tohongbui

Bà cố Cả – Trần thị Phức

Published on 21. Juli 201621. Juli 2016 von tohongbuiKommentar hinterlassen

Bài thơ và câu đối trong gia phả họ Vũ
(Diễn Châu- Hà Tĩnh)
Trong Võ Thị Tông Phả do Vũ Ngọc Côn ở Sài-Gòn, cháu đời thứ 14 và Võ Gia Thế Phổ do Võ Ngọc Uẩn ở Xã Diễn Bình, huyện Diễn Châu, Tỉnh Nghệ Tĩnh, cháu đời thứ 15 phụng soạn, thì họ Võ này có xuất xứ từ Xã Mộ Trạch, Huyện Đường Am, Tỉnh Hải Dương.
Một trong các tác giả văn học họ Võ trong gia phả là nhân vật nữ thuộc họ Võ mà không mang họ Võ.
Nước ta vốn ít có những nhân vật nữ trong văn học. Nên thấy tên nhà văn nữ này, tôi ghi ra đây để mai sau có ai nghiên cứu về văn học thì có tài liệu tham khảo.
Tiểu sử nhà văn nữ tôi trích trong gia phả họ Võ ở Nghệ Tĩnh.
Nguyễn Hoài Cận, 2016
Photographer Đặng Đình Nghĩa

Thân thế và sự nghiệp của bà cố Cả, tức bà cố Tiết
Bà nhũ danh Trần thị Phức, quê thôn Bút Trận, tổng Thái Xá, huyện Đông Thành, phủ Diễn Châu, tỉnh Nghệ An (nay là chòm Bút Trận tức Tân Đức, Xã Diễn Thái, huyện Diễn châu, tỉnh Nghệ Tĩnh), chị của Cử nhân Trần Quang Diệm (đã cùng ông Nguyễn Xuân Ôn lãnh đạo phong trào Cần Vương vùng Nghệ Tĩnh).
Trước khi xuất giá bà có được theo đòi bút nghiên. Bà kết duyên với ông Vũ Ngọc Chân, trưởng đời thứ 12 cùa họ Võ Nghệ Tĩnh. Sau ba tháng thành hôn thì chồng chết. Bà không sinh hạ được người con nào. Bà ở góa, thờ chồng, mở trường dạy học. Chủ yếu là dạy cho các con cháu bên nhà chồng học hành. Một số đã thành đạt, trong đó có Võ Trí tức Võ Thành Nhân đậu Thủ khoa Khoa Cử nhân năm Mậu Tý (1888) trường Nghệ dưới triều Tự Đức, có chỉ vời bà vào kinh dạy các cung nữ, nhưng bà khước từ.
Bà được sắc phong 8 chữ:

TIẾT HẠNH KHẢ PHONG
THỨC TỰ ƯU TRƯỞNG

Không rõ bà sinh năm nào, mất năm nào. Chỉ biết bà thọ 72 tuổi.
Vào cuối thế kỷ 19, đầu thế kỳ 20, bà vẫn còn sống. Vì khi nhà chí sĩ Phan đình Phùng tạ thế tại chiến khu Núi Quế ngày 13-11, năm Ất Mão (28-12-1895), bà có nhân danh cho nhóm sĩ phu yêu nước làm đôi câu khóc họ Phan (xem phần tác phẩm của bà).
Sinh thời bà có tiếng là một bậc nữ lưu hay chữ trong miền. Các vị khoa bảng và các sĩ phu vùng Thanh Nghệ Tĩnh thường qua lại thăm hỏi và cùng bà đàm đạo văn thơ hoặc luận bàn về chánh tình lúc ấy.
Theo Võ Tuân, một cháu đời thứ 14 được sống nhiều năm bên bà vừa để học hành, vừa để phục dịch mỗi khi có khách, kể lại, thì một hôm có một vị đại khoa cùng đi với hai thanh niên đến hỏi thăm bà. Sau khi khách ra về bà cho Võ Tuân hay ba vị khách quý ấy là cụ Phó Bảng Sắc cùng hai con của cụ là Cả Canh và em là Sinh Cung.
Về cái mà người xưa gọi là Tứ Đức bà hội đủ. Bếp núc, vá may, thêu thùa, quay tơ, dệt vải bà đều thành thạo. Bà coi những công việc ấy như những trò giải trí của người trí thức. Đức hạnh của bà đã khiến cho nhân dân xóm làng mến phục. Bà hay thương các người nghèo khổ và sẵn sàng giúp đỡ họ. Một lần vào 29 Tết, một bà hàng xóm tên là Cởn không có gì ăn Tết sang than với bà. Bà liền tháo chiếc khăn nhiễu đang đội trên đầu đưa ngay cho, biểu đem đi cầm để lấy tiền đong gạo ăn Tết. Ban đêm bà ngồi dệt cửi, bà con xóm giềng thường đến quây quần bên bà. Đàn bà con gái thì ngồi kết sợi giúp bà. Mọi người đều nghe bà kể chuyện xưa, hoặc giảng giải những câu kinh sách, rất lấy làm thích thú.
Hễ ai có sự vui buồn bà thường đến mừng, thăm hay an ủi. Có chị phụ nữ nào lăng loàn chửi chồng mắng con bà thường tìm gặp, đưa bàn tay lên bịt miệng người ấy và khuyên không nên thốt ra những lời như vậy.
Bà thân ái với tất cả mọi người. Mỗi khi về thăm quê, bà têm rất nhiều miếng trầu mang theo. Rồi trên đường đi, gặp ai bà cũng mời xơi một miếng để làm quen.
Ấy cũng vì kính mến và thương tiếc bà nên ngày tang lễ bà, giữa mùa đông tháng giá, nhân dân thôn Hậu Luật hợp cùng tang quyến tổ chức đám tang hết sức trọng thể. Có thể nói là trong miền xưa nay chưa từng thấy. Từ nhà đến huyệt chưa đầy nửa cây số mà rước linh của bà từ giờ Tý đến giờ Ngọ, 12 tiếng đồng hồ.
Các chức sắc, thân hào nhân sĩ trong miền, các môn sinh cùng tất cả mọi người trong thôn, ngoài xã đều nghiêm túc đưa đám bà. Thẩy đều tự ý đi chân đất, đầu không đội nón che dù để tỏ lòng tôn kính bà. Hằng năm cứ đến ngày giỗ bà thì các môn sinh và bà con xóm làng đều đến cúng kiến bà tại từ đường họ.
Trong các văn thơ khẩu truyền lại cho con cháu, bà có rất nhiều bài được giới khoa bảng đương thời đánh giá cao. Con cháu sao chép truyền cho nhau đọc.
Nhưng qua các biến cố lịch sử hồi cuối thế kỷ 19 (Cần Vương Văn Thân, rồi tiếp đó …) nền Hán học suy tàn, con cháu có chút Nho học mất dần. Các tư liệu giữ được trong nội tộc cũng mất theo. Chỉ còn nhớ được một vài bài như sau:

