Déjeuner du matin – Bữa điểm tâm

Bữa điểm tâm
Hắn thong thả rót cà phê
Vào tách trắng
Và hắn nhìn sữa đặc lắng
Quyện vào nhau
Từng viên đường ngọt trắng phau
Dần biến dạng
Hắn khuấy cà phê lơ đãng
Khói thuốc cay
Những vòng tròn nhỏ bay bay
Mờ mắt hắn
Gạt tàn ngập đầu lọc ngắn
Không nhìn tôi
Vơ vội vàng chiếc áo tơi
Màu áo bạc
Ngoài trời mưa rơi lác đác
Tôi ngơ ngác
Tìm bóng hình hắn trong tay
Chợt thấy mắt mình cay cay
Tôi bật khóc
Übersetzt von mir, 1983
Photographer: Đặng Đình Nghĩa
 cafe

Déjeuner du matin
Jacques Prévert

Il a mis le café
Dans la tasse
Il amis le lait
Dans la tasse de café
Il a mis le sucre
Dans le café au lait
Avec la petite cuillière
Il a tourné
Il a bu le café au lait
Et il a reposé la tasse
Sans me parler
Il a allumé
Une cigarette
Il afait des rondes
Avec la fummé
Il a mis les cendres
Dans le cendrier
Sans me parler
Sans me regarder
Il a mis
Son chapeau sur la tête
Il a mis
Son manteau de plui
Parce qu´il pleuvait
Et il est parti
Sous la pluie
Sans une parole
Sans me regarder
Et moi j´ai pris
Ma tête dans ma main
Et j´ai pleuré

Mưa Sàigòn

Deutsch

Foto von manhhai

Ở xứ này người ta hay có những bài tả cảnh mùa đông tuyết rơi phủ trắng trên các cành cây thông rất ư là lãng mạn. Tôi sinh ra và lớn lên ở Sàigòn, nơi chẳng khi nào có tuyết rơi, cái duy nhất rơi từ trên trời xuống là … mưa. Không biết các bạn còn nhớ mưa Sàigòn ra sao không ? Riêng tôi, mãi đến bây giờ tôi vẫn mang ach ách trong lòng một thắc mắc là không hiểu các nhà văn, nhà thơ có một bộ não cấu trúc khác tôi như thế nào mà họ có thể biến những cơn mưa Sàigòn thành những bài thi ca cũng không kém phần tình tứ như những bài tả cảnh mùa đông rét căm căm ở nước đức này.
Ngày xưa nhà bà ngoại tôi ở chợ Bàn cờ, khu Nguyễn Thiện Thuật. Cứ đến mùa mưa là mười lần cả mười, nước mưa cứ tràn vào nhà chẳng đợi ai mời mọc. Mưa Sàigòn là mưa nhiệt đới, tức là mưa giông, khi sắp mưa thì trời tối xầm hẳn lại, chỉ một lát sau là đổ mưa như trút. Lúc còn bé tôi hay mong mưa xuống, một phần vì cái nóng ngột ngạt của Sài thành, một phần vì được ra đường tắm mưa thoả thích. Nước mưa mát rượi và đổ xuống ồ ạt, không chảy rỉ rỉ như nước ở cái vòi hoa sen cà tàng nhà ngoại tôi.
Khi tôi vào trung học không còn tắm mưa với lũ bạn hàng xóm nữa tôi mới bắt đầu khám phá ra cái bề trái của những cơn mưa hè Sàigòn vì tôi phải phụ bà ngoại những lúc mưa đổ xuống. Phụ gì ư ? Khi trời bắt đầu đổi qua màu xám báo hiệu cơn giông sắp đến là tôi cùng ngoại tôi đi quanh nhà, dùng chổi khua hết những đồ dưới gầm bàn, đi-văng, tủ, chạn v.v… Phần hai là khuân những đồ cần tránh thấm nước như thùng gạo, bếp lò … lên những chỗ cao hơn. Rồi tôi có nhiệm vụ „di tản“ chú mèo tam thể yêu quý của ngoại tôi lên lầu, không phải vì nó què quặt không đi được mà vì nó không chịu đi tránh mưa, chỉ lo rình rập những con chuột sắp bị nước mưa lùa ra khỏi những chỗ mà ngày thường có ba đần sáu tay nó cũng không tài nào mò vào bắt được. Nhưng lúc này thì ngoại tôi không cần nó thể hiện cái chức năng trời ban cho đấy vì đằng nào thì lũ chuột cũng sẽ chết … đuối khi nước mưa dâng cao, nó lẩn quẩn dưới nhà chỉ làm ngoại tôi mất công vớt nó lên trong tình trạng … ướt như chuột lột mà thôi.
Sau khi đã làm những việc „phòng thủ“ thì việc cuối cùng là dùng bao tải, giẻ lau nhà, chặn những khe hở ở các cửa ra vào. Ðây là một việc làm hoàn toàn … tuyệt vọng giống như khi đê sắp vỡ thì người ta mới hối hả dùng những bao cát chất đè lên nhau với hy vọng cỏn con là cản được phần nào sức nước lũ. Khi đã hoàn thành các nhiệm vụ phòng chống thì tôi leo lên đi-văng ngồi chờ mưa … tràn vào nhà. Lúc đầu nước mưa còn sạch lắm, có thể nhìn thấy các mẫu gạch hoa trên sàn nhà. Nước càng dâng cao thì càng đục dần vì hoà lẫn với mực nước … cống cũng từ từ dâng theo. Rồi thì sẽ thấy vài chú gián nổi lều bều bên cạnh những vật không chờ lại gặp, không tìm lại thấy, như một chiếc dép cao su cũ đã thất lạc từ lâu, bao ny-lon thủng, vài chú lính bằng nhựa của em tôi …
Trưa hè Sàigòn ngồi vắt chân thưởng thức cảnh „lụt miệt vườn“ (ngoại tôi hay gọi đùa như vậy để so sánh với cái lụt lớn hàng năm ở miền trung bao giờ cũng làm dân tình xất bất xang bang cả) ngẫm nghĩ lại cũng khá thú vị các bạn ạ !!! Với điều kiện bạn … không phải bước chân ra khỏi nhà. Nhà ngoại tôi ở gần một bãi rác công cộng, nưóc mưa dâng lên cuốn theo hàng loạt rác rến đủ loại, người đi bộ vừa phải bì bõm chống cự với mưa, vừa phải dùng tay gạt ra các thứ rác mà tôi xin mạn phép không tả huỵch toẹt ra đây để các bạn còn đủ can đảm đọc tiếp bài văn tả cảnh „Mưa Sàigòn“ của tôi.
Ðó là những ký ức của tôi khi nhớ về mưa Sàigòn. Mới đây nhận được thư của nhỏ bạn ở Việt nam. Nó viết „…Sàigòn dạo này ngày nào cũng mưa nên cũng không nóng lắm. Hôm thứ sáu vừa rồi mưa một trận lớn, tao nghe bọn trong văn phòng nói đến mãi 9 hay 10 giờ tối tụi nó mới lóp ngóp bò được về nhà vì mưa lớn, ngập lụt khắp nơi, xe ô tô, xe gắn máy chết máy kẹt đầy đường, không có chỗ mà đi nữa. Thật là rùng rợn.  Mày biết đường phố Sàigòn sạch thế nào rồi, nước ngập, rác rưởi trôi lềnh bềnh táp hết vào người.  Tao nhớ lại mấy chục năm trước tao bị lội mưa tràn ngập ở đường Nguyễn Thiện Thuật nhà mày rồi, kinh lắm  …“
Nếu có ai hỏi tôi:
– Trên cuộc đời này cái gì mãi là vĩnh cửu ?

