Kategorie: Sonstiges

Thương chồng nấu cháo le le
Nấu canh thiên lý, nấu chè hạt sen

Tôi chưa hề được ăn cháo le le có lẽ vì tôi sinh ra và lớn lên ở thành đô, làm sao có vịt trời để mà đuổi bắt, nói chi đến được ăn thịt của nó. Tôi cũng không thích ăn cháo lắm, tôi thích những món có nước lèo hơn như hủ tiếu, phở, mì quảng, bún riêu, bánh canh v.v.
Trong đời, có 2 lần tôi được ăn cháo mà tôi nhớ mãi không quên.

Lần thứ nhất lúc tôi mang bầu 6 tháng, sang thăm nhỏ bạn bên Canada. Bữa cơm ngày đầu tiên nó dọn ra cho tôi bát cháo nấu với hạt sen và … gà ác. Nó nói gà ác rất bổ cho bà bầu lẫn thai nhi. Tôi nhìn bát cháo nghẹn ngào vì lần đầu trong đời biết thịt gà ác … đen như than, đen thùi lùi, đen phát sợ. Nể bạn, tôi chỉ múc cháo ăn và lặng lẽ đẩy thịt gà ra phía thành chén. Sau vài muỗng cháo tôi đành gác muỗng thú tội với nó là mình không tài nào nuốt trôi cái món cháo với thịt gà đen như bồ hóng ấy.

Lần thứ hai tôi sang thăm nhỏ bạn bên Pháp. Chẳng may vài ngày trước đó răng tôi bị lấy tủy không thành công nên đau nhức, không nhai gì được, chỉ … húp cháo. Nó nghe tôi kể đau răng, nấu một nồi cháo cao lương mỹ vị, có hến, có tôm và đủ thứ lỉnh kỉnh, ăn bổ đông, bổ tây, bổ … bố vì mấy ngày ở đó mình tôi ôm nồi cháo, sáng cháo, trưa cháo, chiều cháo. Lúc lên xe lửa về lại Đức nó cũng gói cháo bỏ bịch kêu „mang về bển ăn“.

Người Đức hỏi tôi cháo là món gì ? Tôi nói „Reissuppe“. Cháo gà là „Reissuppe mit Huhn“, cháo vịt là „Reissuppe mit Ente“, cháo lòng là „Reissuppe mit Blutwurst“. Từ bao nhiêu năm nay tôi cứ chắc mẩm là đúng, chẳng thắc mắc gì.
Cho đến một hôm tôi nhờ một con nhỏ bạn – không phải đứa cho tôi ăn cháo gà ác, cũng không không phải đứa cho tôi ăn cháo bổ … bố – dịch sang tiếng anh một đoạn trong bản tường trình về chuyến đi phát học bổng tại Tây Ninh của Greenleaves (xem thông tin về chương trình này ở đây):
Ba mẹ em Trần Quốc Hào (lớp 6) chia tay, ba không chu cấp cho con, mẹ đi lấy chồng. Em và hai người em ở với ông bà ngoại. Ông bà ngoại bán cháo vịt ven đường để sinh sống. Học phí cả năm lớp 7 của em là 585.000 đồng. Em thích đọc truyện cổ tích, và mơ ước trở thành bác sĩ.

Nó dịch như sau:
Trần Quốc Hào (6th grade)’s parents are divorced.This kid has received no child support from his father; then his mother left him after being remarried. Hào and his two younger siblings currently live with their grandparents who sell congee on the street. His school fee for the whole school year is 585.000 VND. Hào likes to read fairy tales and dreams to be a doctor.

Cũng lần đầu trong đời tôi được biết tiếng anh không gọi cháo là „rice soup“ mà kêu là „congee.“ Tiếng Đức dịch đúng ra là Reis-Congee, không phải Reissuppe như tôi hằng dùng.