NGẪU CẢM
CHỢT TÌM THẤY MỘT BÀI THƠ CŨ CỦA CHỒNG
Tam thập niên dư ức biệt ly
Kim chiêu nhất biến cố phu thi
Khẩu tụng cửu hồi tưởng dục đoạn
Nhãn khang song hạ lệ giao thùy
Lệ thùy bất giác tâm huyền bái
Tâm bái huyền giao lệ mãn y
Bất thức trùng tuyền tri dữ phú
Lang quân bội ước thiếp vô vi
TRẦN THỊ PHỨC

Lời dịch
Ba chục năm già ly biệt nhau
Thơ chàng chợt thấy sáng nay, sầu !
Miệng ngâm chín khúc tơi bời ruột
Mắt dọc hai hàng lã chã châu !
Lệ nhỏ, lòng buông cờ lất phất
Lòng nao, lệ thấm áo hoen nhầu
Suối vàng chàng có hay chăng chớ ?
Lỗi hẹn là chàng, thiếp lỗi đâu ?
(Đông Xuyên)

Câu đối của bà Cố Cả TRẦN THỊ PHỨC
Khóc chí sĩ PHAN ĐÌNH PHÙNG

Cổ kim thiên địa vô cùng
nhi lưu thủy, nhi cao sơn đồng thử đại trượng phu vũ trụ
Lam chi phong, Hồng chi tuyết tuế hàn mạc cảm bá tùng điêu
Vị hà tai, hộ quyết đồi ba, trung lưu để trụ, tinh di vật hoán, hà nhân bất tác thâm sơn oán
Huống thử nhật long vi vân tán, đồ ta nhân sự vô thường
Khả lân la, Việt giang sơn, bách niên văn hiến phiên cung mã.

Thành bại anh hùng nan luận
thử cô trung, thử đại nghĩa
thệ dữ tiên quân tử thủy chung
Châu chi anh, Mạc chi linh,
độc thư tối thị cương thường trọng
Sở hận giả thùy điên đại hạ, nhất mộc nan truy,
hà nhân bất khởi cố viên tình
Cập thử nhật, nhạn tán phong suy khâm thán khiên tâm mạc trợ
Độc cảm tùng mai khí tiết, nhất tử tinh thần quán đẩu ngưu.

(Học giả Đào trinh Nhất sưu tầm
Thập ngũ đại thế tôn hiệu đính)

Bản dịch

Trời đất xưa nay thế mãi
Đá dựng ngược, nước chảy xuôi, đó vẫn là non sông phường tuấn kiệt
Lam Hồng nổi cơn bão tuyết, bách tùng úa rụng luống xông pha
Đau đớn thay, đê vỡ sóng tràn, giữa dòng trụ đứng, sao dời vật đổi, ngảnh đầu người cũ phải bồn chồn
Đương lúc này, rồng bay mây tan; than ôi ! sự tế khôn thường.
Chỉ thương La Việt giang sơn, trăm năm văn hiến vang cung ngựa

Thua được anh hùng xá kể,
đây lòng trung,
đây nghĩa cả,
thề cùng tiên quân tử thủy chung,
tinh anh son mực,
người đọc sách coi cương thường nghĩa trọng
Căm hận đấy ! nhà to gió chuyển, một cây khó chống,
phòng lạnh khói tan, tình cố viên, ai dè không đau
Há đương thời gió thổi nhạn tan, khá trách lòng trời chẳng giúp
Trạch cảm tùng mai khí tiết, tinh thần một thác rạng trăng sao.

Phả ký

Published on 21. Juli 201621. Juli 2016 von tohongbuiKommentar hinterlassen

Phả ký là một hình thức „râu ria“ của gia phả, không những ghi tên cúng cơm, ngày giỗ và mộ phần của tổ tiên mà còn chép lại sự nghiệp, các biến cố xảy ra trong chi tộc, một hình thức tỏ lòng hiếu nghĩa, nhớ công ơn sinh thành dưỡng dục.
Ở Đức, từ 1875 có Stammbuch, tạm gọi là „tiểu“ gia phả, tức là chỉ ghi gốc gác, tên họ ông bà hai bên nội ngoại, cha mẹ và con cái, một dạng hộ tịch để sao lục khai sinh khi cần.
Không phải dòng tộc nào cũng có phả ký, chẳng phải do xuất thân cao hèn gì mà đơn giản viết lách ghi chép là việc tốn kém thời gian, ít ai thích làm. Dòng họ Võ đời thứ 14 có ông ngoại tôi do liệt một chân bởi mắc bệnh Polyo nên lấy bàn ghế làm bạn tri kỷ, lấy nghiên cứu ghi chép làm thú vui, cái mà thời đại nay gọi vắn tắt là „Hobby“, viết tắt của hobby-horse, một đồ chơi giải trí trẻ con làm bằng que gỗ có gắn một đầu ngựa cũng bằng gỗ hay nhồi bông, trong văn học nghệ thuật châu Âu thường dùng để châm biếm tầng lớp hiệp sĩ (Rittertum), ở Việt Nam hay thấy trên sân khấu hát bội, tuồng „Lữ Bố hí Điêu Thuyền“, Lữ Bố mặt vẽ như tù trưởng da đỏ, tay cầm cái chổi lông gà thay hobby-horse „Tung trời ta lướt gió …“.
Thú vui này dẫn đến kết quả là bây giờ tôi được „ôm“ cuốn phả ký dòng họ … Võ. Do đời thứ 16 thuộc thế kỷ hiện đại văn minh, biết xài đồ của Bill Gates và Mark Zuckerberg, nên tôi có nhiệm vụ lưu phả ký vào Blog và đưa lên Facebook, vì gõ cọc cọc đã có các cụ rỗi rãnh thời gian làm giúp rồi, nhưng các cụ chỉ biết gõ thôi, gõ được phần nào phải nhờ người giữ hộ ngay, sợ máy bị trục trặc là mất hết. Các cụ bảo thế.
Thành ra Blog của tôi có thêm phần phả ký họ Võ chả liên quan đến ai ngoài … tôi với cái giọng Sài Gòn mang âm hưởng Nghệ An trọ tra trọ trẹ. Duy nhất có lẽ chút ít gì đó về phong tục tập quán người xưa mà nếu kể cho đứa con gái đáng yêu nhất trên đời này của tôi thì nó sẽ nhún vai thản nhiên trả lời: Typisch vietnamesisch!
Độc giả Blog, Follower, Facebooker kiên nhẫn chờ Phụng Nghi Đình sẽ ra mắt … từ từ vì Lữ Bố còn đi … mua ngựa.

