Jahr: 2017

Theo gia phả, 13 đời trước bên ngoại tôi là người Tàu. Nhiều người cho rằng phải kêu là „người Hoa“ vì „Tàu“ nghe không được lịch sự. Một bạn học cũ, Lê Anh Dũng, đã bỏ công tìm tòi và giải thích cặn kẽ cái gốc gác „ba Tàu“ của tôi. Tôi mạn phép đăng lại những gì Don – tên „Ăng-Lê“ của hắn – đã chịu khó sưu tầm để „giải đáp thắc mắc“ cho đứa bạn không hiểu sao cứ thích ăn Điểm-Sấm (chú thích: tôi cũng thích ăn phở nhưng hủ tiếu mới là món khoái khẩu nhất của tôi).

„Ba Tàu còn có một giai thoại có thật, được kể từ miệng của mấy người bạn gốc Hoa của ba tui mà rất it ai biết tới, kể cả những bậc học giả Việt Nam lão thành.
Khi những người dân các tỉnh Quảng, Phúc và Chiết không chấp nhận nhà Mãn Thanh, một số vùng lên khởi nghĩa, bị quân Thanh càn quét chạy ra biển, theo dân tị nạn chiến tranh, ùn ùn trốn sang Việt Nam. Khi họ đến cửa ải và các cảng Hội An, Hải Phòng, lính của mình hỏi họ là ai, từ đâu tới, thì họ bảo rằng họ là „bô đào dân“, có nghĩa là chạy trốn, đào vong trốn quân triều đình nhà Thanh, tức là người tị nạn, mà âm tiếng Quảng, tiếng Tiều khi nói lên nghe là „Pô Tàu“, quan quân mình nghe ra thành „ba Tàu“. Từ đó người Tàu bị chết tên là „ba Tàu“. Dân „bô đào“ tị nạn đi sang Việt Nam bằng đường bộ ồ ạt nhiều gấp chục ngàn lần dân đến bằng thuyền. Nhưng trên mạng cứ giải nghĩa dân Tàu đến Việt Nam bằng 3 chiếc tàu gọi là ba Tàu, thiệt là bậy hết sức.
Tóm lại, „ba Tàu“ là 3 sắc dân Quảng, Tiều và Chệt (Chiết), đồng thời còn phát xuất từ chữ „bô đào“, tức là dân đi tị nạn. Ba sắc dân này sợ hai nhà Trịnh-Nguyễn đuổi họ về Tàu, cho nên khi hai chúa Nguyễn Phúc Tần và Chúa Sãi  Nguyễn Phúc Nguyên mở mang bờ cõi phía nam Thuận Hóa, họ xung phong đi liền.  Đa số dân Quảng và Chệt dừng lại ở Saigon-Chợ Lớn, một số nhỏ theo đại đa số dân Tiều vào tận Rạch Giá, Bạc Liêu, Cà Mau, Hà Tiên. Vì thế từ Long An, Tân Thuận trở về miền Tây toàn là dân Việt gốc Tiều. Rồi họ bỏ cách ăn mặc và chải tóc kiểu nhà Thanh, búi tóc như người Nam, mặc áo bà ba, áo dài, học nói tiếng Việt và học làm mắm.  Họ tự bỏ quốc tánh của họ, quên đi dĩ vãng bô đào, xưng là „Duyệt-Làm-Dành“ (Việt-Nam-Nhân) và sống hòa mình với người Việt, nhưng người Việt mình vẫn cứ gọi họ là … „ba Tàu“.

Thật ra người Việt cổ sinh sống gần miền Nam nước Tàu ngày nay, xưa là vùng Lĩnh Nam (phía nam núi Ngũ Lĩnh) và một phần của Lĩnh Tây, tức là Vân Nam và Quảng Tây, gồm các tộc Mân Việt, Uông Việt, Bách Việt, Lạc Việt. Vùng đất rộng lớn này một bên là núi Ngũ Lĩnh, một bên là biển, cho nên mới có huyền sử 50 con theo mẹ lên núi, 50 con theo cha xuống biển. Ba miền đất lớn phía nam núi Ngũ Lĩnh là đất Quảng, bây giờ là Vân Nam, Quảng Đông và Quảng Tây. Đất Mân bây giờ là Phúc Kiến, Triều Châu và Chiết Giang.
Bộ Lạc đầu tiên có chính sử, có chủ quân là vua Thuần Nghiêu, chính là bộ lạc Tào. Đất họ ở là đất Tào. Dân tộc Tàu là Tào dân  – Tào mánh, Tào mán, Tào mín theo âm đọc tiếng Quảng Đông và Tiều.  Mình gọi họ là Tàu bắt đầu từ đó.  Đổi lại dân Tàu gọi chung các tộc Việt sống phía Nam núi Ngũ Lĩnh là Nam Mân (đất Mân phía Nam núi Ngũ Lĩnh, nơi dân Mân Việt ở đông nhất), Mân dân (Mần mánh, Mần mán, Mần mín) hay gọi là Nam dân (Nàm mánh, Nàm mán, Nàm mín theo âm tiếng Quảng và Tiều).  Sau nàu bị hai bà Trưng đánh bại năm 40 mới ghét dân Việt quá đọc trại thành Nam Man.
Các nước Sở, Việt, Ngô thời Xuân Thu xưa lắc toàn là những vùng đất của các chủng Việt mà hai chủng lớn nhất là Thái-Mường (Tais, Tây Âu) và Việt (yue, yueh), như Bách Việt, Bộc Việt, Điền Việt, ở rải rác phía Nam của dãy núi Ngũ Lĩnh, tức là vùng Mân Nam, đảo Đài Loan, Hải Nam và miền bắc của Việt Nam bây giờ. Ngôn ngữ của dân Việt mình và dân Thái có gốc Việt cổ, cũng là tiếng Sở-Việt-Ngô ngày xưa. Tiếng Quảng và tiếng Tiều nghe khá giống với tiếng Việt, khác xa tiếng Phổ thông (Mandarin). Dân Việt cổ sinh sống từ phía nam sông Dương Tử xuống đến miền bắc Việt Nam và phía đông đến tận biển Đông Hải. Nếu không bị các nhà Tần, Hán lấn chiếm thì đất nước của dân Việt lên đến tận sông Dương Tử.

