Điều hay Chấp

Cuối tuần đứa con gái đáng yêu nhất trên đời này của tôi ghé về thăm nhà. Tôi hỏi nó :
– Con có cần tiền tiêu không ?
Không dám hỏi nó có „thiếu tiền“ không, vì „cần“ là nhu cầu tạm thời để đổ xăng cho đầy bình, còn „thiếu“ là tình trạng bình xăng có lỗ thủng, chớ dại mà nộp mỡ miệng mèo.
Nó trả lời:
– Dạo này con nhận dịch giấy tờ từ tiếng Anh sang tiếng Đức nên cũng có tiền rủng rỉnh mẹ ạ !
Tôi e ngại:
– Rồi còn thì giờ học hành không hả con ?
Nó khoát tay:
– Con hỏi cụ Gồ ! Đức sang Việt thì cụ ấm ớ hội tề lắm, còn Anh sang Đức cụ dịch như gió, có điều sau đó con phải chỉnh lại, thêm Tí-Phần-Hồn vào mới ăn tiền người ta được.

„Tí-Phần-Hồn“ là do tôi dịch từ tiếng Đức „etwas Menschliches dazu tun“, tức là soạn sửa lại cho đúng như cách hành văn của loài người từ gốc khỉ đột thoát xác với Bàn-Tay-Năm-Ngón-Em-Vẫn-Kiêu-Sa, chứ không phải máy tính cụ Gồ phun ra thế nào là nhất nhất sao y bản chánh như vậy.

Vượn hú, chó sủa, gà gáy. Nhưng Bàn-Tay-Năm-Ngón-Em-Vẫn-Kiêu-Sa thì biết nói. Nhiều ngôn ngữ dù có thể cùng một nguồn gốc như xuất xứ từ tiếng Phạn, tiếng La-Tin, tiếng Hán v.v. trải qua bao nhiêu thế hệ đã trở thành ngôn ngữ đặc thù của một dân tộc. Cho nên khi dịch từ tiếng nước này sang tiếng nước khác không đơn giản chỉ dịch từng chữ ghép lại vì sẽ giống như kiểu … Denglish: „My english is not the yellow from the egg, but it goes“ được dịch từng chữ một từ câu „Mein Englisch ist nicht das gelbe vom Ei, aber es geht“ (tiếng Anh của tôi không khá lắm, nhưng cũng tàm tạm). Hay buồn cười hơn nữa là nếu muốn nói với người Anh, người Mỹ câu „Ich glaube, ich spinne“ (chắc tôi đến hóa rồ mất thôi) mà phang ngon ơ là „I think, I spider“ thì họ sẽ ngẩn ra khi chả thấy nhện đâu cả.

spiderTiếng Việt cũng vậy. Rất nhiều hội đoàn ở hải ngoại dùng chữ „ban chấp hành“ để gọi nhóm những người được bầu lên thay mặt hội viên điều hành công việc của hội. Trong một  quốc gia, „ban điều hành“ là bộ phận do công dân tin tưởng bỏ phiếu bầu lên, giao trách nhiệm điều khiển guồng máy chính phủ, có tên gọi riêng rất văn chương là „Nội Các“, gồm các tổng bộ trưởng. Trong một công ty, một hãng xưởng, „ban điều hành“ là bộ phận do cổ đông tin tưởng bỏ phiếu bầu lên, giao trách nhiệm điều khiển vấn đề kinh doanh, với mục đích tìm cách giảm chi phí, tăng lợi nhuận, nâng giá trị cổ phiếu. Trong một hội đoàn „ban điều hành“ là bộ phận do hội viên tin tưởng bỏ phiếu bầu lên, giao trách nhiệm lo toan công việc của hội.

Chữ „điều“ là động từ – khác với „điều“ là danh từ có nhiều nghĩa như màu đỏ, lời nói, cớ sự, đoạn, khoản – không bao giờ đi một mình mà bao giờ cũng xuất hiện dưới dạng từ ghép như điều hành, điều khiển, điều trị v.v. Theo tự điển Khai trí Tiến Đức „điều“ có nghĩa là „sắp đặt, làm cho vừa vặn“.
Còn „chấp“ có nghĩa là „cầm, giữ, nhận“ như „chấp chính“ là cầm giữ quyền chính trong nước. Là động từ, nên „chấp“ phải đi với danh từ như chấp đơn, chấp lễ, chấp lệnh v.v.

Vậy thời là „chấp“ hay „điều“ ?
Là „xoay“ hay „chỉnh“, là „chịu“ hay „tuân“ ?