Heimat – Quê hương

Published on 20. Juli 201620. Juli 2016 von tohongbuiKommentar hinterlassen

Heimat
Ein wunderschönes Gedicht von Ðỗ Trung Quân

Heimat, was ist das Mama?
Der Lehrer sagt, ich soll sie lieben
In meinem Herzen soll sie liegen
Heimat, was ist das Mama?

Heimat ist der Sternfruchtbaum
Deren Beeren so schön wie ein Traum
Heimat ist der vertraute Schulweg
Wo der gelbe Schmetterling Dich jeden Morgen neckt

Heimat ist der blaue Drachen
Auf den Reisfeldern sehe ich sein Lachen
Heimat ist das kleine Dorfboot
Einsam dahin gleitend, ins Abendrot

Heimat ist die schmale Bambusbrücke
Mit dem Schatten meiner Mutter und ihrer Strohhüte
Heimat ist der Duft der Gräser und Feldblume
Der Dich im Sommer trägt, in die Nachtruhe

Heimat ist die warme Umarmung
Die Dich vor Blitz und Donner schützt
Heimat ist die helle Mondnacht auf der Veranda
Weiß bedeckt mit Blüten der Palme Areka

Heimat ist die gelbe Tracht der Wachskürbis
Die lila Farbe der Spinatblüte
Die rot leuchtende Blume des Hibiskus
Oder das reinweiße Gewand des edlen Lotus

Jeder Mensch hat nur eine Heimat
Wie Du nur eine einzige Mutter hat
Wer die Heimat in seinem Herzen barg
Wird immer ein Zuhause find’n, mein Kind!

Übersetzt von mir, 2011
Weiternutzung erlaubt

Quê hương

Quê hương là gì hở mẹ ?
Mà cô giáo dạy phải yêu
Quê hương là gì hở mẹ ?
Ai đi xa cũng nhớ nhiều

Quê hương là chùm khế ngọt
cho con trèo hái mỗi ngày
Quê hương là đường đi học
Con về rợp bướm vàng bay

Quê hương là con diều biếc
Tuổi thơ con thả trên đồng
Quê hương là con đò nhỏ
Êm đềm khua nước ven sông

Quê hương là cầu tre nhỏ
Mẹ về nón lá nghiêng che
Là hương hoa đồng cỏ nội
Bay trong giấc ngủ đêm hè

Quê hương là vòng tay ấm
Con nằm ngủ giữa đêm mưa
Quê hương là đêm trăng tỏ
Hoa cau rụng trắng ngoài thềm

Quê hương là vàng hoa bí
Là hồng tím giậu mồng tơi
Là đỏ đôi bờ dâm bụt
Màu hoa sen trắng tinh khôi

Quê hương mỗi người chỉ một
Như là chỉ một mẹ thôi
Quê hương nếu ai không nhớ
Sẽ không lớn nổi thành người

Photographer: Đặng Đình Nghĩa – Hội An 10/2008

Nhà sạch nhà, ruồi sạch ruồi

Published on 20. Juli 201621. Juli 2016 von tohongbuiKommentar hinterlassen

Mùa hè. Trời nóng. Ra vườn ngồi còn nóng hơn trong nhà. Ngồi trong nhà thì bị đám ruồi lớn ruồi bé lờn vờn quấy rối. Trị ruồi lớn không khó lắm, có thể dùng que đập ruồi mua ở tiệm 1 €, hay hiện đại hơn và mắc tiền hơn là vợt điện giống như cây quần vợt (Tennisschläger), con ruồi nào yểu mạng dính vào sẽ nghe „xèo“ một cái như lúc ném thịt vào chảo chiên.
Ruồi càng to (càng có „ghê“, ruồi là loại côn trùng có cánh chứ không có càng như cua, chuyên truyền vi trùng, vi khuẩn sang các loại đồ ăn, đồ uống của con người) càng dễ thấy, dễ đuổi, dễ … vợt. Xác xuất vợt trúng giảm tỉ lệ thuận với kích thước, tức là gặp ruồi giấm, tiếng Đức là Fluchtfliegen, thì Federer từ „Top Ten“ xuống „Bottom Ten“ tại chỗ. Vì vậy ta sẽ vò đầu bứt tai, mặt mày nhăn nhó khi „chạy trời không khỏi nắng“, chạy nắng không khỏi … ruồi.