Năm 1965, trong một cuộc khai quật khảo cổ tại Hồ Bắc –  là địa bàn nước Việt ngày xưa trước khi bị Sở diệt – người ta đào được cây kiếm của Việt Vương Câu Tiễn, đúc bằng đồng điếu, có hoa văn và các đường chạm kỷ hà giống như hoa văn ở các thạp đồng Đông Sơn. Câu-Tiễn-Kiếm khắc chữ Việt cổ mà chính những nhà học giả nổi tiếng của Tàu cũng vò đầu bứt tai không giải mã nổi (chú thích: lúc đọc tới khúc này tôi hình tượng đến cảnh ông A-Lịch-Sơn Đắc-Lộ – Alexandre de Rhodes – ngồi ngơ ngẩn thẩn thờ không giải mã được chữ Việt bèn tìm cách chuyển đổi sang tiếng Latin quen thuộc với ông hơn).

Trở lại „Câu-Tiễn-Kiếm“. Người Tàu phía bắc như các nước Tần, Tề, Trịnh, Ngụy, Yên, Hàn, Lỗ, Tấn đâu có đồng đâu mà làm kiếm, toàn là kiếm thép, và cũng không có kỹ thuật làm đồ đồng như dân Việt. Nếu có chạm trổ thì đường nét cong cong, uốn lượn chứ không thẳng như kiếm Câu-Tiễn. Sử Tàu cũng có nhắc đến 2 cây kiếm Thư Hùng của vợ chồng Can Tương – Mạc Tà dâng lên cho vua Ngô Hạp Lư, mà Kim Dung có nhắc tới trong cuốn Việt-Nữ-Kiếm. Sách viết là 2 cây kiếm rèn bằng sắt, nhưng sau này người ta bảo là ngộ nhận, vì vùng Chiết giang – Nam Lĩnh không có mỏ sắt, chỉ có các mỏ đồng thau, thế thì 2 cây này cũng như cây của Câu Tiễn phải là cùng làm bằng đồng điếu, tức là mỏ kim loại ở địa phương. Tiếc rằng 3 cây kiếm này giờ nằm ở bên Tàu thì thuộc quyền sở hữu của nó, nếu không thì mình đã có niềm tự hào là tổ tiên dân Việt có nghề làm kiếm tinh vi.

Xưa có câu „Tề dân phục thương ngọc, Sở chúng ý tạp y“, có nghĩa là „dân Tề đeo ngọc xanh, dân Sở mặc áo ráp nối vá víu“. Nhiều người diễn giải là ý nói người Sở không giàu có như người Tề. Thực sự „tạp y“ – còn có nghĩa là „bách kết y“ – là áo ráp lại từ những miếng nhỏ.
Khu vực các nước Trung thổ như Tề, Tấn, Trịnh có sông Hoàng Hà chảy ngang qua, hai bên bờ và dưới đáy sông người ta tìm được „jade nephrite“ là một loại ngọc quý mà mình thường gọi là cẩm thạch, đá trang sức. Có 2 loại đá khác cũng quý hiếm nhưng thua nephrite là agate, tức mã não màu đỏ (Kỳ-Thạch) và turquoise, tức Lục-Tùng-Thạch màu xanh (khôi thạch). Mình hay nói một người nào có tính tình „kỳ khôi“ tức là tên này „hành sự“ quái gỡ, bất bình thường, nhưng thực sự „KỲ KHÔI“ là tiếng Hán-Việt, tên gọi chung cho 2 loại đá quý này.

Cẩm thạch được dùng làm đồ trang sức và đặc biệt là làm áo quan với những miếng ngọc hình chữ nhật kết với nhau bằng tơ lụa, bọc kín xác chết, vì Cẩm-Thạch được cho là bảo quản xác chết không bị hư thối, hồn được yên tĩnh về nơi cõi lành. Vào thời cổ xưa, dân Tàu, Ấn, dân Lưỡng-Hà-Địa và người da đỏ Inca ở Peru chỉ đeo lẩn quẩn 3 thứ đá này, họa may là có thêm jadeite và opal. Đeo ngọc là cách trang sức của dân Tàu Trung thổ, mà có được ngọc xanh lại càng quý, tức là một kiểu khoe của, ta đây là … đại gia.