Tôi sẽ không ngần ngại trả lời :
– Mưa Sàigòn

Der Regen von Saigon

Tiếng Việt

Foto von manhhai

Schneefall ist für mich ein besonders unangenehmes Ereignis. Es ist ein Vorwarnzeichen für Winter, Kälte, Dunkelheit und … Eiskratzen, nicht so poetisch wie etwa
Du bist eine weiße Flocke,
Ein himmelentsprungenes Kind
Und wirbelst – licht und selig
Dahin durch Wolken und Wind.

(Felix Dörmann,1819-1895)

Ich bin in Saigon geboren und aufgewachsen. Dort gibt es kein Schnee. Das einzige, welches von oben herunterfällt ist … Regen. Kennt Ihr den Regen von Saigon? Es ist mir bis heute ein Rätsel geblieben, wie der Regen von Saigon in der Literatur dargestellt wird: romantisch, verträumt, der Liebe entsprungen usw. Alles Lüge !!! Der Regen von Saigon ist genauso grässlich wie der Schnee.
Das Haus meiner Oma lag nah am Zentrum der Hauptstadt. Bei jedem Regen wurde es überflutet. Der Regen von Saigon ist ein tropischer Regen: wenn es regnet, wird man im Nu nass. Der Niederschlag kommt plötzlich und spontan, angekündigt durch riesige, böse, schwarze Wolken und erschreckenden Donner. Seine Tropfen schlagen ein wie Bomben. Aus den paar Tropfen am Anfang wird schnell ein Wasserfall.
Wir Kinder liebten den Regen. Uns war es nicht so wichtig, dass er uns bis auf die Unterwäsche durchweichte. Der Regen war für uns in den heißen Sommertagen ein Geschenk des Himmels.

Als ich älter war und den Regen nicht mehr als abkühlendes Duschbad genoss, entdeckte ich seine Kehrseite. Wenn es am Himmel krachte und donnerte, musste ich meiner Oma bei der Evakuierung helfen. Mit einem Besen suchten wir nach abgestellten Sachen unter den Schränken, Tischen, Kommoden. Dann wurde alles hochgestapelt, was eventuell nass und somit ungenießbar oder unbrauchbar werden könnte: Reisurne, Herd … Ich hatte noch eine Sonderaufgabe: und zwar die Evakuierung der Lieblingskatze meiner Oma. Die Flut wird die Ratten aus ihren Löchern treiben. Ein Festmahl für die Katze, denn in der Regel musste sie dafür hart arbeiten, weil es so viele Konkurrenten in der Nachbarschaft gab. In fast jedem Haushalt wurde mindestens eine Katze, wenn nicht eine ganze Katzenfamilie, gehalten.
Der letzte Akt der Evakuierung war eher ein technischer Teil der Vorkehrung, d.h. es wurden Lappen hinter die Haustürspalte gestopft. Dies war verzweifelter Versuch, wie der Einsatz von Sandsäcken zur Deichverteidigung: das Wasser kam trotzdem uneingeladen hinein. Am Anfang konnte ich noch das Muster der Bodenfliesen sehen. Nach und nach wurde das Wasser trüber, weil es mit Abwasser gemischt war, das ebenfalls hochkam. Blubb !!! Ein verlorener Hausschuh tauchte auf. Blubb !!! Ein Spielzeug von meinem kleinen Bruder. Und unzählige im Wasser schwimmenden Kakerlaken.
Es war recht amüsant, das „dörfliche“ Hochwasser zu beobachten (so hat meine Oma es genannt, im Gegensatz zu dem jährlich wiederkehrenden Hochwasser in der Mitte Vietnams, das große Schäden anrichtet). Es sei denn, man musste aus dem Haus. Die Straßen wurden nicht nur überflutet, sie waren auch zum Beförderungsmittel von Müll aller Arten geworden. Ich verzichte hier auf die Aufzählung der im Wasserstrudeln befindlichen Müllsorten. Es könnte dem Leser das Weiterlesen erschweren. Für die Menschen auf der Straße war die Suche nach einem geeigneten Platz, um sich unterzustellen, ein bitterer Kampf.