Mẹo vặt, dễ làm, bảo đảm trong vòng 2,3 ngày sẽ thấy kết quả: 3 muỗng nước táo đục của Aldi, vừa ngon, rẻ lại hợp khẩu vị ruồi giấm, 2 muỗng canh nước phông tên (ruồi giấm không tắm Jacuzzi nên không xài nước có ga, Sprudelwasser sẽ vô hiệu quả), 1 muỗng canh giấm, 1 giọt nước rửa chén để giảm sức căng bề mặt của dung dịch bẫy ruồi.
Để chén thuốc „diệt ruồi tự nhiên“ này ở chỗ có … nhiều ruồi. Nếu sau 2,3 ngày không có con nào chết đuối thì chắc chắn ở đâu đó có „mồi“ khác ngon hơn, chẳng hạn như chuối, trái cây chín. Thay dung dịch này sau vài ngày vì ruồi giấm cũng như người, cũng thích tắm hồ bơi ngoài trời Freibad, nước trong xanh không nồng nặc mùi cờ-lo (Chlor) hay mùi dừa của thuốc chống cháy da Sonnenscreme.

Ở đầu bài là hình chén thuốc độc Sokrates. Kriton, du mußt getrost sein und sagen, daß du meinen Leib bestattest, und diesen bestatte nur, wie es dir eben recht ist, und wie du es am meisten für schicklich hältst. „Hãy cứ vui đi, các con chỉ chôn cái thể phách của thầy“, một trong những lời cuối cùng của nhà triết gia thời cổ đại Sokrates nói với môn đệ trước khi bị xử phải uống thuốc độc tự sát trong tù.

Hãy cứ vui đi, ta chỉ đổ xuống cống cái thể phách ruồi giấm. Trứng của nó tiếp tục nở thành … ruồi. Một con ruồi giấm cái có thể đẻ tới 400 trứng, hai tuần sau trứng sẽ thành ruồi và … sinh sản tiếp trong vòng 24 tiếng đồng hồ.

Chỉ có duy nhất một Sokrates, nhưng có vạn vạn vạn ruồi giấm.

Chết con nào, mừng con đó.

Chúc các bạn thành công trong chiến dịch „Nhà sạch nhà, ruồi sạch ruồi“.

Budapest – Charme vergangenen Zeiten

Published on 19. Juli 201621. Juli 2016 von tohongbuiKommentar hinterlassen

Als unsere Freunde mitbekommen haben, dass wir einen Kurztrip nach Budapest planen, gucken sie uns mit verdutzten Augen an, als ob wir Alien sind. Na ja, wir hatten nur ein paar Tage frei und für Kurzentschlossenen sind alle Flüge der Discount-Airlines entweder ausgebucht oder die Ticketpreise sind alles andere als billig. Florenz, Warschau, Rom …. Man muss schon mindestens mehr als 3 Monate seinen Urlaubsantrag eingereicht haben, und die Kinder dürfen entweder jünger als 6 oder älter als 19 Jahre alt sein, damit man außer Reichweite jeglicher Ausbeutung der Reiseveranstalter sei.

Mit Eurowings (ca. 100 € das Ticket) sind wir ab Köln/Bonn los geflogen, am Budapest Liszt Ferenc Flughafen mit dem Bus 200E zur Metrostation Kobanya-Kispest, dort umsteigen auf Metro M3 bis zur Station Deak Ferenc ter. Ganz easy. Wir haben aber vorher auch viel recherchiert. Und Forint zu ungünstigem Umtauschkurs am Flughafen mitgenommen. Überflüssig. Der Fahrscheinautomat akzeptiert auch Kreditkarten und Vorort bekommt man ungarisches Geld an jeder Ecke umgetauscht.

Zu unserer angenehmen Überraschung lag die Ferienwohnung, die wir über booking.com gebucht haben, Sas utca 4, nicht sehr weit weg von der Metro-Station. Es war kein 4-Sterne-Schlafplatz aber Toplage, sauber, vier Nächte für 180 €, nur ein paar Schritte bis zur Kettenbrücke oder St.-Stephans-Basilika, hängt davon ab, ob man rechts oder links gehen will.

Es gibt genügend Reiseführer über Budapest, unsere Empfehlung ist: Hop-On-Hop-Off BigBus, 3 Tage inklusiv Thermalbad und Kreuzfahrt auf der Donau für ca. 38 € pro Nase, normalerweise nur für 2 Tage, aber anscheinend reduziert, weil April nichtgerade Hochsaison war. Übrigens, ursprünglich wollten wir das Rudas Bad besuchen, laut Reiseführer „eines der schönsten erhaltenen Beispiele der antiken Bäderkultur in Budapest“. Endlich da, nach langem Fußmarsch unter der prallen Sonne, haben wir erfahren, dass an dem Tag getrenntes Baden galt. Total genervt, frustriert und verdurstet erreichten wir das Gellért Badeanstalt etwa 500m weiter entfernt. Das Thermalbad ist nicht so „steril“ wie man es hier in Deutschland kennt, ist aber ein Besuch wert, vor allem wenn man sich etwas Relaxing wünscht, ohne an Strand und Meer festklammern zu müssen.

Wir sind Kaffee-Genießer, d.h. wir sitzen gern irgendwo gemütlich mit einer Tasse Kaffee, am liebsten draußen, wenn es warm ist, und betrachten das Leben auf der Straße, einfach so. Budapest ist für uns genau das Richtige: der Kaffee kostet zwischen 1,50 € und 1,60 €, kostenloses wi-fi, und jedes Café hat einen anderen Flair, von elegant bis nostalgisch, von traditionell bis trendy. Nur Starbucks Cafés sehen überall gleich aus, auch in Budapest. Und eine Latte beim New York Café 3.600 Forint (ca. 11 €) kostete. Aber man gönnt sich ja sonst nichts!

Mit BigBus waren die wichtigen Budapester Sehenswürdigkeiten an einem Tag abgeklappert. Der Rest des Urlaubs verbrachten wir mit diversen Aktivitäten wie Shoppen, sich auf der Margareteninsel mit leckeren Pizzen für wenig Geld (3,50 € die Pizza) chillen, Bootfahrt auf der Donau, um den spektakulären Blick auf das beeindruckende Parlament zu erhaschen, „kreatives Essen“ mit Roseneis für 600 Forint (2 €), Fotos auf Facebook posten, denn fast überall in den Cafés war „free wi-fi“.