Dân Thái-Lan, Mường, các dân thiểu số ở Việt Nam như Tày, Nùng, Miêu, Ê-Đê v.v. mặc áo đủ màu sắc lòe loẹt, cổ, ngực, tay, vai ráp bằng nhiều thứ vải, hoa văn, chỉ nổi, đăng ten thêu thùa lung tung, đầu kết lông chim, kết khăn đội. Nhưng không phải tại họ thiếu vải, mà chỉ là thời trang „hippy“ của dân Sở ngày xưa. Có nhóm mặc váy dài như dân Lào và Thái Lan. Cũng có nhóm mặc váy ngắn ngang đầu gối như H’Mông, Ê-Đê để dễ dàng đi lại trên vùng rừng núi.  Dân Sở, Việt ở đất Kinh và Dương, du nhập cách ăn mặc của người Trung thổ, nhưng áo dài tay rộng, mặc nhiều lớp vì ở miền lạnh hơn. Còn trang phục của dân Tây Nguyên thì cũng giống dân Văn Lang tức là đóng khố. Tóm lại từ trang phục của dân các nước Sở, Việt, Ngô và khu vực Mân Nam (tức Lĩnh Nam) mà các chủng Thái (Âu) và Việt (Lạc) có phong cách trang phục như vậy. Ngay cả áo tứ thân cũng là tạp y, nhiều mảnh ráp lại. Hoa văn và các hình trang trí của dân Thượng, Thái, Tây Nguyên giống y hệt hoa văn trên cây kiếm Câu Tiễn và các thạp đồng Đông Sơn – Hòa bình, đa số là những đường thẳng chéo qua chéo lại. Còn hoa văn và hình trang trí của Tàu thì cong, dợn sóng mềm mại như mây, hoa, lá chứ không có các đường thẳng kỷ hà.

Sở dĩ các tộc Thái, Việt ăn mặc màu mè lòe loẹt vì bị ảnh hưởng của thiên nhiên, cây trái, hoa quả đủ màu sắc, thi nhau nở quanh năm. Vì không có mùa Đông nên dân bản xứ thích màu mè. Họ xâm mình và dùng màu của các hoa quả thoa lên mặt, lên người, giống như bây giờ thiên hạ trổ tattoo và xài make up … Lancôme. Rồi họ dệt vải đủ màu cho đẹp, đem màu sắc vào trang phục. Họ giỏi làm những dãy băng viền áo đủ màu. Trong lúc đó thì quần áo của người Tàu ở lưu vực sông Hoàng Hà làm bằng vải cây gai, cây bông gòn, rất đơn sơ chứ không „hoành tráng“ như phim Tàu bây giờ. Thời Xuân Thu là xa xưa lắm, bất quá là họ thêu viền cổ hay viền ống tay, nên nếu cho rằng dân Sở, Việt mặc bách kết y, tạp y, là dân nghèo ăn bận vá víu thì … bậy quá !!! 

Trước khi các nước Sở, Việt, Ngô, Hán, Tề, Tàu đánh nhau họ cũng giao lưu „fashion show“ ì xèo, bắt chước nhau ăn mặc. Nhưng quốc phục dân Thái, Việt là … technicolor, giống như theo kiểu nhà thiết kế thời trang Tây-Ban-Nha Custo Dalmau, còn dân Tề đeo ngọc xanh thì cũng giống như bây giờ người ta đeo iwatch vậy đó mà“.

Tôi không đeo iwatch, cũng chẳng thích cẩm thạch.
Có lẽ bên nội tôi gốc người H’Mông không biết chừng.

Sáng thứ Hai, trên đường đi làm, tôi lại nghe radio báo tin khủng bố nổ bom tại khu xe điện ngầm ở Sankt Petersburg của Nga (mang tên tiếng Việt là Thành Bỉ Đắc), làm 11 người thiệt mạng, hơn 50 người bị thương.
Ở châu Âu, những vụ khủng bố gây tử vong ngày càng xảy ra nhiều hơn. Trong khi trước kia mục tiêu thường là những khu có tầm chính trị quan trọng như cơ quan hành chánh hay đài truyền thanh, truyền hình, tòa báo v.v. (vụ tấn công tòa soạn tạp chí Charlie Hebdo ở Paris 2 năm trước), thì sau này đa số nạn nhân là thường dân, thanh thiếu niên, trẻ em vô tội.
Các vụ khủng bố nổ bom và tự sát đều mang dấu ấn Hồi giáo.

Châu Âu nói chung và nước Đức nói riêng đa số theo đạo Công giáo. Nhưng họ đã mở rộng vòng tay chấp nhận cho người không cùng tôn giáo như người Việt (đa số theo đạo Phật), người Syria đến tị nạn tại xứ sở của họ, một đất nước an lạc, tự do, dân chủ, bình đẳng.
Người Việt trước kia tị nạn chính trị, sau này tị nạn kinh tế, hai lý do chẳng liên quan gì đến nước Đức và dân Đức cả, nhưng họ vẫn cưu mang.
Người Syria tị nạn chiến tranh Hồi giáo, cũng chẳng liên quan gì đến nước Đức và dân Đức cả, nhưng họ vẫn cưu mang.
Vậy tại sao lại xảy ra vụ khủng bố tấn công bằng xe vận tải vào chợ Giáng Sinh ở Berlin ngày 19.12.2016 khiến 12 người mạng vong ?
Và những vụ khủng bố ở các nước khác như Anh, Bỉ, Nga, Pháp, Mỹ ?
Và tại sao đa số các vụ khủng bố thường dưới hình thức ôm bom tự sát (Selbstmordanschlag, suicide bombing) ?