Từ 中央執行委員, đọc theo âm Pinyin từng chữ một và theo đúng kiểu Lý Tiểu Long xuất chưởng từ phải sang trái là „wěiyuán zhíxíng zhōngyāng“, ủy ban thi hành trung ương. Chữ 執 ở đây không có nghĩa là „chấp“ mà đi chung với 行 đọc là „zhíxíng“, chuyển âm Hán-Việt là „thi-hành“. Dịch „chấp hành“ thành ra đầu gà đít vịt, theo kiểu âm là „thi“ (zhí) nhưng chữ là „chấp“(執) thành ra một kiểu Trung-Việt (xin chớ đọc và bỏ dấu thành … Trứng Vịt), tương tự như Denglish „I think, I spider“. Tên gọi cũng nói lên suy nghĩ của người dùng, đầy sự phục tùng, nhận, chịu và „thi-hành“ theo đường lối „ủy ban trung ương“, không ý kiến ý cò gì ráo trọi.

Nhiều người cho rằng Hán-Việt là tiếng ngoại lai, cà răng căng tai, không ai ưa nói. Thật ra ngày xưa người Việt không có chữ viết, nhưng có thổ ngữ riêng, dần dần phát triển dùng chữ Hán để chuyển thành ngôn ngữ độc lập cho mình. Vì vậy, văn viết xưa vẫn là chữ Hán, dần chuyển sang chữ Nôm, rồi do người Việt ở hiền gặp lành nên được ông A-Lịch-Sơn Đắc-Lộ (亞歷山德羅, Alexandre de Rhodes) chuyển thành:

Sách quốc ngữ
„Chữ“ nước ta,
Con cái nhà,
Đều phải học.

Hết phải bi bô

Chim chích mà đậu cành tre
Thập trên tứ dưới nhất đè chữ tâm

để „vẽ“ … mỗi một chữ „đức“ 德.

Ví dụ điển hình:
Tên „Hồng“ là tên do ông nội tôi đặt, nguyên thủy là „Hường“, nhưng nghe „nhà quê“ quá nên ba má tôi đổi thành „Hồng“ – con đội ơn ba má đã không vâng lời ông nội. Bác Tư, bà bạn người Hoa của ba má tôi, toàn kêu tôi „Hóng“ vì bác nghe ba má tôi réo:

 – Hồng ơi, ra chào bác đi con.

Tôi chào xong xin phép bác:

– Dạ mai mốt bác Tư gọi con là … „Mai Khôi“ nghe bác, tại tên con hiểu theo nghĩa hột vịt lộn là hoa hồng, là 玫瑰 (méiguī), bác nghe ba má con kêu „Hồng“ rồi nhại lại „Hóng, Hóng“ theo tiếng Hán 红 là màu đỏ thì thà con tên … Thị-Hường cho xong bác ạ !

johnsonSamuel Johnson, học giả nổi tiếng người Anh vào thế kỷ 18 từng nói „Language is the dress of thought“, ngôn ngữ là trang phục của tư tưởng. Người đẹp vì lụa, tại sao lại làm nghèo tiếng Việt đi bằng cách dùng từ không chính xác ? Mình dùng chữ trật không sửa thì con mình cũng sẽ dùng chữ trật, tiếp nối từ thế hệ này sang thế hệ khác. Đứa con gái đáng yêu nhất trên đời này của tôi sẽ không phân biệt được „cần tiền“, „thiếu tiền“ hay „hết tiền“ mà chỉ biết là đang … „không tiền“.

Mỗi ngày, mỗi ngày, như con kiến bé nhỏ cần cù, chúng ta cố gắng cất lên tiếng nói chân chính là xử dụng đúng ngôn từ của người Việt. Tới lúc „đầy tổ“ là lúc mọi người sẽ xử dụng đúng từ ngữ tiếng Việt có văn hóa, không phải thứ tiếng Việt „đánh đồng mọi thứ như hiện tại“. Tất cả đều là chủ tịch, từ chủ tịch nước đến chủ tịch thành phố, quận, hội đoàn. Đô trưởng, tỉnh trưởng, lý trưởng, xã trưởng gì cũng … cá mè một lứa, bán giá giống nhau, mua mau kẻo hết. Hoặc là những từ như „báo cáo“ được xử dụng trong mọi tình huống: „Dạ em báo cáo thủ trưởng, con xin báo cáo cho cả gia đinh bà con hai họ là chúng con dự định lấy nhau“, „i“ ngắn, „y“ dài lỏng chỏng lẫn lộn như kỹ-thuật – kỹ là khéo – thành „kĩ“ là … kỳ cục, là quái dị, là áo dài bị cắt ngang tà cái rẹt. Đây là thứ văn hóa làm nghèo đi tiếng Việt.