Noch eine Geschichte zum Preis-Leistungs-Verhältnis in Budapest: Ich habe meinen Mann, der ein begeisterter Radfahrer ist, aber dessen Stärken nicht bei der Fahrradreparatur sind, in ein Fahrradgeschäft gedrängt. Vor lauter Verlegenheit fragte er nach einem Speichenspanner, dessen Funktion er auf Englisch übersetzt versucht hat, aber erst die praktische Demonstration führte zum Erfolg. Wie schon erwähnt, ist er geizig und sagte dann prompt beim Preis von 8€, es wäre zu teuer. Der Mechaniker reagierte sofort, und bot eine Reparatur des Fahrrads für 5€ an. Wir hätten das Farrad mitnehmen sollen! Als Handgepäck.

Was uns ein wenig geärgert hat, war dass wir erst am letzten Tag herausgefunden haben, dass eine Ballet-Aufführung in der prachtvollsten ungarischen Staatsoper mit Neorenaissance-Architektur nur um 15 € kostet. An der Semperoper zahlt man mindestens das Dreifache.

Der Rückflug war am späten Abend gegen 20 Uhr. Wir haben nach dem Checkout unser Gepäck in einem Locker im Keleti-Bahnhof deponiert. 600 Forint für 24 Stunden. Im Vergleich: für 2 € kann man 1 Stunde in Aachen parken, vorausgesetzt man findet einen Parkplatz. So konnten wir noch den letzten halben Tag in Budapest verbringen, und zwar bürgerlich, nicht teuer, ungarisch und sehr gutes Mittagessen beim Restaurant Paprika Vendéglő, Dózsa György út 72, etwa 15 Minuten zu Fuß von der Metro-Station „Heldenplatz“ entfernt.

Nicht weit vom Restaurant befand sich das Cat Café (Damjanich st. 38, Budapest 1071), wo man für ca. 1.600 Ft (5 €) „flat“ trinken kann und noch dazu ein Stück Kuchen, der beste Platz, um sich die Zeit bis zum Aufbruch Richtung Airport totzuschlagen. Der Kaffee schmeckte, die Hot Chocolate für unseren Geschmack zu süß, die Limonade erfrischend und die Katzen einfach süß – für unsere Tochter, denn wir waren eher mit dem „posten“ unserer Urlaubsfotos beschäftigt, da „free wi-fi“, versteht sich.

Man muss einfach einmal in Budapest gewesen sein, um von dem Charme vergangenen Zeiten verzaubern zu lassen. Wir hätten das Schloss Gödöllő besuchen sollen. Sissi würde das ganze abrunden.

Vielleicht beim nächsten Mal.

Scarborough Fair – Giàn thiên lý đã xa

Published on 18. Juli 201615. Oktober 2017 von tohongbui1 Kommentar

„Scarborough Fair“ là một bài cổ ca (Ballad) của xứ Ireland xuất hiện vào khoảng năm 1670-1680, không ai biết tác giả, đã lưu truyền trong dân gian qua nhiều thế kỷ, và vào thế kỷ thứ 20 bài cổ ca này vượt ra khỏi phạm vi các đảo quốc của United Kingdoms để đi đến tận cùng thế giới, trở thành một trong 10 bài cổ ca đuợc ưa chuộng nhất. Bài hát nói về cuộc chiến mà người lính không hề biết nguyên do. Tuy xuất hiện rất lâu nhưng mãi đến năm 1966 cặp song ca Paul Simon và Garfunkel mới thật sự gây tiếng vang trên thế giới khi trình diễn bài cổ ca này. Và dân Việt Nam cũng biết đến nó kể từ năm ấy. Bài „Scarborough Fair“ được nhạc sĩ Phạm Duy chuyển sang phiên âm tiếng Việt là bài „Giàn thiên lý đã xa„.

Thực sự nếu nói nhạc sĩ Phạm Duy dịch sai từ lời Anh thì không đúng. Đầu dây mối nhợ là bài hát tiếng Pháp „Chèvrefeuilles que tu es loin“ do cô ca sĩ Hy Lạp Nana Mouskouri hát. Nhạc sĩ Phạm Duy dựa theo tựa tiếng Pháp mà đặt tựa Việt là „Giàn thiên lý đã xa„, thiết tưởng không có cách nào dịch chính xác và nên thơ hơn cái tựa này của Phạm Duy (chúng ta cũng nên nhớ khi ông cư ngụ ở Midway City, California, ông thi vị hóa tên thành phố ông ở bằng „Thị Trấn Giữa Đàng“. Khi ông dạy trong Quốc Gia Âm Nhạc, ông dạy môn Ngữ Nhạc, tức là cách đặt lời cho bài hát cho hay, mà muốn dạy môn này, người thầy phải có kiến thức ngữ vựng rất phong phú, và cả trường chỉ có một ông thầy dạy Ngữ Nhạc!). Khi nhạc sĩ Phạm Duy dịch lời bài „Chèvrefeuilles que tu es loin“ sang tiếng Việt, ông cũng cố gắng theo sát lời Pháp, đôi khi dịch phải theo ý của câu, và đôi lúc câu trước và câu sau bên phần Pháp ngữ thay đổi vị trí khi được chuyển sang Việt ngữ. Cho nên nếu bảo nhạc sĩ Phạm duy dịch sai lời Anh „Scarborough Fair“ thì tội nghiệp cho ông quá, vì ông dịch từ lời Pháp.

Dưới dây là sự so sánh giữa lời Pháp của bài „Chèvrefeuilles que tu es loin“ và lời Việt của bài „Giàn thiên lý đã xa„, các phần 1,2, 3 và 4 ông phải bó buộc gò theo nền nhạc mà dịch đuợc lời và ý chính xác như vậy là quá hay rồi.