Khi con người đi vào tuyệt lộ, nhất là khi phải chịu đựng đau khổ về tinh thần hay thể xác, người ta dễ dàng quyết định chọn cái chết để tự giải thoát.
Năm 2009, trong quyển sách „Tội phạm tín đồ Hồi giáo“ (Unter kriminellen Muslimen) nhà tâm lý học Nicolai Sennels phân tích sự bộc lộ cảm xúc, tức giận phát sinh từ nền văn hóa Hồi giáo. Nghiên cứu của ông được dựa trên các cuộc thảo luận, điều trị với khoảng 150 thanh niên Hồi giáo trong nhà tù dành cho thanh thiếu niên (Jugendgefängnis) ở Kopenhagen, Đan-Mạch. Tại đây, khoảng 70% tù nhân xuất thân từ gia đình theo đạo Hồi.
Theo Sennels, loạn luân (Inzucht) giữa người Hồi giáo rất phổ biến. Khoảng 70% người Pakistan, 45% người Ả-Rập và 25-30% người Thổ-Nhĩ-Kỳ có cha mẹ là bà con với nhau, thường là kết hôn với anh chị em họ. Việc này ảnh hưởng lớn đến trí thông minh, sức khỏe thể chất, tâm lý và xã hội Hồi giáo rất lớn. Trẻ em sinh ra có trí thông minh thấp, bệnh hoạn, mang dị tật hay các bệnh tâm thần. Những người này dễ dàng trở thành kẻ đánh bom tự sát. Tử đạo là một cách xứng đáng để kết thúc cuộc sống đau đớn về thể chất hay địa vị xã hội thấp, bị khinh rẻ vì tật nguyền.
Điều này giải thích phần nào hai phần ba trẻ em nhập cư ở Đức có học lực kém ở trường, đưa đến việc không tìm được việc làm tốt hay thất nghiệp dài hạn và phải sống dựa vào trợ cấp. Thêm vào đó, nhiều gia đình Hồi giáo không cho phép con cái của họ hội nhập văn hóa Tây phương với tự do ngôn luận, dân chủ, bình đẳng nam nữ, là những điều đi ngược lại văn hóa Hồi giáo.

Cho phép loạn luân trong nền văn hóa Hồi giáo trong suốt 1.400 năm qua đã để lại thiệt hại thảm khốc đến các tố chất di truyền của họ. Ví dụ nổi tiếng nhất là Ai-Cập, triều đại huy hoàng Pharao hoàn toàn sụp đổ sau vài trăm năm. Để giữ tài sản và quyền lực, các Pharao thường kết hôn với chị em ruột hay chị em cùng cha khác mẹ hoặc cùng mẹ khác cha. Sau vài thế hệ, hậu duệ của họ không còn chiếm ưu thế về trí tuệ lẫn thể chất để tiếp tục giữ vững quyền lực cai trị. Một ví dụ lịch sử khác là vua chúa châu Âu cũng thường kết hôn trong nội tộc vì truyền thống không cho phép họ kết hôn với người không thuộc giai cấp hoàng gia. Tỷ lệ cao của giới quý tộc bị bệnh tâm thần và dị tật trong lịch sử châu Âu cho thấy những hậu quả không lành mạnh của truyền thống này.
Theo thống kê, 80% các cuộc hôn nhân tại Nubien (khu vực phía Nam Ai-Cập) có liên quan huyết thống, 67% ở Ả-Rập Saudi, 63% ở Sudan, 64% ở Jordan, 63% tại Kuwait, 60% ở Iraq, 54% ở Qatar, 54% trong khối Vương quốc Ả-Rập Thống nhất (Vereinigte Arabische Emirate), 48% ở Libya, 47% ở Mauritania, 46% ở Bahrain, 45% ở Yemen, 42% ở Lebanon, 40% ở Syria, 39% ở Tunisia, 34% ở Algeria, 33% ở Ai Cập.
Loạn luân có ảnh hưởng tiêu cực đến chủ nghĩa khủng bố nhưng được giáo chủ Mohammed cho phép. Năm 626, Mohammed, 56 tuổi, lấy Hafsah, 20 tuổi, con của Umar, làm vợ bé. Aischa, vợ chính thức (vợ thứ 3) của Mohammed, con gái của Abu Bakr, mới lên 10. Cả hai cha vợ là Umar và Abu Bakr đều xin cưới con gái út của Mohammed là Fatima nhưng Mohammed không chịu vì ông quá yêu thương Ali là em họ (con của chú ruột) nên ông đã gả Fatima cho Ali. Sau này Ali và Fatima trở nên „thánh tổ“ của giáo phái Schia. Cũng khoảng năm 626, Mohammed hợp thức hóa loạn luân trong thánk kinh Koran, ép con trai nuôi của mình là Zaid phải ly dị vợ để ông lấy Zainab, cô em họ của mình làm vợ.
Một lý do khác là với hôn nhân trong bộ tộc thì do „không gả con xa“ cha mẹ dễ quản thúc con gái tuân thủ giáo lý Sharia, nữ giới phải chịu nhiều thiệt thòi trong hôn nhân. Iran theo giáo phái Schia, nổi tiếng bảo thủ và cực đoan. Luật hôn nhân của Iran công nhận chế độ đa thê. Đàn ông muốn ly dị vợ lúc nào cũng được. Thủ tục ly dị vô cùng đơn giản, người chồng chỉ cần nói với vợ ba lần: „Tôi ly dị cô !“. Sau khi được tòa cho ly dị, người chồng có quyền giữ con trai trên 6 tuổi và con gái trên 12 tuổi. Người vợ chỉ được nhận tiền của chồng trợ cấp trong 3 tháng mà thôi. Tệ hơn nữa, sau khi ly dị rồi đàn ông Hồi giáo có quyền cưới con gái mình.
Theo y học, kết hôn với người cùng huyết thống có xác xuất bị dị tật rất cao, anh chị em ruột từ 40-50% do thừa hưởng 50% di tố của cha và 50% của mẹ. Nếu chẳng may gặp nhầm di tố bị đột biến, đứa trẻ sanh ra sẽ mang dị tật như trí tuệ kém phát triển, đui mù hay bị những khiếm khuyết, bệnh tật khác. Cộng thêm sự nghèo đói, thất bại trong xã hội đưa đến việc từ thập niên 1980, các vụ khủng bố dưới hình thức ôm bom tự sát gia tăng. Các phần tử khủng bố tự sát thường được tuyển mộ trong số thanh niên trẻ tuổi và nghèo, sống vất vưởng tại các trại tị nạn. Họ được hứa hẹn  lên thiên đàng hưởng lạc thú với 72 cô gái đẹp đến muôn đời hay thân nhân được trợ cấp một số tiền lớn.