Bắc thang lên hỏi ông trời
„Điều“ thay cho „Chấp“ có đòi được chăng ?
Ông trời nổi giận mắng rằng
Muốn thời phải được, mần răng hỏi trời ?

Hãy cố lên các bạn !!!
Vì con, cháu, chắt, chút, chít của chúng ta.

churchill

Rừng lá thấp

Photographer: Nicholas N. Dang

Wherever you are, it is your friends who make your world (William James).

Câu này thật là chí lý trong thời đại Facebook. Thế giới của tôi sẽ bé tí như miệng giếng nếu không có đám bạn học cũ giờ lưu lạc tứ xứ. Sáng dậy vừa nhấp ly cà phê vừa „Chếch-Meo, Chếch-Bút“ (check mail, check facebook) để thấy đứa này đăng hình cây khổ qua nhà nó mới … chết vì thời tiết đột nhiên trở lạnh, hay đứa kia „xe“ (share) công thức làm bánh da lợn màu … hoa sim, tím chiều hoang lìm lịm. Tiếng Tây, tiếng Mẽo, tiếng Đại hàn „Chơi-Xong-Dông“ (Choi Sung Yong), tiếng Hán „Mai-Cởi-Quần“ (Michael Quan), tiếng Việt „thuần tục“:

Em là con gái Bắc Ninh
Em nghiêng cái nón cái … đình nghiêng theo
Em là con gái Vân Đồn
Em nghiêng cái nón … tâm hồn nghiêng theo

Sáng nay, uống ly cà phê đen không đường không sữa – bắt chước thói quen làm biếng của dân Đức ngồi bàn giấy để khỏi phải rửa ly mỗi ngày vì sữa đường là „nhà“ (host) của vi khuẩn, chưa bàn đến việc dễ gây … béo phì – chợt thấy thằng bạn đăng youtube video bài hát „Rừng lá thấp“ của Trần Thiện Thanh, remixed theo loại nhạc Rap, tức là phối hợp nhạc và đọc kèm vào đó tràng giang đại hải những câu vần điệu, đọc nhanh, giựt giựt đứt đoạn như đang giựt kinh phong nhảy Hip-Hop, xen những khúc ồ ồ, dé dé (oh oh, yeah yeah). 

Thường khi viết Blog tôi không „tràng giang đại hải“ vì nghĩ gì viết nấy („nghĩ bậy“ thì chỉ cười „mỉm chi beo“ một mình chứ không dám viết xuống sợ ăn đòn to), nhưng bài hát này tôi phải đăng trọn vẹn bởi từng câu, từng chữ của nó đầy ý nghĩa, nói theo giọng „bắc kỳ rốn“ của thằng bạn tôi là „hay đếch chịu được“:

Rừng lá xanh xanh cây phủ đường đi
Thành phố sau lưng ôm mộng ước gì
Tôi là người đi chinh chiến dài lâu
Nên mộng ước đầu tôi nghe đã chìm sâu.


Từ máy thu thanh cô nàng vừa ca:
„Trọn kiếp yêu anh lính khổ xa nhà“
Giữa rừng già vang tiếng hát thật cao
Nhưng giữa rừng già tôi có thấy gì đâu ?


Sao không hát cho người giết giặc trên cầu
khi bùn lầy còn pha sắc áo xanh ?
Trong khói súng xây thành,
mắt quầng thâm mất ngủ,
tàn đêm khói lửa,
giờ chỉ cần hai tiếng „mến anh“.
Sao không hát cho những người còn mải mê,
lá rừng che kín đường về phồn hoa ?
Sao không hát cho những bà mẹ hằng đêm nhớ con xa ?
Hay hát cho những người vừa nằm xuống chiều qua ?


Rừng lá xanh xanh lối mòn chạy quanh
Đời lính quen yêu gian khổ quân hành
Nghe từ ngày thơ tiếng súng triền miên
Đánh giặc lâu bền cho non nước bình yên


Lời hát xin gây rung động thật lâu
Đừng hát như chim trên vùng lá sầu
Xin thật lòng trong câu hát đầu môi
Như lính giữa rừng yêu lá thấp mà thôi.