Chèvrefeuille que tu es loin

Nana Mouskouri

1/ Pauvre garçon qui pense au pays

Chèvrefeuille que tu es loin

Pauvre garçon que l’amour oublie

Un peu plus à chaque matin

2/ Veux-tu ma belle tailler pour moi

Chèvrefeuille que tu es loin

Une chemise dans les draps

Où naguère nous dormions si bien

3/ Veux-tu me trouver un arpent de terre

Chèvrefeuille que tu es loin

Tout près de l’église au bord de la mer

Pour chanter mon dernier refrain

4/ Maintenant je sais que c’est la fin du soleil

Chèvrefeuille que tu es loin

Et je voudrais que ce soit toi ma belle

Qui m’enterre de tes propres mains

Giàn thiên lý đã xa
Phạm Duy dịch lời Việt – Thanh Lan hát

1/ Tội nghiệρ thằng bé cứ nhớ thương mãi quê nhà
Giàn thiên lý đã xa, đã rời xa
Đứa bé lỡ уêu, đã lỡ уêu cô em rồi
Tình đã quên mỗi sớm mai lặng trôi

2/ Nàу nàng hỡi! nhớ maу áo cho người
Giàn thiên lý đã xa tít mù khơi
Tấm áo cắt ngaу, đã cắt trên khăn mượt mà
Là chiếc chăn đắρ chung những ngàу qua3/ Tìm một miếng đất cho gã si tình
Giàn thiên lý đã xa mãi nghìn xanh
Miếng đất cát hoang, miếng đất ngaу bên giáo đường
Biển sẽ ru tiếng hát êm trùng dương

4/ Giờ đã đến lúc tan ánh mặt trời
Giàn thiên lý đã xa mãi người ơi!
Lấp đất, hố tôi, lấp νới đôi tay cô nàng
Thì hãу chôn, trái tim non buồn thương

Công việc thực sự của Phạm Duy là viết lời Việt trên nền nhạc Pháp hay Anh, phóng tác nhạc thôi chứ không phải dịch. Tác giả viết lời Pháp „Chèvrefeuilles que tu es loin“ cũng đâu có viết chính xác theo lời gốc Anh „Scarborough fair„, hay „Comme d’habitude“ cũng đâu có chính xác với „My Way„. Lê Hựu Hà viết „Đồng Xanh“ cũng đâu có chính xác với „Greenfield„, Trường Kỳ viết lời Việt „Hạ vàng biển xanh“ hoàn toàn khác nghĩa với „Sealed with the kiss“ của Bobby Vinton và còn nhiều lắm. Phạm Duy,
Trường Kỳ, Nam Lộc, Lê Hựu Hà … là những nhân vật đã làm sứ mệnh lịch sử lúc đó là đưa nhạc Anh, Pháp vào Việt Nam. Thực sự dân mình đâu có phải ai cũng có kiến thức về tiếng Anh, Pháp siêu đẳng cho nên viết lời Việt cho để họ nghe cho dễ, giải trí là chính.

Bài „Tình ca du mục“ thực sự là cổ ca của Nga, có nghĩa là „By the long road“ dịch sang tiếng Anh là „Those were the days“ với lời hoàn toàn khác nghĩa gốc, rồi khi sang tiếng Việt là „Tình ca du mục“ thì lại giống với lời gốc Nga. Giống thì tốt, không giống cũng không sao, miễn là bất cứ nguời Việt nào, ở trình độ kiến thức nào đều có thể hát được dễ dàng. Tiếng Việt mình bị năm dấu „sắc huyền hỏi ngã nặng“ nên viết lời Việt cho một bản nhạc nhất là từ một phiên bản ngoại quốc thì khó hơn tiếng Anh và Pháp rất nhiều.

Lời bài „Les enfants du Piree“ của Dalida đâu có giống „Never on Sunday“ của Petula Clark.

Lời bài „Comme d’habitude“ của Claude Francois khác với „My way“ của Paul Anka.

Lời bài „Those were the days“ (Tình ca du mục) của Mary Hopkin hoàn toàn khác với lời „Dorogoy dlinnoyu“ (By the long road) của dân ca Nga.

Lời tiếng Pháp của bài „Chariot“ của Petula Clark đâu có giống lời Anh „I will follow him„.

Lời Pháp „Bang bang“ của Sheila đâu có giống lời Anh „Bang bang“ của Cher.

Và gần đây nhất là lời bài „Une Femme Amoureuse“ của Mireille Mathieu đâu có giống „Woman in Love“ của Barbara Streisand.

Không có ai phê phán họ là đặt lời sai bét, cũng như Phạm Duy, Lê Hựu Hà, Trường Kỳ, Nam Lộc, Jo Marcel … chỉ lấy nhạc Pháp, nhạc Anh đặt lời Việt. Họ không có nói là họ dịch, họ chỉ đặt lời Việt, nếu có trúng ý nghĩa một vài câu bên nhạc Anh, nhạc Pháp thì đó là điểm tài hoa của họ.

Lê Anh Dũng
Don Le

10 km Walking – First Time

Published on 16. Juli 201621. Juli 2016 von tohongbuiKommentar hinterlassen

Ok, ich bin Geld gierig. Meine andere Hälfte meint, manchmal geizig. Aber sag mal ehrlich, wenn Du für Deine Gesundheit etwas tun kannst und erhältst von Deiner Krankenkasse noch Geld dazu: Würdest Du es nicht tun?

Ich kriege von meiner Krankenkasse jährlich ein Bonusheft. Dieses Bonusheft enthält verschiedene Maßnahmen, die, wenn durchgeführt worden, ein Bestätigungsstempel kriegen. Für drei solche Stempeleinträge kriege ich 50€ von meiner Krankenkasse, für 6 100€ und für 9 Maßnahmen gibt es sogar 200€. Einfach, oder? Denke ich, also blättere ich dieses Bonusheft durch und finde die Maßnahme: Teilnahme an einem Volkslauf etc.

Also Laufen ist nicht mein Ding, ich bin zu groß, zu schwer und meine Kniegelenke besitzen deutliche Gebrauchsspuren. Aber Gehen kann ich, d.h. ich suche nun nach einer Möglichkeit wie man beim Gehen Geldverdienen kann und komme mit einer Arbeitskollegin ins Gespräch, die bei der gleichen Krankenkasse ist wie ich. Sie macht mich auf den Aachener Engellauf aufmerksam, 10 km walking oder Nordic walking, in 3 Wochen.