Nhận thức của Sennels cũng như những tài liệu tham khảo về loạn luân cho thấy đạo Hồi và nền văn minh phương Tây với ý thức tự do, bình đẳng nam nữ không thể hòa nhập, trừ khi người theo Hồi giáo ý thức được phụ nữ cũng là người chứ không phải nô lệ. Algeria là thuộc địa của Pháp từ năm 1830. Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954 đã đem lại hứng khởi cho nhân dân Algeria trong quyết tâm đánh đuổi thực dân Pháp dành độc lập. Niềm hứng khởi đó đã thúc đẩy trên 10.000 phụ nữ Algeria gia nhập hàng ngũ kháng chiến quân võ trang. Họ lợi dụng những chiếc áo choàng đen phủ kín từ đầu đến chân để dấu vũ khí, thuốc men, lương thực tiếp tế cho quân kháng chiến. Nhưng sau khi cuộc kháng chiến thành công năm 1962 thì chính quyền Algeria bị rơi vào tay của giới lãnh đạo Hồi Giáo cực đoan. Chính quyền này muốn đưa Algeria trở về thời Trung Cổ bằng cách tước đoạt mọi quyền tự do của phụ nữ. Phụ nữ Algeria ngao ngán thở dài hối tiếc thời Pháp thuộc vì dưới ách thống trị của thực dân, họ đã được hưởng rất nhiều quyền tự do và nhân phẩm của họ đã được kẻ địch tôn trọng còn hơn những kẻ lãnh đạo đồng hương của họ.
Vào năm 1980, một đảng Hồi Giáo cực đoan khác lên nắm chính quyền ở Algeria. Năm 1984, chính quyền này ban hành luật công nhận chế độ đa thê. Nhiều phụ nữ biểu tình chống lại luật này. Chính quyền quá khích ra lệnh cho cảnh sát nổ súng khiến cho 48 phụ nữ bi thiệt mạng.
Sự đàn áp dã man của chính quyền Hồi Giáo cuồng tín đã làm bùng lên một làn sóng phản đối mạnh mẽ hơn. Chính quyền liền ban hành luật thị uy với những hình phạt thật nghiêm khắc đối với những người xách động biểu tình: đàn ông bị chặt đầu, đàn bà bị thiêu sống. Bộ luật chống biểu tình này được áp dụng liền trong 10 năm, từ 1984 đến 1993, đã giết chết khoảng 7000 người!. Mặc dầu vậy, phụ nữ Algeria vẫn không nản chí, họ tiếp tục tranh đấu cho tự do một cách thật kiên cường khiến cho thế giới phải khâm phục. Ngày lịch sử 22-3-1993, một nửa triệu phụ nữ Algeria vứt bỏ áo choàng và khăn che mặt từ khắp nơi đổ về thủ đô với khẩu hiệu: „Chúng tôi không nhượng bộ“ (We will not yield!). Trước khí thế quá mạnh mẽ và can trường của nửa triệu phụ nữ, chính quyền Hồi Giáo cực đoan đã phải chùn tay không dám bắn và cuối cùng họ đã phải nhượng bộ bằng cách hủy bỏ các luật lệ bất công đối với phụ nữ (trích từ „Thế Giới Hồi Giáo Xưa và Nay“ của Charlie Nguyễn).
Tự do tín ngưỡng là một trong những quyền cơ bản của con người. Nhưng tự do cũng có nghĩa phải tôn trọng tự do của người khác. Chưa nói đến việc „nhập gia tùy tục“. Là khách ta không thể tùy tiện thay đổi cách trưng bày của chủ nhà theo ý riêng hay, tệ hại hơn nữa, đập phá đồ đạc khi thấy nó chướng mắt mình.

„Religion is like a pair of shoes. Find one that fits for you, but don’t make me wear your shoes.”
― George Carlin ―
Tôn giáo giống như một đôi giày. Hãy tìm cho bạn đôi nào vừa ý, nhưng đừng ép tôi phải mang giày của bạn.

Thank you, Don Le, for supporting my dream.

Cuối tuần, tự nhiên nổi hứng muốn đi xem chiếu bóng. Sực nhớ phim „La La Land“ vừa nhận một đống Oscar, tôi rủ ông chồng đáng yêu nhất trên đời này mua 2 vé ở rạp Eden, xuất 17 giờ, hạng Loge, 8€ một vé, còn được khuyến mãi bớt 15% cho 2 vé đi tắm hồ nước nóng Carolus Thermen Aachen.