Hôm qua gọi điện thoại cho một nhỏ bạn – không phải đứa cho tôi ăn cháo gà ác, cũng không không phải đứa cho tôi ăn cháo bổ … bố, cũng không không phải đứa dịch dùm tôi bài tường trình – để hỏi cảm tưởng ăn cháo vịt ở nhà em Trần Quốc Hào, thì nó trả lời như sau:
„Nghe cháo vịt tưởng tượng ra một một món ăn đặc biệt hấp dẫn, ai dè vừa tới nhà em Hào mùi nước mắm nấu xông lên nhức óc, nồi cháo to đùng, đường kính hơn nửa thước. Nhà thì tối tăm, xập xệ. Bước ra khỏi nhà ngồi trên xe phải chạy qua cái cống đen xì thúi nhức mũi, chưa hề thấy cảnh nghèo như vậy, tội thiệt !!!“

Không riêng gì tôi, từ „cháo“ có lẽ đã để lại ấn tượng khá sâu trong ký ức nó.

Hè năm nay nhiều đứa bạn tôi dẫn gia đình đi du lịch khắp nơi, có lẽ do mấy đứa con tụi nó sàn sàn tuổi nhau, tức là ở tuổi từ giã mái trường, nên cha mẹ vớt vát chuyến du lịch chót với con trước khi chúng nó bắt đầu tập làm người lớn không còn

Dung dăng dung dẻ
Dắt trẻ đi chơi
Đến cửa nhà trời
Lạy cậu lạy mợ
Cho cháu về quê …
(Đồng dao)

nữa rồi.

Trong đám du lịch „vớt vát“ này có một gia đình chọn Pháp, Ý với những viện bảo tàng nổi tiếng thế giới, riêng Florence mà còn có khoảng 60 cái viện bảo tàng lớn nhỏ rồi nói chi đến Paris, Rom. Đi đâu nó (bạn tôi, tạm gọi là „nó“ theo như đại danh từ nhân xưng ngôi thứ ba chỉ người … vắng mặt) cũng lần mò để tìm xem nước Văn-Lang ở mô tề.
Về nhà, chưa kịp hoàn hồn sau chuyến đi mòn đế giày, nó phải trả lời Email của tôi rằng „kiếm lõ con mắt mà chẳng thấy nước Văn-Lang đâu cả. Chẳng lẽ tất cả các nước trên thế giới hùa theo Trung-Quốc sửa sai lịch sử Việt-Nam, rồi cho vào viện bảo tàng của họ ? Xưa mình được dạy là nước Văn-Lang hồi 4000 trước lãnh thổ kéo dài lên đến tận phía nam sông Dương-Tử và phía nam Động-Đình-Hồ, đất đai ra đến tận biển Đông-Hải. Nhìn lại bản đồ trong các viện bảo tàng thì vào thời Xuân-Thu chỉ có 3 nước Sở, Ngô và Việt !!! Vua nước Văn-Lang là các vua họ Hùng. Nhìn trên bản đồ thấy mấy chục vua nước Sở đều là họ … Hùng. Một đằng là truyền thuyết mơ hồ vua Hùng và nước Văn-Lang mà mình cứ khư khư ôm giữ, một đằng là chứng tích các vua Hùng của nước Sở ở các viện bảo tàng và thư khố trên thế giới, bạn nghĩ cái nào đúng ?“

Thảng thốt.
Vậy là sao ? Vậy là sao ? Nước của chúng ta thời khai thiên lập địa thật ra là ở mô tề ?