Nordic Walking habe ich schon mal gehört: trockener – weil ohne Schnee – Langlauf. Ohne Skier natürlich, aber mit Stöcken. Was ist walking? Erstmal anmelden über ein Fitness Center, nicht direkt, weil (ich bin ja geizig): Das Fitness Center spendiert ein T-Shirt. Bei der Anmeldung frage ich, was ist walking. Offizielle Antwort: schnelleres Gehen, irgendwo zwischen Gehen und Laufen. Ok, kann ich, schnell auch, wenn es sein muss. Nächste Frage, an mich selbst. Vorbereitung? Erstmal durch den Stadtgarten und zurück. Gedacht und gemacht: 6 km in 1h 06 min, hochgerechnet auf 10km: 1h 40 min. Zu langsam, also nächste Woche nochmal. Aber es gab kein nächstes Mal, sondern nur Fitnesscenter und Crosstrainer.

Der Tag kommt. Ziel gesteckt: 90 min, optimistisch; 100 min realistisch. Der Start ist ein wenig chaotisch: keiner weiß genau wo und in welcher Richtung, aber alles regelt sich von alleine. Das Startkommando wird gegeben und schon das erste Problem: zu viele Leute, die Ski-Langlauf machen wollen und nicht vom Fleck kommen. Lösung: irgendwie durch mogeln. Endlich freie Bahn. Vorne marschieren, Entschuldigung, walken die ersten in einem beachtlichen Tempo. Zu schnell für mich. In diesem Moment kam mir das Glück zur Hilfe: Ein Herr, etwa in meinem Alter, besitzt ungefähr ein Tempo, mit dem ich irgendwie mithalten kann. Solidarisch walken wir ca. 6,5 km, durch Matsch mit Sonne oder Windböen oder Regen, alles abwechseln inklusive Steigungen hoch und runter, wobei mir das runter etwas schwerer fällt als das rauf, weil meine Zehen irgendwie gegen die Schuhe drücken, bei bergab. Das Ganze begleitet durch eine nette Unterhaltung mit dem Mitstreiter.

Nach 6,5 km wird der Abstand zu meinem Mitstreiter etwas größer und ich kann auch die Lücke nicht mehr schließen. Ab 7 km walke ich alleine. Die Muskeln werden härter, die Bewegungen nicht mehr so flüssig. Die Sehnsucht nach einer Sitzgelegenheit wird größer. Der Inhalt eines gereichtem Becher Wasser erreicht nur zur Hälfte das Ziel. Jede kleine Steigung wird zur Qual. Endlich eine Bank nach Kilometer 8. Rückenschmerzen, verhärtete Beine und eine Blase am Fuß versuchen mich zu überreden, mich hinzusetzen. Mein innerer Schweinehund werft ein, dass, wenn ich erstmal sitze, nicht mehr so schnell aufstehe. Ergebnis: weiter. Hinter jeder Kurve wird vermutet, dass ein Schild mit 9 km auftaucht. Nach einer unendliches Anzahl von Kurven kommt das Schild. Das Ziel rückt näher, die Musik aus dem kleinen Stadion, in dem sich das Ziel befindet, wird lauter. Endlich ist eine Schranke beim Eingang zum Stadion zu sehen. Mehr Leute stehen dort auch rum. Jetzt noch ein kleines Stück. Jemand fragt mich nach meiner Startnummer. Mein Mitstreiter steht an der Seite und feuert mich an.

Endlich ist es geschafft. Erster Blick auf das Handy: Es ist 11:55 Uhr. Start war ca. 10:30 Uhr., d.h. unter 90 min. Schön! Ein Griff zu einem Powerrade fake und erstmal trinken und handshake mit meinem ehemaligen Mitstreiter. Irgendwann kommt meine offizielle Zeit: 1 h 26 min 2 s. Super Zeit.

Vielleicht mit einwenig mehr Training ist nächstes Mal eine bessere Zeit drin, vielleicht auch ein neues Bonusheft von der Krankenkasse. Leicht verdientes Geld? Nein. Wenn ich mir überlege, wie lange meine Beine und die Blase am Fuß weh tun, ist es ein mieser Stundenlohn, finanziell. Für die Gesundheit: UNBEZAHLBAR.

Medienkonsum bei Kindern

Published on 16. Juli 201621. Juli 2016 von tohongbuiKommentar hinterlassen

Wie kann ich mein Kind dabei unterstützen, dass es Handy, Internet & Co. sinnvoll nutzt?

Hier finden Sie ein paar Regeln, die Sie und Ihr Kind beim Umgang mit verschiedenen Medien unterstützen.

Internet
Regeln für Kleinkinder
1. Surfen Sie gemeinsam mit Ihrem Kind
2. Lassen Sie Ihrem Kind Zeit
3. Grenzen Sie die Surfzeiten ein
4. Installieren Sie eine Jugendschutzsoftware
5. Schaffen Sie einen kindgerechten Surfraum
6. Schützen Sie Persönliche Daten
7. Tauschen Sie sich mit Eltern und Erziehern aus

Regeln für Kinder bis 13 Jahren
1. Eigene Internetkenntnis vertiefen
2. Erfahrungen mit Erziehenden austauschen
3. Surfen Sie gemeinsam mit Ihrem Kind
4. Sprechen Sie mit Ihrem Kind über Probleme
5. Vereinbaren Sie Zeitkontingente
6. Installieren Sie eine Jugendschutzsoftware
7. Schaffen Sie einen sicheren Surfraum
8. Richten Sie ein sicheres E-Mail-Konto für Ihr Kind ein
9. Schützen Sie persönliche Daten
10. Speichern Sie Passwörter und Daten möglichst nicht

Mobile Geräte
Regeln für Kleinkinder
1. Nicht zu früh beginnen
2. Entdecken Sie die Geräte gemeinsam
3. Vereinbaren Sie feste Zeiten
4. Wie gefährlich ist die Strahlung eines Handys?
5. Wählen Sie kindgerechte Apps
6. Achten Sie auf Sicherheit!
7. Achten Sie auf Kosten- und Werbefallen!
8. Vermitteln Sie Benimm-Regeln für das Handy
9. Gehen Sie mit guten Beispiel voran
10. Schaffen Sie „medienfreie“ Alternativen