Xem phim ở rạp có cái thú riêng của nó, khác hẳn xem ở nhà dù Ti-Vi to hơn nửa bức tường và không mất tiền vé vào cửa. Chẳng hạn phải ăn mặc chỉnh tề, không được lâu lâu lại đứng lên đi rót ly nước, vào Facebook bấm „like“, hoặc xuống bếp tắt nồi phở đang chuẩn bị sôi trào.
Phim khá hay, màu sắc rực rỡ, cảnh quay tuyệt đẹp, diễn viên xuất sắc, xứng đáng đoạt 6 Oscar. Nội dung xoay quanh chuyện tình của Mia, làm việc tại một quán cà phê trong phim trường Warner Bros với giấc mơ trở thành minh tinh màn bạc, và Seb, một nhạc sĩ dương cầm ương gàn, ấp ủ hoài bão mở phòng trà cho loại nhạc Jazz mà chàng say mê.

Tại sao tôi viết Blog về „La La Land“ ?
Trong phim có đoạn khi Mia được yêu cầu diễn xuất thử vai, cô kể lại câu chuyện về người dì sống tại Paris, người đã ủng hộ giấc mơ trở thành diễn viên của cô. Đoạn này được trình bày qua khúc ca nhạc kịch với bài „The Fools Who Dream“. Có cái gì đó làm con tim tôi rung động khi nghe Emma Stone – người thủ vai Mia – cất tiếng hát:

Here’s to the ones who dream
Foolish as they may seem
Here’s to the hearts that ache
Here’s to the mess we make

She captured a feeling
Sky with no ceiling
The sunset inside a frame

A bit of madness is key
To give us new colors to see
Who knows where it will lead us?
And that’s why they need us

Tạm dịch là

Tuyệt vời thay những kẻ biết mộng mơ
Mặc ai chê ta điên dại khù khờ
Tuyệt vời thay những trái tim rạn vỡ
Với rối ren vương mắc đến vô bờ

Để cảm thấy
bầu trời vời vợi,
hoàng hôn gói trọn trong khung

Một chút điên rồ là chính là chìa khóa
cho ta thấy màu sắc mới của cuộc đời
Nào ai biết nó sẽ đưa ta đến đâu ?
Vì vậy, hãy cứ mộng mơ !

Tôi cũng điên rồ như Mia.
Nhưng không phải muốn trở thành minh tinh màn bạc. Tôi muốn người Việt xử dụng đúng cái tiếng Việt hoa mỹ ngày xưa.

Đơn giản như chữ „Hội trưởng Hội người Việt“ thay vì „chủ tịch“.
Xưa có xài, nhưng xài đúng chỗ, giống tiếng Anh, chủ tịch là „xếp sòng“ (chairman), là người nắm quyền quyết định, thường là người có đa số cổ phần của một công ty.
Chủ tịch có thể được dùng cho Ủy Ban (Committee), Hội đồng quản trị (Board of director), Hội đồng giám khảo (Council of examiners). Tuy nhiên ngày xưa có rất nhiều trường hợp không xài chủ tịch như Tổng Công ty Điện Lực không có chủ tịch mà chỉ có Tổng giám đốc.
Ngày xưa có Trưởng phòng Phòng Thông Tin, Trưởng Phòng Chiêu Hồi. Trưởng phòng là chức vụ của „chủ tịch“.
Ty Cảnh Sát có Trưởng Ty Cảnh Sát, Ty Công Chánh có Trưởng Ty Công chánh, Ty Quan thuế có Trưởng Ty Quan Thuế.
Nha Lộ Vận, Nha Quan Thuế có Tổng Nha tương đương với Giám đốc, Tổng giám đốc.
Một công ty có nhiều ban ngành thì có Trưởng Ban.
Đài truyền thanh, truyền hình chỉ có giám đốc, không có „chủ tịch Đài truyền hình“ như bây giờ.
Phường Trưởng, Xã trưởng, Quận Trưởng, Tỉnh Trưởng, Đô Trưởng, Quân Khu Trưởng, không có các „chủ tịch ủy ban“.
Thủ tướng đứng đầu cái mà tiếng Việt hoa mỹ đặt tên là „Nội Các“, không phải gọi là … „Hội Đồng Bộ Trưởng“.
Hội thì có hội trưởng, không có chủ tịch hội.
Tóm lại chữ „chủ tịch“ rất ít xài vì có đủ chữ để xài cho các chức vụ.

Bây giờ ở nước ngoài bắt chước trong nước xài „chủ tịch Hội Người Việt“, „chủ tịch Hội Phụ Nữ“, „chủ tịch Hội Sinh Viên Đại Học Há-Vợt (Havard)“ v.v. Nghe danh từ đao to búa lớn mà hội chỉ là association (Vereinigung), club (Zusammenkunft), group (Gruppe) v.v. và chẳng có chủ tịch nào có nhiều cổ phần trong hội, vì hội là đoàn thể bất vụ lợi, làm gì có cổ phần (shares) hay được quyền quyết định tối cao mà gọi là chủ tịch ?
Tham mưu Trưởng là trưởng phòng hay trưởng ban cố vấn của quân khu, hay của quân đoàn, của sư đoàn. Bây giờ thì dùng chữ „chủ tịch hội đồng cố vấn“.
Chỉ huy trưởng là người đứng đầu trung tâm huyến luyện quân sự hay bộ chỉ huy hành quân. Thiếu tướng Đoàn văn Quảng – ba của bạn tôi, tôi rất hãnh diện về ông – từng là Chỉ huy Trưởng Trung tâm huấn luyện Quang Trung. Còn bây giờ thì dùng „chủ tịch trường đào tạo quân đội nhân dân“, nghe rất lủng củng trục trặc.
Ngày xưa nhóm công tố, biện lý của tòa án thành phố có một người đứng đầu gọi là Biện Lý Trưởng, phụ tá của ông này gọi là Tham Biện, Tham Lý. Bây giờ gọi là chủ tịch và phó chủ tịch ủy ban công tố. Ngày xưa chức công tố được gọi là Biện Lý, bây giờ gọi là Ủy Viên Công Tố, tại sao lại phải dài dòng như vậy ?
Còn ông „attorney general“ của ngành tư pháp của một nước thì xưa gọi là Chánh Biện, Chánh Biện Lý (attorney principal), bây giờ gọi là „chủ Tịch Hội Đồng Tư pháp Trung Ương“.
Cái gì cũng xài chủ tịch hội đồng cả thì tiếng Việt nó nghèo nàn cỡ nào ?