Vor kurzem schrieb mir meine Freundin aus Vietnam: „… Es ist zurzeit nicht sehr heiß hier in Saigon. Letzten Freitag gab es ein heftiger Regen. Einige meiner Kollegen kamen erst sehr spät Abend propennass nach Hause, weil die Straßen überflutet waren. Autos, Mopeds blieben stecken. Die Gassen wurden mit Menschen bevölkert, die wie Waschlappen aussahen. Ich kann mich noch sehr gut erinnern: einmal war ich bei Dir zum Lernen, der Regen brach plötzlich ein, und ich musste mit dem Fahrrad nach Hause. Es war grauenvoll …

Wenn mich jemand fragt:
– Was ist ewig auf dieser Welt?

werde ich ohne zu zögern antworten:
– Der Regen von Saigon.

Kirschblüte

Fotograf: Nicholas N. Dang
Tiếng Việt

Ich bin geboren und aufgewachsen in Saigon, daher ist das Tet-Fest für mich ein mit der gelben Farbe der „Mai“-Blume, Blüte der Ochna serrulata, eine Pflanzengattung der Nagelbeergewächse, geprägtes Bild. Wir hatten auch so eine Pflanze auf dem Balkon. Jedes Jahr, wenn der Frühling sich näherte, sah ich wie mein Vater liebevoll die einzelnen Blätter abzupfte und jeden kleinen Ast stützte, damit genau am ersten Neujahrstag die rispenartigen Blüten mit ihrer gelb leuchtenden Pracht als Quelle für die bewunderten Blicken der Gäste dienen konnten. Es sollte Glück bringen, so eine Sage. Aber ich persönlich finde die „Mai“-Blume etwas zu dominierend. Ihre gelbe Farbe steht in Kontrast mit der roten Farbe der Kalligrafie-Schriftbilder und der satt grünen Farbe des Neujahrskuchens. Ich liebe Kirschblüten. Im Süden gibt es keine Kirschblüte. Die einzige Kirschblüte, die ich kenne, war eine Art wild wachsende Pflanze mit sehr kleinen zart rosafarbenen Blüten. Meine Mutter machte damals ihre Ausbildung zur Grundschullehrerin in Đà-Lạt – die Franzosen nannten es „Klein Paris“ – eine charmante Stadt im Hochland, etwa 300 km nördlich von Saigon mit vielen Villen in europäischem Stil. Ich erinnere mich noch heute an die kunstvolle Form der wilden Kirschblütenzweige, die mich so sehr faszinierten, dass ich meine Angst vor den engen serpentinartigen Pässen für einige Momente völlig vergaß.
Mein Großvater erzählte mir oft von den Erinnerungen an seine Heimat im fernen Norden. Ich träumte von einem farbenfrohen Blumenmarkt zum Tet-Fest. Die jungen Mädchen schlenderten in bunten traditionellen Trachtenkleidern durch die engen Gassen, und irgendwo stand mein Großvater wartend auf seine erste große Liebe mit einem Kirschblütenzweig in der Hand.
Obwohl mein Großvater vor langer Zeit nach der Teilung Vietnams in den Süden ausgewandert war, hielt er an den Bräuchen seiner Heimat fest. So gab es bei uns zum Neujahr immer die traditionellen Gerichte aus dem fernen Norden. Nur auf Kirschblütenzweige als Tet-Fest Dekoration musste er verzichten. Er erzählte mir, dass die Kirschblüten, die er kannte, wahrscheinlich aus China und mit Sicherheit nicht aus Japan stammten, da nach seiner Theorie kein Chinese von seinem „Volksfeind“ einen Kirschblütenzweig, die zugleich die Volksblume der Japaner ist, schenken ließ. Zwischen Japan und den Vereinigten Staaten besteht jedoch keine ethnische Feindschaft – bis auf eine kleine Unstimmigkeit bezüglich der Atombomben auf Hiroshima und Nagasaki – und so bestimmen heute die Zierkirschen die malerische Landschaft am Potomac Fluss sowie das bunte Treiben des Cherry Blossom Festival zwischen März und April in der amerikanischen Hauptstadt Washington.
cherry3
Auch in Deutschland ist das Kirschblütenfest längst Teil seiner Kultur geworden. Jedes Jahr im Mai feiern in einigen Städten Deutschlands wie Hamburg, Düsseldorf Deutsche und in Deutschland lebende Japaner gemeinsam das Kirschblütenfest. Es werden verschiedene japanische Kampfsportarten wie Judo, Karate, Sumo oder die Kunst des Bogenschießens, Kyudo, demonstriert. Verkleidete Samurai oder Manga-Figuren sind ein Augenschmaus. Der krönende Abschluss ist ein Feuerwerk im nächtlichen Düsseldorf auf dem Rheinufer und über die Alster in Hamburg.
Ich war noch nie in Japan, um mich mit dem Mythosvergleich zwischen dem Samurai und der Kirschblüte näher zu beschäftigen. Es geht dabei um das Ideal, das Leben mit einer Leichtigkeit hinzugeben, die mit dem Herabfallen der Kirschblüten verglichen wird: A flower is a cherry blossom, a person is a Samurai.
Denn die Schönheit, die die Kirschblüte aus dem zarten Rosa der Knospe, dem reinen Weiß beziehungsweise dem kräftigen Rosa der offenen Blüte und dem leisen Fall der unverwelkten Blütenblätter erstrahlt, ist so edel wie das Leben und Sterben eines Samurai.
Ich habe bisher die Hauptstadt der Vereinigten Staaten noch nicht besucht, um von dem Charme des Potomac River verführen zu lassen, wenn im Frühling die Kirschblüten blühen. Auch kann ich die Anmut der chinesischen Kirschblüte, die die weibliche Schönheit symbolisiert, nicht nachempfinden. Es wurde erzählt, dass ein Jüngling auf seinem Wanderweg ein Mädchen sah, das so hübsch wie die Kirschblüte in ihrem Garten war. Inspiriert durch ihre Schönheit schrieb er fortan ein Gedicht, hing es an ihre Haustür und ging fort. Das Mädchen verliebte sich in seine poetischen Zeilen so sehr, dass sie an Liebeskummer verstarb.
Für mich ist die Kirschblüte ein Stück Erinnerung an meinen Großvater mit den Erzählungen von seiner fernen Heimat im Norden und an meinen Fahrten entlang der mit wilden Kirschblüten geschmückten Gebirgspässe.