Regeln für Kinder bis 13 Jahren
1. Smartphone? Aber nicht zu früh!
2. Achten Sie auf Kostenfallen
3. Schützen Sie persönliche Daten
4. Wählen sie einen kindgerechten Tarif
5. Sprechen Sie mit Ihrem Kind über die Kosten
6. Wie gefährlich ist die Strahlung eines Handys?
7. Achten Sie auf Sicherheit!
8. Begrenzen Sie die Nutzungszeiten
9. Vermitteln Sie Benimm-Regeln für das Handy
10. Wählen sie kindgerechte Apps

TV und Film
1. Vereinbaren Sie Zeitkontingente
2. Bauen Sie eine Vertrauenssituation auf
3. Seien Sie Gesprächspartner in der realen Welt
4. Sprechen Sie mit Ihrem Kind über das Gesehene
5. Leiten Sie Ihr Kind an zu einer souveränen und kritischen Nutzung
6. Abendprogramm mit Vorsicht genießen
7. Fernsehen ist kein Druckmittel
8. Den Tagesablauf nicht diktieren lassen
9. Seien sie selbst Vorbild
10. Die richtige Dosierung finden

Huyết áp cao-Sát thủ thầm lặng với sức khỏe con người

Published on 15. Juli 201621. Juli 2016 von tohongbuiKommentar hinterlassen

Huyết áp là gì ?
Huyết áp là áp lực máu cần thiết tác động lên thành động mạch nhằm đưa máu đến nuôi dưỡng các mô trong cơ thể. Huyết áp được tạo ra do lực co bóp của tim và sức cản của động mạch.
Huyết áp được thể hiện bằng 2 chỉ số:

Huyết áp tối đa (còn gọi là huyết áp tâm thu hoặc ngắn gọn là số trên), bình thường từ 90 đến 139 mm Hg (milimét thuỷ ngân).

Huyết áp tối thiểu (còn gọi là huyết áp tâm trương hoặc ngắn gọn là số dưới), bình thường từ 60 đến 89 mm Hg.

Huyết áp cao thường không gây triệu chứng đáng chú ý đầu tiên. Tuy nhiên, nếu không được điều trị, huyết áp cao sẽ gây thiệt hại cho các thành mạch và thúc đẩy sự phát triển của xơ vữa động mạch và đột quỵ.
Đối với người trưởng thành, khi các chỉ số huyết áp tâm thu dưới 120 mm Hg và huyết áp tâm trương dưới 80 mm Hg thì được gọi là huyết áp bình thường.

Huyết áp cao
Khi chỉ số huyết áp tâm thu lớn hơn 140 mmHg và huyết áp tâm trương lớn hơn 90 mmHg thì được chẩn đoán là huyết áp cao.

Huyết áp	Số trên	Số dưới
Tốt	<120	<80
Bình thường	120-129	80-84
Cao/ bình thường	130-139	85-89
Cao mức độ 1	140-159	90-99
Cao mức 2	160-179	100-109
Cao mức 3	≥180	≥110
Chỉ có số trên (tâm thu) cao	≥140	< 90

Nguyên nhân nào gây tăng huyết áp?
Người cao tuổi thường dễ bị huyết áp cao. Huyết áp cao cũng có thể do di truyền mà ra.
Ngoài ra các thói quen, lối sống hằng ngày cũng gây tác động đến huyết áp. Thiếu tập thể dục, chế độ ăn uống không lành mạnh với quá nhiều muối, béo phì, bị căng thẳng, uống quá nhiều rượu và hút thuốc là các yếu tố có lợi cho sự phát triển của bệnh cao huyết áp.

Tại sao phải điều trị bệnh cao huyết áp ?
Nếu không được điều trị kịp thời, huyết áp cao có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm cho sức khỏe như:

tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim, bóc tách động mạch chủ, phù phổi, suy thận

bệnh lý mắt, tim to, suy tim, đau thắt ngực do thiếu máu cục bộ cơ tim, suy thận, đau cách hồi.

Tự phòng ngừa
Một lối sống lành mạnh sẽ giúp làm giảm huyết áp và giữ huyết áp ở mức bình thường:

giữ trọng lượng cơ thể ở mức bình thường

giữ Body Mass Index (BMI) ở khoảng từ 18,5 đến 25 và chu vi vòng eo nhỏ hơn 102 cm

đối với nam giới và nhỏ hơn 88 cm đối với phụ nữ

ăn uống lành mạnh

ăn các thực phẩm có nhiều chất Kali và ăn ít muối

năng vận động cơ thể

một tuần ít nhất tập thể dục thể thao 3 lần, mỗi lần 30 phút

uống rượu vừa phải

bỏ hút thuốc và giảm bị căng thẳng.

Ngoài ra, bệnh nhân có thể tự hỗ trợ việc điều trị huyết áp cao của mình bằng cách tự đo huyết áp và nhịp tim thường xuyên để có thể kiểm tra xem sự thay đồi lối sống cho lành mạnh và uống và thuốc giảm huyết áp có giúp huyết áp xuống dưới 140/90 mm Hg hay không.

Macaron – ein Muss

Published on 14. Juli 201621. Juli 2016 von tohongbuiKommentar hinterlassen

Macaron ist ein französischses Baisergebäck aus Mandelmehl. Das Rezept ist einfach. Das Gelingen auch. Nur das Aussehen und das Auf-Der-Zunge-Schmelzen nicht. Das bekommt man nur in der Konditorei, und zwar bei Ladurée 75, Avenue des Champs Elysées, das Stück zu 2 €, 6 Stück zu 17,50 €. Manche könnte meinen, ich kann nicht 2×6 rechnen. Die Box ist sein Geld wert. Man kann die originalen Macarons aufessen, wenn man länger als ein paar Tagen in Paris ist, denn sie sind nicht für die Ewigkeit gedacht. „Nachfüll“-Macarons sind überall zu kaufen, sie tragen nicht den Namen Ladurée, daher kostet das Stück in der Regel so um 1 € und schmeckt (fast) genau so gut.
Übrigens, im „treizième“ (das 13. Pariser Arrondisment) gibt es Macarons mit Durian-Cremefüllung für 90 Cent das Stück. Natürlich nur für Durian-Liebhaber.