Có thể tôi không được diễm phúc thấy lúc tiếng Việt hồi phục phong phú như xưa, nhưng nếu tôi làm ngơ, cứ „vô tư“ bắt chước gọi „anh chủ tịch, ơi, cho em nhờ tí nào“,  thì chính tôi tự cảm thấy lòng mình không yên, có gì đó mãi khắc khoải trong tim.

My aunt used to live in Paris.
I remember, she used to come home and tell us these stories about being abroad
And I remember she told us that she jumped into the river once,
barefoot.
She smiled. ..
Leapt, without looking
And tumbled into the Seine
The water was freezing
She spent a month sneezing
But said she would do it again

Dì tôi sống ở Paris
Dì kể tôi nghe chuyện có lần dì nhảy ùm xuống sông Seine
Chân trần
Dì cười …
Nhảy đại không nhìn trước sau
Vùng vẫy trên sông Seine
Nước lạnh cắt da
Cả tháng trời dì cảm bịnh
Nhưng dì quả quyết
Dì sẽ làm chuyện điên rồ ấy lần nữa

Tôi cũng muốn chân trần nhảy xuống sông Seine như dì của Mia.

Để cảm thấy
bầu trời vời vợi,
hoàng hôn gói trọn trong khung

Một chút điên rồ là chính là chìa khóa
cho ta thấy màu sắc mới  của cuộc đời
Nào ai biết nó sẽ đưa ta đến đâu ?
Vì vậy, hãy cứ mộng mơ !
Bài „Fools Who Dream“ do Emma Stone trình bày

Mới đây tôi được giao nhiệm vụ dịch bài diễn văn khai mạc Tết Đinh Dậu tại Mönchengladbach với hình ảnh ông đồ già của thi sĩ Vũ Đình Liên.
Ông đồ không làm tôi sụt ký tuy cũng nan giải như phương trình Diophantos von Alexandria f(x1;x2;x3;…;xn) = 0, bài số 10 trong danh sách 23 bài toán chưa tìm ra đáp số của nhà toán học người Đức David Hilbert.

Nhưng dịch lời giới thiệu các chính khách Đức được mời đến dự như ông Reiners, Oberbürgermeister của thành phố Mönchengladbach, đã làm tôi đầu bạc vì không còn thì giờ đi nhuộm tóc, miệng khô vì liếm nước miếng tra tự điển liền tay, ngón trỏ cứng đơ vì líu lo với cụ Gồ (google) như … chim hót bên bụi mận gai.

Vấn đề là hiện nay ở Việt Nam toàn gọi những người đứng đầu bộ phận hành chính ở các nước theo chế độ dân chủ là „thị trưởng“ dù chức vụ của họ là tỉnh trưởng, quận trưởng hay xã trưởng. Không phân biệt giai cấp, quyền hạn, lương lậu gì sất. Me nào cũng là me, „me dốt cũng như me ngào đường“, Maire de Paris, Maire d’Antony, Maire de … Sài-Gòn.

Thời pháp thuộc, Nam kỳ lục tỉnh là vùng đất người Pháp chiếm được và lập nền cai trị đầu tiên ở Đông Dương, với tổ chức hành chính chia làm 19 tỉnh và duy nhất một „thành phố“ hoa lệ „Ville de Saigon“. Ngày 8 tháng 1 năm 1877, Tổng thống Pháp Mac Mahon ra „Sắc lệnh về tổ chức của Sài-Gòn“, nâng cấp Sài-Gòn lên thành công xã (Décret concernant l’organissation municipale de la Ville de Saigon, la Ville de Saigon est érigée en commune), cho phép Sài-Gòn được hưởng quy chế như các thành phố lớn ở bên Pháp. „Maire de Sàigòn“ thời ấy là Đốc lý Charles Marie Louis Turc. Đến 1888 Pháp chiếm toàn bộ Bắc kỳ, lập thêm 2 „thành phố“ lớn là Hà-Nội (maire là Đốc lý Trần Văn Lai) và Hải-Phòng (maire là Đốc lý Vũ Trọng Khánh).
Ngày 27 tháng 4 năm 1931, tổng thống Pháp ký sắc lệnh hợp nhất hai thành phố Sài-Gòn và Chợ-Lớn thành một đơn vị hành chính mới gọi là khu Sài-Gòn – Chợ-Lớn (région Saigon – Cholon). Cho đến 1945, chức vụ đứng đầu đơn vị hành chính Sài-Gòn (administrateur de la région) đều do người Pháp nắm giữ, gọi là chánh tham biện hay khu trưởng Sài-Gòn – Chợ-Lớn. Ngày 26 tháng 9 năm 1947 chức danh người đứng đầu chính quyền khu Sài Gòn – Chợ Lớn đổi tên thành đô-trưởng. Giai đoạn này Hà-Nội vẫn là thủ đô, tức là từ „đô trưởng Sài-Gòn“ không dính dáng gì đến từ „thủ đô“ cả như nhiều người diễn giải.