cherry4

Tản mạn hoa đào

Tôi sinh ra và lớn lên ở Sài-Gòn nên hình ảnh ngày Tết đối với tôi là những cành mai vàng rực rỡ. Thậm chí nhà tôi cũng có trồng một cây mai Tứ-Quý. Mỗi độ xuân về ba tôi lại cặm cụi cắt cành, tỉa lá để có những chùm bông mai thật to, rộ lên vào sáng mồng một. Nhưng tôi không thích hoa mai cho lắm, có lẽ vì màu hoa rực rỡ quá, chọi hẳn với màu đỏ của mấy câu đối Tết và màu lá dong của bánh chưng xanh. Từ ngày còn bé tôi đã mê hoa đào. Ở miền nam không có hoa đào. Mẹ tôi học trường sư phạm đào tạo giáo viên tiểu học được bổ nhiệm về Đà-Lạt nên tôi vẫn nhớ mãi những cành đào dại mọc trên con đường đèo đi đến
Phố núi cao, phố núi đầy sương
Phố núi cây xanh trời thấp thật buồn
Anh khách lạ đi lên đi xuống
May mà có em đời còn dễ thương …
(Thơ : Vũ Hữu Định – Phổ nhạc: Phạm Duy)

Những cành đào dại này hoa chỉ phơn phớt hồng, cánh hoa nhỏ và thưa, cành thì uốn lượn đủ kiểu trông rất lạ mắt. Nó làm tôi quên đi nỗi sợ hãi khi phải đi qua những ngọn đèo quanh co, vực sâu hun hút nhìn không thấy đáy. Nhưng tôi chỉ được ngồi trên xe đò ngắm mà thôi chứ chưa hề được cầm một cành đào dại trong tay.
Ông ngoại tôi hay kể tôi nghe về quê hương đất bắc mà trong trí óc non nớt của tôi nó xa lắc xa lơ tôi không thể nào tưởng tượng ra nổi. Nhưng tôi lại hình dung ra được một cảnh chợ hoa với màu hồng thắm của những cành đào trong mấy tấm hình đen trắng đã ngã sang vàng ố mà ngoại tôi còn lưu lại. Mấy chuyện kể của ngoại tôi luôn có bóng dáng hoa đào trong đó. Tôi có lần dám hỏi ngoại có thầm thương trộm nhớ cô gái Hà thành nào không (bà ngoại tôi quê ở Nghệ An) thì bị ngoại tôi cú một phát vào đầu đau điếng.
Ông ngoại tôi rất phong kiến nên dù di cư vào nam đã lâu ngoại tôi vẫn giữ những phong tục ngày tết ở miền bắc như phải có nồi thịt đông ăn với dưa chua, chè kho, bóng xào v.v… Chỉ có hoa đào là ngoại tôi chịu chết, không kiếm được ở đâu ra. Ngoại tôi nói rằng ngoại không phải là dân chơi hoa nên cũng không sành về đào lắm, nhưng hoa đào ở „miền bắc xa lắc xa lơ không tưởng tượng ra nổi“ của ngoại có lẽ xuất xứ từ bên Trung Hoa nhưng chắn chắn không phải là hoa đào có nguồn gốc ở xứ Phù Tang vì Tàu và Nhật vốn không ưa nhau thì hoa đào Nhật không thể chấp cánh bay qua Tàu được. Còn Nhật với Mỹ thì tuy quan hệ có bị trục trặc vì mấy quả bom nguyên tử ở Hiroshima và Nagasaki nhưng không có hiềm khích dân tộc nên Nhật sẵn sàng tặng Mỹ vài cành anh đào đem về làm kiểng ở thủ đô Hoa Thịnh Đốn.
daoNgay cả ở Đức lễ hội hoa anh đào của đất nước mặt trời mọc đã từ lâu trở thành một phần trong nền văn hóa của họ. Hàng năm vào tháng năm ở vài thành phố như Hamburg, Düsseldorf người Đức và người Nhật sinh sống ở đây cùng tổ chức ăn mừng lễ hội hoa đào kèm theo nhiều hoạt động văn hóa khác.
Tuy không có cảnh rừng đào núi Phú-Sĩ nhưng ta thấy như đang ở Nhật bản với các món Sushi, các môn võ thuật Judo, Karate, Sumo, nghệ thuật bắn cung Kyudo, hay những người hóa trang thành Samurai, Manga v.v. Lễ hội bao giờ cũng kết thúc bằng một màn bắn pháo bông thật đẹp trên dòng sông Rhein ở Düsseldorf hay sông Alster của Hamburg.
Tôi chưa có dịp sang xứ Phù Tang để thấm hiểu được ý nghĩa của câu

