Hôm nọ, đứa con gái đáng yêu nhất trên đời này của tôi cùng nhỏ bạn thân rủ nhau thăm viếng Paris, một chuyến du lịch không có gì đáng để đề cập đến vì từ chỗ nó ở đi xe lửa tốc hành Thalys chưa đầy ba tiếng là đã đến Gare du Nord.

Nhưng … (cuộc đời sẽ êm đềm biết bao nhiêu nếu không có chữ „Nhưng“) Paris không chỉ để lại những tấm hình chụp thật đẹp của tháp Eiffel, hay những hình các món ăn chơi, ăn thiệt của Tây, các món phở, bánh bèo ở quận 13, Paris còn tặng đứa con gái đáng yêu nhất trên đời này của tôi một kỷ niệm để đời.

Thay vì

Ngày rời Paris em đã để quên con tim

thì đứa con gái đáng yêu nhất trên đời này của tôi đã để quên cái ba-lô khi là người hành khách cuối cùng xuống xe lửa rời sân ga.

Chuyện „Cái ba-lô để quên“ không có gì đáng để đề cập đến nếu hôm Giáng Sinh về thăm nhà, đứa con gái đáng yêu nhất trên đời này của tôi không thủ thỉ:

– Trong ba-lô có quà của tata Tuyền tặng mẹ, gởi con mang về.

Chuyện „Cái ba-lô để quên“ cũng không có gì đáng để đề cập đến nếu đứa con gái đáng yêu nhất trên đời này của tôi không thú tội trước bình minh:

– Tổng cộng giá trị đồ trong ba-lô của con khoảng gần 2.000 Euro mẹ ạ!

Thằng bồ nó phán một câu xanh rờn:

– Chưa thấy ai đi du lịch mà mang cả „KÍ LÔ“ nữ trang như vậy!

Chuyện „Cái ba-lô để quên“ vẫn không có gì đáng để đề cập đến nếu đứa con gái đáng yêu nhất trên đời này của tôi không nhận được tin của Sở Hỏa xa nhắn nó đến nhận lại „Cái ba-lô để quên“ sau 6 tuần tìm kiếm.

Chuyện „Cái ba-lô để quên“ càng không có gì đáng để đề cập đến cho đến khi tôi kể chuyện này cho con bạn tôi ở Việt Nam nghe. Nó kết luận:

– Chúc mừng nhé. Thế thì bên đấy vẫn còn chưa loạn!

Nó làm tôi nhớ đến định nghĩa của Liberalism.

Trích từ Wiki: Chủ nghĩa tự do phủ nhận nhiều giả thuyết nền tảng đã thống trị các lý thuyết đầu tiên về nhà nước, chẳng hạn như thần quyền của vua chúa, vị trí có được do thừa kế và quốc giáo. Những quyền căn bản của con người mà tất cả những người theo chủ nghĩa tự do đều ủng hộ là quyền được sống, quyền tự do và quyền sở hữu tài sản.

Đức là một nước theo chế độ dân chủ, dựa trên chủ nghĩa tự do, đại khái là dùng sức mạnh của sự thuyết phục để kêu gọi người khác đi theo, làm theo, chứ không dùng quyền lực bắt phải phục tòng, tuân thủ, vì tự do cá nhân cho phép người ta trình bày ý của mình mà không nhất thiết phải theo quy luật nào. Luật pháp của một quốc gia dân chủ cũng phát xuất từ chủ nghĩa tự do, khác với luật pháp của một đất nước theo chế độ độc tài. Ví dụ như việc hút thuốc lá nơi công cộng, trước kia là được tự do phì phèo ở bất cứ nơi nào, không ai cấm, không bị phạt gì sất. Dần dần, dân tình thấy mình không hút thuốc lá mà quần áo vẫn hôi rình mùi khói, thấy mình không hút thuốc lá ít bệnh tật hơn, ít lao phổi lao tim hơn, mà vẫn trả mức bảo hiểm sức khỏe như người „đã chôn điếu xuống lại đào điếu lên“ nên bắt đầu nhớ đến „chủ nghĩa tự do“, tức là không dùng bạo lực hay uy quyền mà kiên trì lên tiếng đòi quyền lợi qua nhiều hình thức – không chỉ riêng đi biểu tình phản đối – dai dẳng từ năm này sang tháng nọ, đến bây giờ thì việc cấm hút thuốc lá nơi công cộng đã thành luật đàng hoàng, vi phạm chẳng những bị „âu yếm bằng tròng trắng“ mà đôi khi còn bị phạt tiền nữa, chẳng hạn như phì phèo vô tội vạ trên máy bay.

Nói dông nói dài thì đại khái những gì là thành quả từ liberalism đều có một hành trình dài, cũng như thành tựu của nó bền vững hơn là từ chủ nghĩa độc tài. Ở châu Á, nhất là Trung quốc, hành trình liberalism sẽ … lê thê vì dân số đông hơn, dân trí thấp hơn nên chế độ độc tài dễ tồn tại hơn, còn ở phương Tây thì theo Wiki: Cách sử dụng rộng rãi nhất đối với thuật ngữ „chủ nghĩa tự do“ là trong ngữ cảnh của một nền dân chủ tự do. Theo nghĩa này, chủ nghĩa tự do dùng để chỉ một nền dân chủ trong đó quyền lực nhà nước bị giới hạn và quyền của công dân được pháp luật công nhận; điều này gần như là thống nhất trong các nền dân chủ phương Tây, nên do vậy, không chỉ có các đảng tự do (liberal party) mới được hiểu là gắn liền với chủ nghĩa này.

Tóm tắt lại là việc „Nhận-Lại-Ba-Lô-Để-Quên“ cũng là một hành trình dài – ngoài hành trình dài đi tìm ba-lô – cho ý thức „Không-Ham-Muốn-Sở-Hữu-Đồ-Không-Thuộc-Về-Mình“. Ý thức này chỉ có thể thành tựu khi xã hội có dân trí không thấp quá, đất nước không nghèo quá, tức là – theo như Wiki – liberalism đa số được thấy ở các nước … „phương Tây“. Còn ở Á châu thì phải như bên Singapore, xả rác là phạt tiền rất nặng, hoặc Hàn quốc, camera được đặt ở khắp mọi nơi, đồ để đâu có quên cũng chả ai (dám) sờ đến, điều mà bên Đức là „mission impossible“, là … bó tay, vì Đức theo chủ nghĩa liberalism, không được phép đụng đến tự do cá nhân, tức là chỉ những camera chụp xe chạy quá vận tốc cho phép thì ok sa-lem, lem-nhem là phạt, mà máy cũng không chụp rõ tài xế, chỉ chỉnh đủ thấy bảng số xe „rõ bâng bâng không chối cãi được“ để truy tìm chủ xe mà gởi giấy phạt đến tận nhà, chụp hình „xeo-phì“ (selfie) lỡ dính mặt mũi ai mà họ trông không được đẹp cho lắm, không đồng ý cho khoe là đành ngậm ngùi „đì-lít“ (delete) vì lý do „bảo vệ dữ liệu cá nhân“ (personal data protection) chớ có mà vi phạm.

Cân nhắc thiệt hơn, tôi vẫn yêu liberalism, đơn giản là „xeo-phì“ thì cứ phì phì mà tiếp nối hành trình liberalism „Chụp-Hình-Không-Vướng-Người-Khác“, chả mất xu nào, còn „Cái ba-lô để quên“ nếu không có hành trình liberalism thì đúng là nó sẽ không trở về với đứa con gái đáng yêu nhất trên đời này của tôi được.