Đi ngược dòng lịch sử để tìm đáp số cho phương trình Diophantos là: Việt Nam từ thời Pháp thuộc đến lúc bị chặt ngang khúc ba sườn chỉ có 3 „đô-thị“. Theo tự điển Khai trí Tiến-Đức „thị“ là chợ, nơi đô-hội có người ở đông đúc (thành thị). Thị xã là nơi đô-hội có tổ chức thành một cơ quan như một xã. Hà-Nội, Sài-Gòn đều là thị xã trước khi được „văn minh hóa“ thành đô-thị, để Nguyễn Bính phải ôm sầu „cái yếm lụa sồi“

Hôm qua em đi „tỉnh“ về
Đợi em ở mãi con đê đầu làng
Khăn nhung quần lĩnh rộn ràng
Áo cài khuy bấm, em làm khổ tôi
Nào đâu cái áo tứ thân ?
Cái khăn mỏ quạ, cái quần nái đen ?

Riêng Sài-Gòn là thủ đô nước Việt-Nam-Cộng-Hòa nên còn được gọi là đô-thành (chỗ kinh thành nhà vua). Vì vậy nhiều khi bị nhầm lẫn cho rằng người giữ chức hành chính cao nhất Sài-Gòn được gọi là đô-trưởng vì Sài-Gòn là thủ đô. Thật ra đô trưởng là người đứng đầu hệ thống quản lý hành chính của một đô-thị. Nơi làm việc của chính quyền đô-thị gọi là tòa đô chánh (Rathaus, Hôtel de Ville, City Hall) nghe rất là văn chương, lịch sự, đầy vẻ uy nghi của một nước theo chính thể cộng hòa dân chủ.

Xã có nghĩa là đất, là sơn hà xã tắc, là chủ quyền nước non. Xã xưa là khu vực hành chính thuộc quyền lý trưởng (một xã ba thôn), nay đông dân lên thì thành thị xã (đất đã có chợ). Cần-Thơ, Cà-Mau, Vũng-Tàu với „Tour du lịch có xe ô-tô phục vụ theo chương trình, ca-nô cao tốc tham quan Đất Mũi, khách sạn tiêu chuẩn điều hòa máy nóng lạnh, Ti-Vi, thuyền đi chợ nổi Cái-Răng, khách sạn khu sinh thái biển“ thì không còn là 3 thôn với lý trưởng nữa mà phải „nâng cấp“ lên thành … Thị trưởng thị xã Cần-Thơ, Thị trưởng thị xã Cà-Mau, Thị trưởng thị xã Vũng-Tàu.
Còn Mönchengladbach với hơn 250.000 dân cư mà xướng „Kính chào Ông … Thị trưởng Reiners“ thì … buồn cho ổng quá !!! Hổng lẽ ổng phải về Cà-Mau, tối vỗ vỗ hai lòng bàn chân bạch bạch vào với nhau rồi chui vô mùng ngồi nghe muỗi vo ve sao ?
Nước Đức theo nền dân chủ lập hiến, có guồng máy hành chính chặt chẽ cho … 2060 tỉnh (Stadt), trong đó 79 là thành phố lớn (Großstadt) với trên 100.000 dân cư, 4 đại-đô-thị (Metropol) là Berlin, Hamburg, München, Köln với trên 1.000.000 dân cư. Dưới cấp tỉnh của Đức là 11.091 thị xã (Gemeinde), đảm nhiệm hành chính cho nhiều làng nhỏ. Nghe có vẻ lạ lẫm nhưng ở Đức cũng có làng (Dorf), chẳng hạn bà cô giáo dạy Pháp văn của tôi thời trung học sống ở làng Meinsen, thuộc thị xã Hülsede, chỉ vỏn vẹn hơn 1.000 dân cư, „đi dăm bước đã về … nhà bả“.

Năm 2017 là năm tái bầu cử Quốc hội Liên bang Đức nên hôm Tết có rất nhiều chính khách cỡ bự như thứ trưởng Bộ Nội Vụ, nghị sĩ, dân biểu, đảng trưởng các đảng lớn CDU, SPD v.v. đến tham dự, trước lấy lòng cử tri (dù người Việt ở Đức chỉ là thiểu số nhưng vẫn được coi trọng như thường), sau để xem múa lân, chào cờ. Bạn đừng cho là nói phét nhé, chính mắt tôi thấy các chính khách cất tiếng hát theo quốc ca Đức một cách hùng hồn, trang trọng, làm tôi cũng phải … hát theo.

Ông Reiners, Oberbürgermeister của Mönchengladbach, đương nhiên cũng là khách danh dự nên không thể để ổng vỗ vỗ hai lòng bàn chân bạch bạch vào với nhau rồi chui vô mùng ngồi nghe muỗi vo ve được vì ổng là …. ĐÔ-TRƯỞNG.
Đến đây là chấm dứt lời giới thiệu khách danh dự. Xin quý vị cho tràng pháo tay. Xin thành thật cám ơn quý vị.