„Rừng lá thấp“ hồi đó đối với tôi là loại nhạc „ma-ri sến“, dân trường tây chỉ thưởng thức lá … chết, „Les feuilles mortes“, lời nhạc của Jacques Prévert (Déjeuner du matin là bài tôi ưng ý nhất, tôi có dịch ra tiếng Việt ở đây), thời thập niên 60,70 do nữ ca sĩ người Pháp Françoise Hardy trình bày với giọng hát êm như nhung, mái tóc xõa ngang vai rất nữ sinh, khuôn mặt khả ái đẹp dịu dàng … thua Ngọc Lan chút xíu.

francoise_hardy_1969
Françoise Hardy

Hai câu cuối gói ghém trọn vẹn tâm tình người lính trẻ không trông đợi những gì cao sang, hão huyền. Đừng hát như chim trên vùng lá sầu, hứa hẹn đầu môi „trọn kiếp yêu anh lính khổ xa nhà“, khi anh đang ôm súng giữa rừng già thâm sâu bí hiểm, chỉ thấy toàn … lá là lá, dù có vô vàn những cây cổ thụ thật đẹp, rễ cuộn vào nhau, mà vì nó Angelina Jolie phải lặn lội qua tận Cam-Bốt để quay vài phút phim, làm bây giờ hướng dẫn viên du lịch không giới thiệu „đền Ta Prohm“ nữa mà gọi là đền … Lara Croft có chết không chứ lị !!!
„Người đi chinh chiến dài lâu“ cũng không ước vọng làm Tarzan hú „ồ ố ô, I’m Tarzan“, chỉ „yêu lá thấp mà thôi“. Thấp là „kém bề cao“ – giống tôi – nghĩa bóng ám chỉ những gì hèn kém như „thấp mưu“, „thấp nước cờ“, như Thúc Sinh trong truyện Kiều than thở:

„Thấp cơ“ thua trí đàn bà
Trông vào đau ruột, nói ra ngại lời
.

Hôm nọ – lại cũng trên Facebook – một thằng bạn khác đăng tấm hình nó vẽ, được treo trong văn phòng hiệu trưởng trường Thống Nhất với những lời tự tình mà tôi xin trích ra làm phần kết luận cho bài „Rừng lá thấp“ dù chưa xin phép nó, „blog“ nguyên văn, kèm theo tấm hình nó vẽ cô gái đã đi thẩm mỹ viện ghép lông mi dài, cong vun vút:

Riêng tôi, thời đó còn nhỏ lắm, không góp được công sức gì để ghi ơn người lính Việt-Nam-Cộng-Hòa, tôi chỉ biết vẽ một tấm tranh nhỏ, mô tả một thiếu nữ choàng vòng hoa chiến thắng lên cổ một người lính Việt-Nam-Cộng-Hòa, một nghĩa cử biết ơn của người dân miền Nam đối với tập thể quân–cán-chính phụng sự tổ quốc Việt-Nam-Cộng-Hòa. Trường tiểu học Thống Nhất treo bức tranh này ở văn phòng của bà hiệu trưởng Trần thị Lài suốt thời gian tôi học ở đó. Trên góc phải vẫn còn bút tích của chữ Cung Chúc Tân Xuân.

donle
Hình do Lê Anh Dũng vẽ

Chú thích:
Ngày xưa Đài Tiếng Nói Quân Đội của Cục Tâm Lý Chiến có chương trình Nhạc Thời Chiến Hay Nhất, ngay sau chương trình „Binh Méo Cai Tròn“ của Khả Năng – Phi Thoàn, giới thiệu các bài hát về chiến tranh như „Trên Đầu súng“, „Cờ Bay“, „Trên 4 vùng chiến thuật“ … đa số do nhạc sĩ đang tại ngũ sáng tác như Song Ngọc Hoài Linh, Trúc Phương, Mai châu, Hàn Châu, Trường Sa, Nguyễn văn Đông … Ngoài ra còn mốt số lớn nhạc sĩ dân sự nhưng lại rất yêu bộ quân phục Việt-Nam-Cộng-Hòa như Chế Linh, Duy Khánh, Phạm Thế Mỹ, Trầm Tử Thiêng, Trịnh Lâm Ngân, Khánh Băng, Hoàng Thi Thơ, Phạm Đình Chương, Phạm Duy … Người yêu màu áo lính nhiều nhất phải nói là nhạc sĩ Trần Thiện Thanh. Vì là thời chiến tranh nên 80% nhạc Việt đều ít nhiều dính dáng đến lính và chiến tranh. Đài Tiếng Nói Quân Đội có làm một cuộc bình chọn bài hát thích nghe nhất, gởi phiếu hay thư bình chọn về KBC (Khu Bưu Chính) của đài. Kết quả „Rừng Lá thấp“ là bài được bình chọn là bài hát thích nghe nhất, được yêu cầu phát thanh nhiều nhất.