 

A flower is a cherry blossom, a person is a Samurai
Nếu là hoa, xin làm hoa anh đào, nếu là người, xin làm một võ sĩ đạo

 

vì tất cả các loài hoa đều rụng khi đã hoặc bắt đầu tàn, riêng hoa anh đào là loại hoa duy nhất rụng ở độ còn đang tươi thắm, cũng như người võ sĩ đạo sống là phụng sự hết mình và biết chết một cách cao đẹp.
Tôi cũng chưa hề đặt chân đến thủ đô Hoa Kỳ để thưởng thức cảnh hoa đào nở bên dòng sông Potamac và cũng chưa thấy hoa đào của Thôi Hộ:
Khứ niên kim nhật thử môn trung
Nhân diện đào hoa tương ánh hồng
Nhân diện bất tri hà xứ khứ
Đào hoa y cựu tiếu đông phong
(Đề Tích Sở Kiến Xứ)

Dịch là
Năm ngoái ngày nầy qua cánh song
Đào hoa phản ánh má ai hồng
Người xưa nay đã về đâu nhỉ!
Chỉ thấy hoa cười trong gió đông

Tôi không là tử sĩ Thôi Hộ vì thấy một tuyệt sắc giai nhân đứng dựa cành đào mà cảm xúc viết bài thơ gài vào cánh cửa rồi bỏ đi để Đào hoa nữ tương tư biếng ăn rồi chết. Thơ văn Trung Hoa nó cao siêu quá, nó xa lạ với tôi quá. Tôi chỉ nhớ những cành đào cười với tôi trên tuyến đường xe đò cao nguyên đèo heo hút gió và hoa đào trong ký ức một thằng bé con về „miền bắc xa lắc xa lơ không tưởng tượng ra nổi“ của ngoại nó.

Cảm giác bình yên

Một đoản văn của Trần Minh Quân, định cư ở Hòa-Lan, nói lên tâm trạng chỉ có được khi sống giữa gia đình. Nhà văn Mai Thảo cũng viết về cảm giác này thời ông đi kháng chiến chống Pháp, có dịp ghé tạt về thăm quê, ngồi uống một chén trà với mẹ dưới mái hiên nhà nhìn nắng vãng trên sông.

Ông Bà Nội có rất ít cháu, nên Sabine (tên Việt là Phù Sa) được cưng!
Cả nhà mỗi buổi sáng phải hy sinh uống Smoothies thí nghiệm của Sabine …
Chú Trí cho Sabine chơi Games, coi phim.
Cô Chi nấu các món ăn miền Trung như mì Quảng, bún cá cho Sabine ăn.
Cô Loan dẫn Sabine đi shopping vi Sabine giống cô Loan hồi nhỏ như đúc.
Buổi tối Sabine ngủ với cô Tường, được cô Tường dạy cho thế nào là ngăn nắp, kỷ luật.
Bù lại Sabine dạy tiếng Hòa Lan cho chú Lộc và Danny (con chú Lộc).
Sabine ăn cái gì cũng chạy đi cho ông Nội ăn, mỗi ngày đẩy xe và gãi lưng cho ông Nội.
Sabine giả giọng Nam chơi trò bà cháu làm bà Nội cuời chảy cả nước mắt. Buổi chiều mùa hè ở Chantilly, Papa ngồi ở Veranda nhìn mặt trời lặn, nghe tiếng cười nắc nẻ trong như thủy tinh của Sabine từ trong nhà vọng ra, để thấy lòng cực kỳ êm ả, miên man một nỗi bình yên …

