sự pha trộn giữa hai ngôn ngữ như tiếng Anh và tiếng Đức đẻ ra Denglisch, tức là người Đức cứ dịch huỵch toẹt từng chữ theo kiểu „Nghĩ-Răng-Mần-Rứa“, ai hiểu mặc bay:

No one can reach me the water = Niemand kann mir das Wasser reichen

Câu tiếng Đức có nghĩa là „Nhìn xuống không ai bằng ta mà nhìn lên thì thấy … ta với mình bơ vơ“. Thông cảm, người Đức họ được huấn luyện từ bé phải có lòng tự tin tuyệt đối thì đỡ được khoản phải học môn Khổng-Nho kính lão đắc thọ, kính cận đắc … ý.

Hôm nọ qua Mẽo học thêm được tiếng … Vienglish. Đứa con gái đáng yêu nhất trên đời này của tôi – với bằng cấp Việt-Ngữ được bà ngoại xếp hạng „nhân bất học“ – mà còn phải phì cười:
– You think you delicious ? (Mày nghĩ mày ngon hả ?)
Hổng lẽ kêu nó trả lời:
– Sugar me me go, sugar you you go …
thì các bác lại cho là cháu nó láo quá !!!