Đô-trưởng

Mới đây tôi được giao nhiệm vụ dịch bài diễn văn khai mạc Tết Đinh Dậu tại Mönchengladbach với hình ảnh ông đồ già của thi sĩ Vũ Đình Liên.
Ông đồ không làm tôi sụt ký tuy cũng nan giải như phương trình Diophantos von Alexandria f(x1;x2;x3;…;xn) = 0, bài số 10 trong danh sách 23 bài toán chưa tìm ra đáp số của nhà toán học người Đức David Hilbert.

hilbert
David Hilbert (1862-1943)

Nhưng dịch lời giới thiệu các chính khách Đức được mời đến dự như ông Reiners, Oberbürgermeister của thành phố Mönchengladbach, đã làm tôi đầu bạc vì không còn thì giờ đi nhuộm tóc, miệng khô vì liếm nước miếng tra tự điển liền tay, ngón trỏ cứng đơ vì líu lo với cụ Gồ (google) như … chim hót bên bụi mận gai.

Vấn đề là hiện nay ở Việt Nam toàn gọi những người đứng đầu bộ phận hành chính ở các nước theo chế độ dân chủ là „thị trưởng“ dù chức vụ của họ là tỉnh trưởng, quận trưởng hay xã trưởng. Không phân biệt giai cấp, quyền hạn, lương lậu gì sất. Me nào cũng là me, „me dốt cũng như me ngào đường“, Maire de Paris, Maire d’Antony, Maire de … Sài-Gòn.

Thời pháp thuộc, Nam kỳ lục tỉnh là vùng đất người Pháp chiếm được và lập nền cai trị đầu tiên ở Đông Dương, với tổ chức hành chính chia làm 19 tỉnh và duy nhất một „thành phố“ hoa lệ „Ville de Saigon“. Ngày 8 tháng 1 năm 1877, Tổng thống Pháp Mac Mahon ra „Sắc lệnh về tổ chức của Sài-Gòn“, nâng cấp Sài-Gòn lên thành công xã (Décret concernant l’organissation municipale de la Ville de Saigon, la Ville de Saigon est érigée en commune), cho phép Sài-Gòn được hưởng quy chế như các thành phố lớn ở bên Pháp. „Maire de Sàigòn“ thời ấy là Đốc lý Charles Marie Louis Turc. Đến 1888 Pháp chiếm toàn bộ Bắc kỳ, lập thêm 2 „thành phố“ lớn là Hà-Nội (maire là Đốc lý Trần Văn Lai) và Hải-Phòng (maire là Đốc lý Vũ Trọng Khánh).
Ngày 27 tháng 4 năm 1931, tổng thống Pháp ký sắc lệnh hợp nhất hai thành phố Sài-Gòn và Chợ-Lớn thành một đơn vị hành chính mới gọi là khu Sài-Gòn – Chợ-Lớn (région Saigon – Cholon). Cho đến 1945, chức vụ đứng đầu đơn vị hành chính Sài-Gòn (administrateur de la région) đều do người Pháp nắm giữ, gọi là chánh tham biện hay khu trưởng Sài-Gòn – Chợ-Lớn. Ngày 26 tháng 9 năm 1947 chức danh người đứng đầu chính quyền khu Sài Gòn – Chợ Lớn đổi tên thành đô-trưởng. Giai đoạn này Hà-Nội vẫn là thủ đô, tức là từ „đô trưởng Sài-Gòn“ không dính dáng gì đến từ „thủ đô“ cả như nhiều người diễn giải.

Đi ngược dòng lịch sử để tìm đáp số cho phương trình Diophantos là: Việt Nam từ thời Pháp thuộc đến lúc bị chặt ngang khúc ba sườn chỉ có 3 „đô-thị“. Theo tự điển Khai trí Tiến-Đức „thị“ là chợ, nơi đô-hội có người ở đông đúc (thành thị). Thị xã là nơi đô-hội có tổ chức thành một cơ quan như một xã. Hà-Nội, Sài-Gòn đều là thị xã trước khi được „văn minh hóa“ thành đô-thị, để Nguyễn Bính phải ôm sầu „cái yếm lụa sồi“

Hôm qua em đi „tỉnh“ về
Đợi em ở mãi con đê đầu làng
Khăn nhung quần lĩnh rộn ràng
Áo cài khuy bấm, em làm khổ tôi
Nào đâu cái áo tứ thân ?
Cái khăn mỏ quạ, cái quần nái đen ?