Nó điềm tĩnh viết Email tiếp:
„Nước của chúng ta thời khai thiên lập địa là thời … Xuân-Thu xưa lắc xưa lơ, từ miền bắc của Việt-Nam ngày nay trải dài đến phía bắc Động-Đình-Hồ và sông Dương-Tử, có tên là … Sở, là nước lớn nhất, hùng mạnh nhất trong Xuân-Thu Chiến-Quốc Thất-Hùng (hay gọi tắt là Chiến-Quốc Thất-Hùng) gồm: Tần, Tề, Sở, Ngụy, Triệu, Yên và Hàn. Sở là một nước chư hầu có từ hồi Tây-Chu. Sau đó là thời Đông-Chu chia là 2 giai đoạn: Xuân -hu (Spring Autumn Period) gồm gần 100 nước chư hầu của Đông-Chu và kế tiếp là Chiến-Quốc (Warring State Period) gồm 7 nước được gọi là Chiến-Quốc Thất-Hùng. Cuối thời Chiến-Quốc Sở bị Tần diệt, rồi Tần bị Hán diệt. Xuân-Thu Chiến-Quốc chỉ thời đại Đông-Chu các nước lớn nhỏ đánh nhau để tranh ngôi bá. Bộ sử thi Đông-Chu Liệt-Quốc chính là nói về hai thời kỳ này.
Trước 1975 nhà tui có một cuốn sách cổ xưa mà tui nhớ tác giả là một học giả người Việt gốc Hoa, tên Vương Hồng Trực, không biết có họ hàng gì với Vương Hồng Sển không, viết về gốc gác của các tộc Việt, có cả một chương viết về nước Sở. Sách do đánh máy và quay ronéo nên giấy vàng khè, bìa chỉ là giấy màu hồng chữ đen đóng lại bằng chỉ cotton chứ chưa có đóng gáy như bây giờ. Sau 75 nhà tui đem đốt hết một số sách vì sợ bị bắt tội tàng trữ sách báo Mỹ Ngụy. Mà phải chờ tối mang sách lên ruộng nhà ở An-Nhơn đốt chung với lá, vừa đốt vừa tiếc. Có những cuốn sách cổ nói về các nước Sở-Ngô-Việt và vùng đất Quảng-Phúc-Chiết, tạp chí Nam-Phong, Thằng Bờm … Vài năm sau xuống chợ sách cũ ở đường Đặng thị Nhu gần ga xe lửa kiếm lại sách mình từng đốt thì kiếm không ra. Thời đó đọc cho biết nhưng không tin tổ tiên mình có nguồn gốc từ Sở-Ngô-Việt vì cứ đinh ninh nước của tổ tiên mình là Văn-Lang.

Tui nhớ cuốn sách đó nhắc đến hơn trăm tộc Việt, mà mình thường gọi chung là nhóm Bách-Việt. Bây giờ ở Việt-Nam xác nhận là có 54 tộc Việt mà mình gọi là đồng bào thiểu số, tức là 50 tộc đã biến mất, hay vẫn còn ở bên 3 tỉnh Quảng-Phúc-Chiết và bị buộc phải dùng ngôn ngữ thống nhất là tiếng Quan-Thoại, tức là tiếng Mãn-Châu, Mandarin (關 = quan = cửa ải = bên kia biên giới, 話 = Thoại = ngôn ngữ, Quan-Thoại = ngôn ngữ phía bên kia biên giới, vì Mãn-Châu lúc xưa là Đại-Kim, rồi Đại-Thanh, phía bên kia biên giới của nhà Minh). Còn bên Tàu xác nhận họ có 50 tộc thiểu số không phải tộc Hán, trong đó đa số là các tộc Yue (Việt).
Nếu cộng 50 tộc bên Tàu và 54 tộc Việt ở bên Việt-Nam thì vừa vặn trùng hợp với con số mà cụ Vương Hồng Trực ước tính. Đồng bào sắc tộc ở Việt-Nam nhiều lắm: Thái, Mèo, Mường, H’Mông, Mông, Lô-Lô, Nùng, Ê-Đê, Xơ-Đan, Cơ-Tu, Gia-Rai, Hà-Nhì, Ba-Na, Chơ-Ro … gồm hai chủng nguyên thủy là Thái và Việt. Mình gọi dân mình là người Kinh để phân biệt với người Thượng là đồng bào Việt thiểu số ở cao nguyên. Chủng Thái có nhiều tiểu chủng Thái, đa số là các chủng đẹp, một số nhỏ có bề ngoài không đẹp. Chủng Việt cũng có nhiều tiểu chủng, và ngược lại với chủng Thái, đa số có hình dạng không bắt mắt nhưng thiểu số thì đẹp.
Người Kinh, theo ý kiến của cụ Vương Hồng Trực, là sự kết hợp giữa các tiểu chủng đẹp của Thái và Việt. Đại khái những ý kiến có vẻ như trái ngược những gì mình học trong trường, và có lẽ cũng chính vì vậy mà chả có nhà xuất bản nào nhận đăng, cho nên cụ Vương Hồng Trực phải tự đánh máy quay ronéo, tự đóng bìa phát hành (cái này cũng do mấy ông bạn của ba tui đoán chứ thực tế như thế nào thì mình cũng không biết được). Tuy nhiên trải qua mấy ngàn năm các chủng Việt ở trên cao nguyên bây giờ cũng đẹp dần ra, giống như đám con nít thế hệ sau của mình đẹp mê hồn, nếu đem so với ông bà mình chừng hơn 100 năm trước khác nhau một trời một vực.
Bây giờ ra nước ngoài có dịp tìm hiểu và đi viếng các viện bảo tàng nổi tiếng thì tìm hoài chẳng thấy nước Văn-Lang mà chỉ thấy Sở-Ngô-Việt. Mà nói thiệt, nếu thật sự tổ tiên mình là Sở-Ngô-Việt thì cũng chả có gì xấu cả.“