Thi sáng tác thơ „lyrix“

Nhà nghiên cứu giáo dục Fachhochschule Münster, ông Aladin El-Mafaalani, cho biết „cha mẹ người Việt sẵn sàng trả 20-30 Euro một giờ học kèm hay học nhạc, ngay cả khi họ chỉ kiếm được 8-10 Euro“. Nhưng ít phụ huynh biết Bộ Giáo dục và Nghiên cứu Liên bang BMBF (Bundesministerium für Bildung und Forschung) bỏ ra hàng tỷ Euro ngân sách mỗi năm, đầu tư kiến thức cho các thế hệ sau đủ điều kiện đương đầu với sự phát triển nhanh chóng của thế giới, khám phá những điều mới lạ, tìm ra giải pháp cho các vấn đề toàn cầu cũng như cho sự phát triển và phúc lợi xã hội trong mọi lãnh vực cuộc sống. Về mặt giáo dục có những chương trình thi đua khuyến khích học sinh ngoài giờ học có cơ hội phát huy sáng kiến, đo lường kỹ năng đặc biệt, không những chỉ trong các môn khoa học như Toán, Lý, Hóa, mà cả những môn khác như Văn học, Sinh ngữ, Nghệ thuật, Âm Nhạc v.v. Tất cả các cuộc thi đua thường có vòng loại, sau đó đến vòng bán kết ở cấp tiểu bang và chung kết cho toàn quốc. Quán quân của những môn như Toán, Lý còn được gởi đi tranh giải quốc tế. Chi tiết về những giải này có thể tham khảo tại trang Web http://www.bmbf.de của Bộ Giáo dục. Ở cuối bài viết có bảng tóm tắt về thời hạn đăng ký tham gia.
Đặc biệt những học sinh đoạt giải trong các cuộc thi đua này được đề cử có thể nhận học bổng của „Studienstiftung des deutschen Volkes“ khi vào đại học. Khác với đa số các học bổng khác, Studienstiftung hoàn toàn không chú trọng vào thu nhập của cha mẹ mà chỉ quan tâm đến khả năng, trình độ học vấn và quan hệ xã hội của học sinh được đề cử. Do đó, chỉ chăm học, có điểm cao chưa đủ để có thể được cấp học bổng, mà các phụ huynh nên khuyến khích con em chịu khó tham gia các cuộc thi đua này. Đương nhiên sẽ mất nhiều thời gian hơn, nhiều phụ huynh lo ngại con em mình sẽ không còn thì giờ cho bài vở ở trường.
Nghĩ cho cùng, dùng thời gian để học hỏi thêm qua các kỳ thi đâu có gì là lãng phí ? Theo nghiên cứu khoa học, mỗi lần phải học cái gì mới, chẳng hạn như tập lái xe đạp, sẽ phát sinh thêm cái gọi là „khớp thần kinh“ (Synapse), nối một tế bào thần kinh và một tế bào khác (tế bào thần kinh, tế bào cơ, tế bào cảm giác, v.v.). Càng có nhiều Synapse, mạng lưới thần kinh càng lớn. Điều này dẫn đến độ dẻo dai của não và khả năng học hỏi.
Nói đơn giản dễ hiểu là con người sinh ra chỉ một phần sự thông minh hiểu biết là do di truyền, phần lớn do quá trình học hỏi của bản thân. Và cha mẹ có thể giúp con em mình nếu chịu khó khuyến khích chúng từ bé biết „tự“ tạo cho mình Synapse cần thiết cho tương lai. Nếu đợi đến các em vào tuổi „Tí nị“ (tennies) mới lo hối thúc bồi đắp lượng Synapse e rằng quá muộn vì đó là tuổi „Chướng“, sau tuổi „Chướng“ đến tuổi „Trưởng“ (thành), tức là không còn cơ hội để được cứu xét tài năng trẻ nữa.
Nhân đây, xin giới thiệu cuộc thi làm thơ „lyrix“ dành cho trẻ em và thanh thiếu niên từ 10 đến 20 tuổi. Mỗi tháng được gởi một bài theo chủ đề của tháng đó, ví dụ „Zufall“, „Mein Schatz“, „Grenzerfahrungen“, „Unter vier Augen“ … Tháng sau, năm bài hay nhất được công bố trực tuyến. Ban giám khảo sẽ chọn 12 bài hay nhất trong năm và các thi sĩ trẻ thắng giải được mời đến Berlin tham dự khóa bồi dưỡng, phát huy khả năng thi phú của mình.

Đề tài của tháng 7 là Wo beginnt das Spiel?

Nếu được trở về tuổi

Khi ta HAI MƯƠI, ta yêu gió, yêu mây xa xôi,
Ta yêu sông nước mênh mông muôn nơi
Đó đây ngập tràn đầy niềm vui,
Lòng nhớ ghi trong cuộc đời … chớ có quên … yeah yeah yeah !!!
(All I Have to Do Is Dream – The Everly Brothers, lời Việt Phạm Duy)

tôi xin gởi bài

Wo beginnt das Spiel?
Frag mich nicht zu viel,
bin nur ein Ball,
der rollt, fliegt, und prallt,
von Tor zu Tor,
von Mann zu Mann,
wer siegt ist egal,
Achtel-, Halb- oder Final,
bin nur ein Ball,
der rollt, fliegt, und prallt.


Biết đâu lại mọc ra được một Synapse mới ở … chân ?


Giải Tuổi Đăng ký tham gia nộp bài
Thi Vật lý Quốc tế
Internationalen PhysikOlympiade (IPhO)
học sinh đến 30.06. chưa tròn 20 tuổi khoảng đầu tháng 4
Thi Hóa học Quốc tế
Internationalen Chemie-Olympiade (IChO)
học sinh đến 01.07. chưa tròn 20 tuổi khoảng đầu tháng 5
Thi Sinh học Quốc tế
Internationalen Biologie-Olympiade (IBO)
học sinh dưới 20 tuổi khoảng đầu tháng 4
Thi Toán học toàn quốc
Bundeswettbewerb Mathematik
học sinh từ lớp 9 khoảng đầu tháng 12
Thi Ngoại ngữ toàn quốc
Bundeswettbewerb Fremdsprachen
học sinh từ lớp 8 trước đầu tháng 10
Thi Tin học toàn quốc
Bundeswettbewerb Informatik
học sinh dưới 21 tuổi khoảng đầu tháng 9
Thi Khoa học Quốc tế
Internationalen JuniorScienceOlympiade (IJSO)
học sinh dưới 15 tuổi khoảng đầu tháng 11
Thi “Tuổi trẻ nghiên cứu“
Jugend forscht
học sinh từ 15 đến 21 tuổi khoảng đầu tháng 2
Thi “Tuổi trẻ sáng tác” toàn quốc
Bundeswettbewerb Jugend komponiert
thanh thiếu niên từ 12 đến 22 tuổi chi tiết xem trang Web
Thi „Thơ trẻ“ toàn quốc
„lyrix“ – Bundeswettbewerb für junge Dichterinnen und Dichter
thanh thiếu niên từ 10 đến 20 tuổi trong vòng 1 năm mỗi tháng gởi bài dự thi

Heimat – Quê hương

Heimat
Ein wunderschönes Gedicht von Ðỗ Trung Quân

Heimat, was ist das Mama?
Der Lehrer sagt, ich soll sie lieben
In meinem Herzen soll sie liegen
Heimat, was ist das Mama?