Riêng Sài-Gòn là thủ đô nước Việt-Nam-Cộng-Hòa nên còn được gọi là đô-thành (chỗ kinh thành nhà vua). Vì vậy nhiều khi bị nhầm lẫn cho rằng người giữ chức hành chính cao nhất Sài-Gòn được gọi là đô-trưởng vì Sài-Gòn là thủ đô. Thật ra đô trưởng là người đứng đầu hệ thống quản lý hành chính của một đô-thị. Nơi làm việc của chính quyền đô-thị gọi là tòa đô chánh (Rathaus, Hôtel de Ville, City Hall) nghe rất là văn chương, lịch sự, đầy vẻ uy nghi của một nước theo chính thể cộng hòa dân chủ.

Xã có nghĩa là đất, là sơn hà xã tắc, là chủ quyền nước non. Xã xưa là khu vực hành chính thuộc quyền lý trưởng (một xã ba thôn), nay đông dân lên thì thành thị xã (đất đã có chợ). Cần-Thơ, Cà-Mau, Vũng-Tàu với „Tour du lịch có xe ô-tô phục vụ theo chương trình, ca-nô cao tốc tham quan Đất Mũi, khách sạn tiêu chuẩn điều hòa máy nóng lạnh, Ti-Vi, thuyền đi chợ nổi Cái-Răng, khách sạn khu sinh thái biển“ thì không còn là 3 thôn với lý trưởng nữa mà phải „nâng cấp“ lên thành … Thị trưởng thị xã Cần-Thơ, Thị trưởng thị xã Cà-Mau, Thị trưởng thị xã Vũng-Tàu.
Còn Mönchengladbach với hơn 250.000 dân cư mà xướng „Kính chào Ông … Thị trưởng Reiners“ thì … buồn cho ổng quá !!! Hổng lẽ ổng phải về Cà-Mau, tối vỗ vỗ hai lòng bàn chân bạch bạch vào với nhau rồi chui vô mùng ngồi nghe muỗi vo ve sao ?
Nước Đức theo nền dân chủ lập hiến, có guồng máy hành chính chặt chẽ cho … 2060 tỉnh (Stadt), trong đó 79 là thành phố lớn (Großstadt) với trên 100.000 dân cư, 4 đại-đô-thị (Metropol) là Berlin, Hamburg, München, Köln với trên 1.000.000 dân cư. Dưới cấp tỉnh của Đức là 11.091 thị xã (Gemeinde), đảm nhiệm hành chính cho nhiều làng nhỏ. Nghe có vẻ lạ lẫm nhưng ở Đức cũng có làng (Dorf), chẳng hạn bà cô giáo dạy Pháp văn của tôi thời trung học sống ở làng Meinsen, thuộc thị xã Hülsede, chỉ vỏn vẹn hơn 1.000 dân cư, „đi dăm bước đã về … nhà bả“.

Năm 2017 là năm tái bầu cử Quốc hội Liên bang Đức nên hôm Tết có rất nhiều chính khách cỡ bự như thứ trưởng Bộ Nội Vụ, nghị sĩ, dân biểu, đảng trưởng các đảng lớn CDU, SPD v.v. đến tham dự, trước lấy lòng cử tri (dù người Việt ở Đức chỉ là thiểu số nhưng vẫn được coi trọng như thường), sau để xem múa lân, chào cờ. Bạn đừng cho là nói phét nhé, chính mắt tôi thấy các chính khách cất tiếng hát theo quốc ca Đức một cách hùng hồn, trang trọng, làm tôi cũng phải … hát theo.

reiners
Ông Hans Wilhelm Reiners, Đô-trưởng thành phố Mönchengladbach

Ông Reiners, Oberbürgermeister của Mönchengladbach, đương nhiên cũng là khách danh dự nên không thể để ổng vỗ vỗ hai lòng bàn chân bạch bạch vào với nhau rồi chui vô mùng ngồi nghe muỗi vo ve được vì ổng là …. ĐÔ-TRƯỞNG.
Đến đây là chấm dứt lời giới thiệu khách danh dự. Xin quý vị cho tràng pháo tay. Xin thành thật cám ơn quý vị.

Dạy con theo phương pháp EGN

Deutsche Version

Đứa con gái đáng yêu nhất trên đời này của tôi vừa mới tròn 18 tuổi. Cái tuổi tuyệt vời. Cái tuổi ai cũng từng mong, từng đợi, từng chờ. Cái tuổi được định nghĩa trong Điều §2, Luật Liên bang Đức, mà vào ngày 22.03.1974 được sửa đổi từ 21 xuống 18 tuổi. Có lẽ đó là một biện pháp tuyệt vọng của chính phủ để cứu vớt dân tộc Đức đang ngày càng già đi, vì đủ tuổi vị thành niên là được phép làm việc trên 40 tiếng một tuần, và được phép … nộp tiền vào quỹ hưu trí !