An ủi. Tổ tiên mà xấu thì làm sao có được hậu duệ đẹp như mình ?

Nó đánh máy tiếp:
„Đúng đó. Tui nhớ trong cuốn của cụ Vương Hồng Trực có đề cập đến người trung nguyên như Tề, Ngụy, Yên Hàn … thích mặc y phục màu trắng, giống Tiểu Long Nữ trong Thần Điêu Đại Hiệp (chú thích: bộ truyện chưởng mà „tôi“, không phải „nó“, khoái nhất trong số các truyện của Kim Dung). Tần ở tuốt trong Ba-Thục thích mặc nâu. Sở và Triệu thích mặc vải đen. Riêng dân Sở lại thích dệt vải thổ cẩm sặc sỡ, rồi may lên y phục các miếng thổ cẩm đó như là fashion design, United Colors of … Benetton thời nay, cho nên mới bị người Tề ở trung nguyên chê là mặc „bách kết y“ (ráp nhiều miếng vô) hay „tạp y“ (nhà quê, ăn mặc không thanh tao, xin xem bài Ba Tàu và Câu-Tiễn-Kiếm). Người trung nguyên thích mặc màu trắng, có thể là vì mặc áo dệt từ tơ tằm mà tơ màu trắng rất khó nhuộm màu, và vào thời đó kỹ thuật nhuộm tơ còn phôi thai, cho nên không thích mặc màu trắng cũng phải mặc vì … Tiểu Long Nữ chưa xuống núi học nghề nhuộm.
Người Thái và Việt mặc vải xúc, dệt từ sợi cây gạo và các cây nhiệt đới rồi nhuộm chàm (nhuộm chàm màu đen để tăng độ bền cho vải), các màu nhuộm là khoáng tố trong lòng đất (khi họ rèn đồng thau) và cây cỏ. Rồi họ xăm mình, nhuộm răng đen, móng tay móng chân cũng nhuộm, nhuộm tứ lung tung. Thổ cẩm là những tấm vải dệt đủ hình hoa văn, đủ màu sắc, dệt rất công phu.  Họ đem thổ cẩm may đắp lên viền ống tay, viền váy, bâu áo, xà cạ …. để hình thành những bộ trang phục rực rỡ, cầu kỳ thiết kế theo tín ngưỡng văn hoá dòng tộc của họ. Cho nên hình thành một bộ trang phục mắc tiền chứ không phải rẻ. Vào thời đó, Sở là nước có cương thổ rộng lớn nhất trong Thất-Hùng, dân giàu có, còn Tần thì nghèo kinh khủng, cho nên mới có câu: Làm quan nước Tần còn thua làm dân nước Sở (Tần Quan Khả Bì Sở Dân). Giờ nhìn lại y phục của đồng bào thiểu số mới thấy quần áo của họ nền đen là chính, còn thổ cẩm viền ống tay ống chân là may vào thêm cho sặc sỡ. Sở dĩ các sắc tộc đó còn giữ được trang phục truyền thống vì có tín ngưỡng văn hóa trên trang phục. Khăn, nón, áo, váy, quần và các hoa văn trang trí trên thổ cẩm đều mang những ý nghĩa tín ngưỡng trong văn hóa dân tộc.  Trong số này dân tộc Mông, H’Mông, Lô Lô và Hà Nhì ăn mặc lòe loẹt nhất. Có lẽ các tộc này là đại diện cho dân Sở ngày xưa.„

