Autor: tohongbui

Fotograf: Nicholas N. Dang
Tiếng Việt

Ich bin geboren und aufgewachsen in Saigon, daher ist das Tet-Fest für mich ein mit der gelben Farbe der „Mai“-Blume, Blüte der Ochna serrulata, eine Pflanzengattung der Nagelbeergewächse, geprägtes Bild. Wir hatten auch so eine Pflanze auf dem Balkon. Jedes Jahr, wenn der Frühling sich näherte, sah ich wie mein Vater liebevoll die einzelnen Blätter abzupfte und jeden kleinen Ast stützte, damit genau am ersten Neujahrstag die rispenartigen Blüten mit ihrer gelb leuchtenden Pracht als Quelle für die bewunderten Blicken der Gäste dienen konnten. Es sollte Glück bringen, so eine Sage. Aber ich persönlich finde die „Mai“-Blume etwas zu dominierend. Ihre gelbe Farbe steht in Kontrast mit der roten Farbe der Kalligrafie-Schriftbilder und der satt grünen Farbe des Neujahrskuchens. Ich liebe Kirschblüten. Im Süden gibt es keine Kirschblüte. Die einzige Kirschblüte, die ich kenne, war eine Art wild wachsende Pflanze mit sehr kleinen zart rosafarbenen Blüten. Meine Mutter machte damals ihre Ausbildung zur Grundschullehrerin in Đà-Lạt – die Franzosen nannten es „Klein Paris“ – eine charmante Stadt im Hochland, etwa 300 km nördlich von Saigon mit vielen Villen in europäischem Stil. Ich erinnere mich noch heute an die kunstvolle Form der wilden Kirschblütenzweige, die mich so sehr faszinierten, dass ich meine Angst vor den engen serpentinartigen Pässen für einige Momente völlig vergaß.
Mein Großvater erzählte mir oft von den Erinnerungen an seine Heimat im fernen Norden. Ich träumte von einem farbenfrohen Blumenmarkt zum Tet-Fest. Die jungen Mädchen schlenderten in bunten traditionellen Trachtenkleidern durch die engen Gassen, und irgendwo stand mein Großvater wartend auf seine erste große Liebe mit einem Kirschblütenzweig in der Hand.
Obwohl mein Großvater vor langer Zeit nach der Teilung Vietnams in den Süden ausgewandert war, hielt er an den Bräuchen seiner Heimat fest. So gab es bei uns zum Neujahr immer die traditionellen Gerichte aus dem fernen Norden. Nur auf Kirschblütenzweige als Tet-Fest Dekoration musste er verzichten. Er erzählte mir, dass die Kirschblüten, die er kannte, wahrscheinlich aus China und mit Sicherheit nicht aus Japan stammten, da nach seiner Theorie kein Chinese von seinem „Volksfeind“ einen Kirschblütenzweig, die zugleich die Volksblume der Japaner ist, schenken ließ. Zwischen Japan und den Vereinigten Staaten besteht jedoch keine ethnische Feindschaft – bis auf eine kleine Unstimmigkeit bezüglich der Atombomben auf Hiroshima und Nagasaki – und so bestimmen heute die Zierkirschen die malerische Landschaft am Potomac Fluss sowie das bunte Treiben des Cherry Blossom Festival zwischen März und April in der amerikanischen Hauptstadt Washington.

Auch in Deutschland ist das Kirschblütenfest längst Teil seiner Kultur geworden. Jedes Jahr im Mai feiern in einigen Städten Deutschlands wie Hamburg, Düsseldorf Deutsche und in Deutschland lebende Japaner gemeinsam das Kirschblütenfest. Es werden verschiedene japanische Kampfsportarten wie Judo, Karate, Sumo oder die Kunst des Bogenschießens, Kyudo, demonstriert. Verkleidete Samurai oder Manga-Figuren sind ein Augenschmaus. Der krönende Abschluss ist ein Feuerwerk im nächtlichen Düsseldorf auf dem Rheinufer und über die Alster in Hamburg.
Ich war noch nie in Japan, um mich mit dem Mythosvergleich zwischen dem Samurai und der Kirschblüte näher zu beschäftigen. Es geht dabei um das Ideal, das Leben mit einer Leichtigkeit hinzugeben, die mit dem Herabfallen der Kirschblüten verglichen wird: A flower is a cherry blossom, a person is a Samurai.
Denn die Schönheit, die die Kirschblüte aus dem zarten Rosa der Knospe, dem reinen Weiß beziehungsweise dem kräftigen Rosa der offenen Blüte und dem leisen Fall der unverwelkten Blütenblätter erstrahlt, ist so edel wie das Leben und Sterben eines Samurai.
Ich habe bisher die Hauptstadt der Vereinigten Staaten noch nicht besucht, um von dem Charme des Potomac River verführen zu lassen, wenn im Frühling die Kirschblüten blühen. Auch kann ich die Anmut der chinesischen Kirschblüte, die die weibliche Schönheit symbolisiert, nicht nachempfinden. Es wurde erzählt, dass ein Jüngling auf seinem Wanderweg ein Mädchen sah, das so hübsch wie die Kirschblüte in ihrem Garten war. Inspiriert durch ihre Schönheit schrieb er fortan ein Gedicht, hing es an ihre Haustür und ging fort. Das Mädchen verliebte sich in seine poetischen Zeilen so sehr, dass sie an Liebeskummer verstarb.
Für mich ist die Kirschblüte ein Stück Erinnerung an meinen Großvater mit den Erzählungen von seiner fernen Heimat im Norden und an meinen Fahrten entlang der mit wilden Kirschblüten geschmückten Gebirgspässe.