Buổi tối của ngày lịch sử ấy – ngày sinh nhật thứ 18 của đứa con gái đáng yêu nhất trên đời này của tôi – hai vợ chồng tôi không sao chợp mắt được. Cả hai đều cảm giác như có cái gì đó thật quý báu vừa tuột khỏi tầm tay mình. Một thành quả cuộc đời ? Hay tạm gọi nó là phương pháp EGN, Ép-Gò-Nắn Âu-Việt (xin chớ đọc nhầm là Ưu-Việt) như ông chồng đáng yêu nhất trên đời này của tôi vẫn hay nói đùa:
Mình trồng gỗ Hoàng Đàn rồi em à !

sugarcanejuicePhương pháp này chả có gì gọi là bí quyết, bí mật gia truyền cả. Nó đơn giản chỉ có vài giai đoạn.
Giai đoạn 1 – Ép
Lúc con còn bé ta phải lợi dụng uy thế cha mẹ, phát huy câu „Phụ mẫu tại đường như Phật tại thế“. Những gì khi ta thuở bé ước mơ mà vì bất cứ lý do nào đó không thực hiện được thì ta „ÉP“ con ta phải học, phải làm. Ví dụ như học đánh dương cầm (ngày còn bé tôi bị ông ngoại bắt học đánh đàn tranh mặc dù tôi thèm được học đàn dương cầm như một số bạn khác cùng lớp), hay học một môn thể thao (mỗi lần đi bơi về bà ngoại tôi đều mắng „con gái con nứa đi bơi da đen như mọi mai mốt có ma nó lấy“), đứng hạng nhất lớp (điều mà bất cứ cha mẹ người Việt nào cũng mong đợi ở con mình), hay học bất cứ cái gì mà „bạn“, trong vai vế phụ mẫu, cho là hữu ích.
– Con phải thế này, con phải thế kia …
– Bởi vì bố mẹ muốn …
Đừng chịu thua. Đừng nản chí. Không cần biết sẽ ép ra bánh dẻo nhân đậu xanh hay bánh nướng nhân thập cẩm hột vịt muối. Hãy cứ „ép“ líp ba ga. Lúc này cha mẹ là vua, là ông trời, là thượng đế.

Để rồi đến …
Giai đoạn 2 – Gò
Bước vào tuổi dậy thì, tuổi „tí nị“ (teenager), tuổi „chướng“, đứa trẻ sẽ sớm nhận ra rằng trên trời không chỉ có thượng đế mà còn

Trên trời có đám mây xanh
Ở giữa mây trắng chung quanh mây vàng

Từ thời điểm này chẳng những sức khỏe ta đã bắt đầu suy yếu mà uy quyền của ta cũng èo uột dần. Phụ huynh nào trước đây chịu khó siêng năng trong giai đoạn 1, bây giờ có thể yên tâm chuyển từ thế đứng … ép nước mía qua thế ngồi … gò chắn. Kiên trì, nhẫn nại, rình mò như đang đánh chắn vậy. „Bỏ xuông gò cước có ngày ù to“. May mắn thay, ngồi dù sao cũng đỡ mỏi cẳng hơn đứng. Và cũng đừng mong bánh nướng hột vịt muối sẽ tròn trĩnh như bánh cam bọc đường. Những gì ta ép ở đầu này sẽ thòi ra như thế ở đầu kia, chỉ khác là nó sẽ tiếp tục phát triển. Lúc này bạn sẽ gặt hái cái nhìn ganh tị của những bạn hàng cùng bán nước mía trước kia đã ung dung đóng cửa xe đi ngủ giải lao trong khi bạn còng lưng ép mía giữa cái nắng gay gắt trưa hè.
Quan trọng không ít là đừng chỉ chú tâm gò những ưu điểm, tài năng, vì con người không ai toàn vẹn và tính xấu thì không bao giờ biến mất hoàn toàn cả. Nếu mía không ngọt thì ta vắt thêm tí nước quất, nước cam, nước chanh vào. Chẳng hạn „con có bừa cũng ráng thu dọn phòng vì mai bác Tư dẫn thằng Tèo đến chơi đấy !“. Hay nếu con bạn cứ cả ngày cắm đầu cắm cổ vào máy tính thì mua cho nó quyển sách về HTML dạy cách thiết kế trang web, biết đâu sau này có lúc cần đến.