Tối nằm vắt tay lên trán trăn trở với câu hỏi „Hú em ai ?“. Tôi là em của ai ? Hậu duệ của ai ? Gốc gác từ đâu ra ?
Who am I ? Who am I ? Who am I ?
Trong giấc mơ thấy giấy khai sinh của tôi với tên „Sở Dục Hùng“ được trưng trong tủ kiếng tại viện bảo tàng Louvre, bên cạnh Mona Lisa.

Hôm nọ, đang giương giương tự đắc được con bạn khen có trí nhớ gấp 1000 lần nó, thì một thằng bạn khác thản nhiên phán: „1000 lần của một con số 0 thì … cũng chỉ là số 0. Trong „Le zéro et l’infini“[1]  của Athur Koestler một người nói với cán bộ cộng sản: Các ông coi mạng người rẻ vì cho rằng 1 triệu người chỉ là 1 mạng người nhân lên 1 triệu lần. Nhưng các ông quên rằng nếu 1 mạng người đó từ chối làm con số 1 thì bài toán của các ông sẽ trật lất !“.

Cái tên rất ư là … Đức của Koestler làm tôi tò mò. Thăm cụ Ki, cụ Gồ[2] mới vỡ ra rằng Koestler sinh trưởng ở Budapest, gốc Đức Do Thái. Năm 1931 ông gia nhập Đảng Cộng sản Đức KPD[3], viết báo, làm phóng sự viên chiến tranh. Ghê tởm „Vụ án Mạc-Tư-Khoa“ cùng với chính sách thanh trừng của Stalin, ông ly khai cộng sản năm 1938. Hai năm sau ông xuất bản quyển „Darkness at noon“ (Nhật thực, Sonnenfinsternis), lên án guồng máy chính trị giết người. Nhân vật chính trong cuốn tiểu thuyết là đảng viên Nicolas Salmanowitsch Rubaschow, có một sự nghiệp thăng tiến như diều, vì tin tưởng vào đảng chính mình đã từng hãm hại đồng chí, bạn bè. Rubaschow đột ngột bị bắt bỏ tù, bị tra tấn, dụ dỗ viết bản tự kiểm điểm công nhận có tư tưởng, hành vi phản bội đảng cộng sản và cuối cùng vẫn bị kết án xử tử.

Tiểu thuyết này như một cái tát vào mặt chế độ cộng sản qua những lời tự sự của Rubaschow. „Định nghĩa cá nhân như sau: khối lượng của một triệu chia cho một triệu. Đảng cộng sản phủ nhận ý chí tự do của cá nhân, đồng thời hô hào mọi người tự nguyện hiến dâng tất cả. Cá nhân con người chỉ là một con ốc trong bộ máy khổng lồ. Đảng kêu gọi các con ốc quay ngược lại chiều kim đồng hồ, đi ngược lại dòng chảy của xã hội. Bài toán sai ở đâu đó, phương trình không giải được“. Theo Koestler chủ nghĩa cộng sản dẹp cá nhân con người sang một bên và hủy hoại họ, không kể bạn hay thù. Chủ nghĩa cộng sản giả tưởng hóa cái „Tôi“, biến con người thành công cụ của những hành vi tàn sát, vô cảm vì họ không còn nhận thức được giá trị cái „Tôi“ của chính mình nữa.

Với lý thuyết cộng sản – từ tiếng La-tin communis, có nghĩa là „chung“,  tự do bình đẳng cho mọi người dựa trên nguyên tắc tài sản cộng đồng và cùng nhau giải quyết mọi vấn đề – theo Koestler, giá trị cá nhân trong một phương trình xã hội là „số không“ (le zero), trong phương trình vũ trụ là „vô hạn“ (l’infini). Nguyên văn: In the social equation, the value of a single life is nil; in the cosmic equation, it is infinite.