Tôi sinh ra và lớn lên ở Sài-Gòn nên hình ảnh ngày Tết đối với tôi là những cành mai vàng rực rỡ. Thậm chí nhà tôi cũng có trồng một cây mai Tứ-Quý. Mỗi độ xuân về ba tôi lại cặm cụi cắt cành, tỉa lá để có những chùm bông mai thật to, rộ lên vào sáng mồng một. Nhưng tôi không thích hoa mai cho lắm, có lẽ vì màu hoa rực rỡ quá, chọi hẳn với màu đỏ của mấy câu đối Tết và màu lá dong của bánh chưng xanh. Từ ngày còn bé tôi đã mê hoa đào. Ở miền nam không có hoa đào. Mẹ tôi học trường sư phạm đào tạo giáo viên tiểu học được bổ nhiệm về Đà-Lạt nên tôi vẫn nhớ mãi những cành đào dại mọc trên con đường đèo đi đến
Phố núi cao, phố núi đầy sương
Phố núi cây xanh trời thấp thật buồn
Anh khách lạ đi lên đi xuống
May mà có em đời còn dễ thương …
(Thơ : Vũ Hữu Định – Phổ nhạc: Phạm Duy)
Những cành đào dại này hoa chỉ phơn phớt hồng, cánh hoa nhỏ và thưa, cành thì uốn lượn đủ kiểu trông rất lạ mắt. Nó làm tôi quên đi nỗi sợ hãi khi phải đi qua những ngọn đèo quanh co, vực sâu hun hút nhìn không thấy đáy. Nhưng tôi chỉ được ngồi trên xe đò ngắm mà thôi chứ chưa hề được cầm một cành đào dại trong tay.
Ông ngoại tôi hay kể tôi nghe về quê hương đất bắc mà trong trí óc non nớt của tôi nó xa lắc xa lơ tôi không thể nào tưởng tượng ra nổi. Nhưng tôi lại hình dung ra được một cảnh chợ hoa với màu hồng thắm của những cành đào trong mấy tấm hình đen trắng đã ngã sang vàng ố mà ngoại tôi còn lưu lại. Mấy chuyện kể của ngoại tôi luôn có bóng dáng hoa đào trong đó. Tôi có lần dám hỏi ngoại có thầm thương trộm nhớ cô gái Hà thành nào không (bà ngoại tôi quê ở Nghệ An) thì bị ngoại tôi cú một phát vào đầu đau điếng.
Ông ngoại tôi rất phong kiến nên dù di cư vào nam đã lâu ngoại tôi vẫn giữ những phong tục ngày tết ở miền bắc như phải có nồi thịt đông ăn với dưa chua, chè kho, bóng xào v.v… Chỉ có hoa đào là ngoại tôi chịu chết, không kiếm được ở đâu ra. Ngoại tôi nói rằng ngoại không phải là dân chơi hoa nên cũng không sành về đào lắm, nhưng hoa đào ở „miền bắc xa lắc xa lơ không tưởng tượng ra nổi“ của ngoại có lẽ xuất xứ từ bên Trung Hoa nhưng chắn chắn không phải là hoa đào có nguồn gốc ở xứ Phù Tang vì Tàu và Nhật vốn không ưa nhau thì hoa đào Nhật không thể chấp cánh bay qua Tàu được. Còn Nhật với Mỹ thì tuy quan hệ có bị trục trặc vì mấy quả bom nguyên tử ở Hiroshima và Nagasaki nhưng không có hiềm khích dân tộc nên Nhật sẵn sàng tặng Mỹ vài cành anh đào đem về làm kiểng ở thủ đô Hoa Thịnh Đốn.
Ngay cả ở Đức lễ hội hoa anh đào của đất nước mặt trời mọc đã từ lâu trở thành một phần trong nền văn hóa của họ. Hàng năm vào tháng năm ở vài thành phố như Hamburg, Düsseldorf người Đức và người Nhật sinh sống ở đây cùng tổ chức ăn mừng lễ hội hoa đào kèm theo nhiều hoạt động văn hóa khác.
Tuy không có cảnh rừng đào núi Phú-Sĩ nhưng ta thấy như đang ở Nhật bản với các món Sushi, các môn võ thuật Judo, Karate, Sumo, nghệ thuật bắn cung Kyudo, hay những người hóa trang thành Samurai, Manga v.v. Lễ hội bao giờ cũng kết thúc bằng một màn bắn pháo bông thật đẹp trên dòng sông Rhein ở Düsseldorf hay sông Alster của Hamburg.
Tôi chưa có dịp sang xứ Phù Tang để thấm hiểu được ý nghĩa của câu