Heimat ist der Sternfruchtbaum
Deren Beeren so schön wie ein Traum
Heimat ist der vertraute Schulweg
Wo der gelbe Schmetterling Dich jeden Morgen neckt

Heimat ist der blaue Drachen
Auf den Reisfeldern sehe ich sein Lachen
Heimat ist das kleine Dorfboot
Einsam dahin gleitend, ins Abendrot

Heimat ist die schmale Bambusbrücke
Mit dem Schatten meiner Mutter und ihrer Strohhüte
Heimat ist der Duft der Gräser und Feldblume
Der Dich im Sommer trägt, in die Nachtruhe

Heimat ist die warme Umarmung
Die Dich vor Blitz und Donner schützt
Heimat ist die helle Mondnacht auf der Veranda
Weiß bedeckt mit Blüten der Palme Areka

Heimat ist die gelbe Tracht der Wachskürbis
Die lila Farbe der Spinatblüte
Die rot leuchtende Blume des Hibiskus
Oder das reinweiße Gewand des edlen Lotus

Jeder Mensch hat nur eine Heimat
Wie Du nur eine einzige Mutter hat
Wer die Heimat in seinem Herzen barg
Wird immer ein Zuhause find’n, mein Kind!

Übersetzt von mir, 2011
Weiternutzung erlaubt

Quê hương
Quê hương là gì hở mẹ ?
Mà cô giáo dạy phải yêu
Quê hương là gì hở mẹ ?
Ai đi xa cũng nhớ nhiều

Quê hương là chùm khế ngọt
cho con trèo hái mỗi ngày
Quê hương là đường đi học
Con về rợp bướm vàng bay

Quê hương là con diều biếc
Tuổi thơ con thả trên đồng
Quê hương là con đò nhỏ
Êm đềm khua nước ven sông

Quê hương là cầu tre nhỏ
Mẹ về nón lá nghiêng che
Là hương hoa đồng cỏ nội
Bay trong giấc ngủ đêm hè

Quê hương là vòng tay ấm
Con nằm ngủ giữa đêm mưa
Quê hương là đêm trăng tỏ
Hoa cau rụng trắng ngoài thềm

Quê hương là vàng hoa bí
Là hồng tím giậu mồng tơi
Là đỏ đôi bờ dâm bụt
Màu hoa sen trắng tinh khôi

Quê hương mỗi người chỉ một
Như là chỉ một mẹ thôi
Quê hương nếu ai không nhớ
Sẽ không lớn nổi thành người

Photographer: Đặng Đình Nghĩa – Hội An 10/2008

Thực tế đáng buồn của bạo lực và trừng phạt nhẹ

Berlin, trạm xe điện ngầm Kaiserdamm: Giuseppe M. bị đánh đập, săn đuổi – và chết tức tưởi. Một nhà văn đang dựng lại sự kiện gây phẫn nộ này do nhẹ tay trừng phạt thủ phạm.
Vào một buổi sáng sớm tháng 09.2011, Giuseppe Marcone, sanh năm 1988 tại Berlin, đang đứng với đứa bạn thân nhất, Raul, chờ chuyến tàu chạy vào trạm xe điện ngầm Kaiserdamm. Trước đó, họ đi ăn liên hoan: bạn cũ cùng lớp của Giuseppe bàn tán về bạn gái của họ, kế hoạch tương lai, tán gẫu, chơi máy tính và cũng thảo luận về vấn đề làm thế nào để tự vệ trong trường hợp gặp bạo lực trên đường phố.
Giuseppe, cao dong dỏng, học võ Do Thái Krav Maga, thường hay canh gác giáo đường Do Thái ở Charlottenburg – dù anh không phải là người Do Thái – kêu gọi sống hòa bình với nhau: tránh xa người xấu hay gây sự thay vì để bị lôi kéo vào thế giới thô lỗ, tối tăm của bọn thích xưng hào xưng bá.


Một thanh niên đứng đắn
Giuseppe Marcone, một thanh niên vui vẻ cởi mở, thực tập rồi làm việc tại tiệm Pizza của cha và chuẩn bị đi quân dịch ở Bayern, còn nhiều dự tính cho tương lai.
Cô giáo cũ dạy tôn giáo mô tả Giuseppe là „chắc chắn không phải trí thức rồi đó“ và cô giáo chủ nhiệm gọi Giuseppe là „thằng đầu bù“, nhút nhát, được con gái hâm mộ, rất thần tượng Tel-Aviv, một người bạn có cảm nhận sâu sắc về công lý, đồng thời luôn làm bạn bè bực mình vì không đúng giờ. „Nhưng làm thế nào có thể giận được hắn ?“
Giuseppe Marcone sẽ không bao giờ nhìn thấy tàu điện ngầm chạy vào sân ga, vì trước đó anh và Raul bị hai người trẻ tuổi (tức là không phải „thanh thiếu niên“) người Kurd gốc Thổ bắt chuyện, gây sự và đánh đập. Để tránh không trả đũa và do đầy sợ hãi, Giuseppe chạy lên cầu thang hướng Kaiserdamm, trong hoảng loạn băng vụt ngang con đường nhiều luồng, bị xe đụng, hất văng lên, đập vào cột đèn giao thông. Người con trai 23 tuổi, mẹ gốc Bulgaria-Hy Lạp, cha người Ý, chết tức tưởi tại hiện trường.