Lâu lắm rồi không sờ đến toán, nay thằng bạn làm tôi phải „một phút suy tư, nhiều ngày suy nghĩ“.
Trong toán học 1/x với x tiến về 0 sẽ ra kết quả là -∞ hay  +∞.

Trong hệ thống máy tính điện tử, nếu lập trình (Programm) thiếu sót phần xử lý khi chia một số cho 0 sẽ dẫn đến việc … máy tắc tị (Absturz, crash), chết đứng như Từ Hải.

Tôi sinh ra ở Sàigòn và sang Đức khi vào tuổi trăng tròn, ý tôi muốn nói tôi chịu ảnh hưởng không nhỏ nền giáo dục Á châu, phải biết „kính trên nhường dưới“. Ngay từ bé tôi đã cảm nhận được nhiều điều tôi bắt buộc phải ngoan ngoãn vâng theo mặc dù „đối với tôi“ nó thật là vô lý. Tôi móc ngoặc kép chữ „đối với tôi“ nhằm mục đích ám chỉ Tư-Duy-Cá-Nhân-Bản-Thân phải khuất phục Tư-Duy-Được-Số-Đông-Cho-Là-Hợp-Lý. Ít khi nào tôi có cơ hội giải bày tại sao tôi lại nghĩ khác mọi người và cũng có thể tôi … đúng thì sao ?

Qua Đức, thái độ „phục tùng“ được rèn từ bé khiến tôi ít gặp xung đột với bạn bè hay thầy cô giáo. Do tiếng Đức lúc đó còn kém nên tuy tôi cũng làm đủ các bài kiểm tra như đám bạn cùng lớp, chỉ có môn toán được chấm điểm, còn các môn khác thầy cô ghi là „teilgenommen“ (có làm bài). Cho đến một ngày, không hiểu ăn trúng cái chi mà trong bài luận văn (đề tài gì thì tôi không còn nhớ) tôi hùng hồn biện minh, dẫn chứng, giải thích tràng giang đại hải 5,6 trang. Bài trả về đầy vết mực đỏ của cô giáo do sai lỗi chính tả bét bè be. Thế mà tôi được cô cho điểm 3, tức là trung bình, tức là … có điểm. Và nếu tôi không bị nhiều lỗi chính tả do tiếng Đức kém thì bài luận ít nhất phải được điểm 2 (khá) vì ở Đức tính chung cả điểm viết văn lẫn điểm văn phạm ngữ pháp.

Công tắc không bật mà đèn tự nhiên sáng !
Tôi chợt nhận thức ra rằng tôi cũng có quyền bày tỏ suy nghĩ cá nhân của mình. Nền giáo dục Đức rèn luyện phát huy đặc thù riêng biệt, chọn lọc cái hay, cái xuất sắc để biến nó thành cái hữu ích „chung“ cho xã hội. Nhưng cái „chung“ không có nghĩa là tuyệt đối, nếu có cái khác tốt hơn, cái „chung“ sẽ vui vẻ xin về hưu non nhường chỗ cho hậu sinh khả úy. Học trò cãi thầy như hát hay nhưng không có nghĩa là hỗn, là láo, vì vẫn phải tôn trọng cá nhân thầy cô, bạn bè tức là cãi phải kèm theo biện luận, có dẫn chứng đàng hoàng chứ không được „ăn tục nói phét“.

Nhiều người cho rằng xã hội Đức làm con người trở nên ích kỷ vì theo chủ nghĩa đặc thù (Individualismus), ngược với chủ nghĩa cộng sản (Kommunismus). Năm 2015, người Đức lạc quyên hơn 5 tỷ Euro (Spenden). Người Đức làm việc thiện nguyện có mặt ở khắp nơi trên thế giới. Họ ích kỷ ư ? Tôi không nghĩ thế.

Hôm nọ lang thang ở London vô tình thấy tấm bưu thiếp (Postkarte) với dòng chữ „Why fit in when you were born to stand out“. Điều này rất đúng. Ở Đức.

[1] Số Không và Vô cực, Null und Unendlich
[2] Wiki, Google
[3] Kommunistische Partei Deutschlands