A flower is a cherry blossom, a person is a Samurai
Nếu là hoa, xin làm hoa anh đào, nếu là người, xin làm một võ sĩ đạo

vì tất cả các loài hoa đều rụng khi đã hoặc bắt đầu tàn, riêng hoa anh đào là loại hoa duy nhất rụng ở độ còn đang tươi thắm, cũng như người võ sĩ đạo sống là phụng sự hết mình và biết chết một cách cao đẹp.
Tôi cũng chưa hề đặt chân đến thủ đô Hoa Kỳ để thưởng thức cảnh hoa đào nở bên dòng sông Potamac và cũng chưa thấy hoa đào của Thôi Hộ:
Khứ niên kim nhật thử môn trung
Nhân diện đào hoa tương ánh hồng
Nhân diện bất tri hà xứ khứ
Đào hoa y cựu tiếu đông phong
(Đề Tích Sở Kiến Xứ)
Dịch là
Năm ngoái ngày nầy qua cánh song
Đào hoa phản ánh má ai hồng
Người xưa nay đã về đâu nhỉ!
Chỉ thấy hoa cười trong gió đông
Tôi không là tử sĩ Thôi Hộ vì thấy một tuyệt sắc giai nhân đứng dựa cành đào mà cảm xúc viết bài thơ gài vào cánh cửa rồi bỏ đi để Đào hoa nữ tương tư biếng ăn rồi chết. Thơ văn Trung Hoa nó cao siêu quá, nó xa lạ với tôi quá. Tôi chỉ nhớ những cành đào cười với tôi trên tuyến đường xe đò cao nguyên đèo heo hút gió và hoa đào trong ký ức một thằng bé con về „miền bắc xa lắc xa lơ không tưởng tượng ra nổi“ của ngoại nó.

Một đoản văn của Trần Minh Quân, định cư ở Hòa-Lan, nói lên tâm trạng chỉ có được khi sống giữa gia đình. Nhà văn Mai Thảo cũng viết về cảm giác này thời ông đi kháng chiến chống Pháp, có dịp ghé tạt về thăm quê, ngồi uống một chén trà với mẹ dưới mái hiên nhà nhìn nắng vãng trên sông.

Ông Bà Nội có rất ít cháu, nên Sabine (tên Việt là Phù Sa) được cưng!
Cả nhà mỗi buổi sáng phải hy sinh uống Smoothies thí nghiệm của Sabine …
Chú Trí cho Sabine chơi Games, coi phim.
Cô Chi nấu các món ăn miền Trung như mì Quảng, bún cá cho Sabine ăn.
Cô Loan dẫn Sabine đi shopping vi Sabine giống cô Loan hồi nhỏ như đúc.
Buổi tối Sabine ngủ với cô Tường, được cô Tường dạy cho thế nào là ngăn nắp, kỷ luật.
Bù lại Sabine dạy tiếng Hòa Lan cho chú Lộc và Danny (con chú Lộc).
Sabine ăn cái gì cũng chạy đi cho ông Nội ăn, mỗi ngày đẩy xe và gãi lưng cho ông Nội.
Sabine giả giọng Nam chơi trò bà cháu làm bà Nội cuời chảy cả nước mắt. Buổi chiều mùa hè ở Chantilly, Papa ngồi ở Veranda nhìn mặt trời lặn, nghe tiếng cười nắc nẻ trong như thủy tinh của Sabine từ trong nhà vọng ra, để thấy lòng cực kỳ êm ả, miên man một nỗi bình yên …