Umschlag_Quadflieg_Guiseppe.indd
Cuộc đời ngắn ngủi của Giuseppe M. (Tựa truyện: Das kurze Leben des Giuseppe M.)
Tác giả Roswitha Quadflieg, nổi tiếng với lối hành văn súc tích, câu văn không réo rắt nhưng hàm chứa u uẩn, thăm dò bên trong, dựng lại „Cuộc đời ngắn ngủi của Giuseppe M“, một cắt dán kỷ niệm từ bạn bè và bạn gái, cha mẹ và anh chị em, đồng nghiệp và giáo viên.
Không thi hóa nhân tạo, thêm thắt, thay đổi, làm bẩn các trang sách này, cũng không một dòng thần thánh hóa nhân vật: một Giuseppe M. vụng về, thân thiện, vị tha và hỗn độn, yêu mến võ thuật, tìm kiếm hài hòa, từ một „vụ dẫn đến tử vong“ sống lại thành người.
Tuy nhiên, không chỉ làm rơi lệ, Quadflieg phân tích chặt chẽ thông tin từ các cuộc phỏng vấn những người thân, quen, biết Giuseppe: „Những gì xảy ra tại Berlin ngày 17.09.2011 là chất liệu có thể được sử dụng cho một cuộc thảo luận về lý do tại sao các gia đình từ các nước khác nhau đến Đức, những người phải vật lộn với những hoàn cảnh tương tự, lại có quá trình hội nhập hoàn toàn khác nhau  – người có công ăn việc làm, người sống nhờ trợ cấp, người thì lại phạm tội”.
Ngay cả trong nhóm quan hệ hợp chủng Đức-Ý-Israel-Nga-Belarus-Đan Mạch của Giuseppe mang nhiều trải nghiệm đau thương chứ không chỉ có niềm hân hoan đa sắc tộc.

Thủ phạm được tạm tha
Trong phần phụ lục có tiểu sử ngắn gọn của những người được phỏng vấn; mẹ chết sớm, thất bại hôn nhân của cha mẹ và kinh nghiệm trải qua của bản thân. Cụ thể một cách tuyệt vời, đồng thời là lời phản kháng sự “xuống chó” của xã hội gia trưởng, nhún vai trước những nỗ lực với cuộc sống, đồng thời nâng niu thất bại trường kỳ là „nạn nhân của xã hội chúng ta“.
Tuy nhiên, các nạn nhân hư cấu là thủ phạm thực sự, và không những tội phạm Ali T., 21 tuổi, tại thời điểm gây tội ác đang bỏ ngang học nghề, mà tên bạn cùng tuổi Baris B. đều không bị trừng phạt về tội phạm của chúng. Thay vào đó là một án treo vì „cái chết là hậu quả của một sự việc đáng tiếc“ và „Giuseppe Marcone chạy ngang qua Kaiserdamm mà không chú ý đến giao thông“; nỗi hoảng loạn của anh ta không thể chứng minh.

Luật sư nào chịu trách nhiệm điều đó ?
Ralph Ehestädt là tên luật sư kinh hoàng, với tuyên bố „hành động tương đối khó phân loại“ không chỉ làm vui lòng cả đoàn thân nhân tội phạm có mặt  tại tòa mà còn lợi dụng nó vỗ về: „Ali T. qua cuộc xét xử công khai và sự hiện diện đông đảo của giới truyền thông gần như là như bị ném đá rồi, nên có thể bản án đã là một lời cảnh báo đối với hắn„.
Mẹ Giuseppe, bà Vaja: „Nếu các thủ phạm thực sự có cảm giác tội lỗi, thậm chí thấy hối hận, thì bản án đã đã tước mất những cái đó của họ. Họ phải nhận thức và chịu trách nhiệm cho cuộc sống bế tắc của họ chứ không phải chúng tôi. Khi tôi nhìn thấy gia đình này, đôi khi tôi nghĩ họ không giáo dục con cái mà chỉ vỗ béo chúng„.
Ali T. hiện nay lại bị cảnh sát theo dõi, dường như hắn đã vượt qua mặc cảm bị „ném đá“. Thư của Roswitha Quadflieg yêu cầu phỏng vấn được hắn hỗn xược trả lời vào máy nhắn tin tự động điện thoại một cách cực kỳ tự tin: „Tôi muốn nói …, ơ ơ …, bà nghĩ gì, sau 3 năm tôi đơn giản làm chuyện đó với bà hả ? Tôi muốn quên đi vấn đề này. Hãy để tôi yên. Một ngày tốt đẹp nhé. Ciao!
Và bạn bè và gia đình, người cha „dòng máu Ý“ sinh ra ở Neaple của Giuseppe ? Nếu họ „trả thù“ chính là bằng cách này: không áp dụng ảnh hưởng văn hóa dân tộc mà từ những mảnh vỡ giữ mãi trong ký ức của họ hình ảnh một người thanh niên tuyệt vời. Gia đình đạo Công giáo, nhưng đám tang do giáo sĩ Do Thái đảm nhận. Max, bạn Giuseppe, một người Đức lai Phi thắc mắc: „Hắn thấy đạo Do Thái tuyệt vời ở chỗ nào nhỉ ?„.
Đầu tiên, Israel đã cuốn hút Giuseppe. Kế tiếp sự hài hước của người Do Thái. Giuseppe cũng tiếu lâm tương tự. „Và mấy chàng lính trong quân đội đã gây ấn tượng„. Velin, anh trai của Giuseppe: „Đối với Giuseppe, nhiệm vụ một đội quân không phải là tấn công mà để bảo vệ an toàn xã hội. Em tìm hiểu nhiều về lịch sử. Và, đúng vậy, Israel là đất nước mơ ước của em! Và em chỉ công nhận uy quyền nếu nó là quyền lực thật sự „.

Một phá hủy tai hại – và không phải là „bi thảm“ như thẩm phán thì thào khi tuyên bố án trạng – một cuộc đời ngắn ngủi một cách lạ thường: Nhưng là một cuộc đời không hèn nhát và đê tiện.

Dịch từ bài báo của Marko Martin, đăng trên „Die Welt“, ngày 12.03.2016