Giai đoạn 3 – Thương lượng
Càng lớn, con cái càng tự tin tự đại hơn và càng không nghe lời khuyên của cha mẹ. Đến lúc ta phải đổi từ nghề chân tay ép nước mía, gò cước chắn, sang xử dụng ba tấc lưỡi. Nhưng không mặc cả như mấy bà bán cá ở chợ An Đông đâu nhé, mà phải biết thuyết phục điêu luyện như Khổng Minh Gia Cát Lượng.
Ví dụ khi muốn mua không mặc cả kiểu „chiếc xe này quá tồi ai mà mua với giá 1000€, tôi trả 900€ là may lắm rồi đấy !“. Warren Buffett, nhà đầu tư thành công nhất thế giới, sẽ thuyết phục như sau: „Tôi nghĩ rằng công ty của anh có rất nhiều ý tưởng mới lạ và rất mong muốn sát nhập vào tập đoàn của chúng tôi. Nhưng công ty cũng cần được hiện đại hóa, thay đổi cách tổ chức nên sẽ tốn kém, anh xem lại có bớt giá bán chút đỉnh được không ?“
Ví dụ cụ thể trong trường hợp đứa con gái đáng yêu nhất trên đời này của tôi: „Bố mẹ rất vui khi con muốn lấy bằng Master. Bố mẹ cũng nghĩ rằng con học ra trường càng sớm càng tốt vì bố mẹ thấy nhiều người học Bachelor xong, đi làm, sau đó mất đà không học tiếp lấy bằng Master được con ạ !“

Giai đoạn 4 – Chưa trải qua
Vì đứa con gái đáng yên nhất trên đời này của tôi chưa chấm dứt giai đoạn 3 nên tạm thời tôi „bỏ ngỏ“ giai đoạn 4. Nhưng các bạn đừng tưởng bở, hai đứa chúng tôi không bao giờ ngừng vun gỗ Hoàng Đàn đâu nhé !

Say goodbye to fighting about your allowance with your parents on your eighteenth birthday. That’s because you won’t get any.

Video mừng sinh nhật 18 đứa con gái đáng yên nhất trên đời này của tôi

Die 4-Fs der Kindererziehung

Tiếng Việt

Vor kurzem ist unsere allersliebste Tochter auf der ganzen Welt 18 geworden. Ein schönes Alter. Überall gepriesen. Sogar im Bundesgesetzbuch, denn am 22. März 1974 beschloss der Bundestag, die Altersgrenze zur Volljährigkeit von 21 auf 18 Jahre herabzusetzen, wahrscheinlich eine verzweilfete Maßnahme zur Rettung des zum Greis werdenden deutschen Volkes, denn mit 18 darf man mehr als 40 Stunden pro Woche arbeiten und brav in die Rentenkasse einzahlen.

Am Abend des historischen Tags konnten wir nicht einschlafen. Wir wurden das Gefühl nicht los, dass uns etwas Wertvolles aus der Hand gelitten ist.  Unseres Lebenswerk, die 4-Fs der Kindererziehung. Man möge sie als die „Hong-Gerhard-Methodik“ bezeichnen, ein Gemisch aus Frühlingsrolle-getunken-in-Senfsoße, oder wie mein allerliebster Ehemann auf der ganzen Welt mit Schrecken ausdrückte:

– Frau, wir haben einen Monster gezüchtet!

logo_die_monster_ag-svgDas Rezept ist kein Geheimnis. Es umfasst 4 Fs.

1. Phase – Fordern
Zu Beginn ist das eigene Kind den Eltern gegenüber mehr oder weniger hörig. In dieser Phase solltet Ihr als Eltern ihre Vormachtstellung voll ausnutzen, Eure eigenen Interessen durchsetzen und Eure Defizite aus eigener Kindheit größtmöglich kompensieren: ein Instrument beherrschen (ich wurde als Kind gezungen, die traditionelle vietnamessiche Zitter zu lernen), eine exotische Sportart ausüben (vor Beginn des Unterrichts ging ich mit meinen Freundinnen ein paar Bahnen schwimmen, meine Großmutter war strikt dagegen, sie war der Meinung, das Chlorwasser schadet meine zarte Haut und vermindert somit die Chance, einem Mann zu gefallen, den sogenannten zukünftigen Ehemann), Klassenprimus zu werden (ist gängiger Zwang aller vietnamesischen Eltern)  etc.  Die Sätze wie „Du musst …“ und „Weil wir wollen, dass …“ sollten nicht dosiert, sondern gebetsmühlenartig eingesetzt werden, damit Eltern ihrer Wunschvorstellung vom perfekten Kind Nachdruck verleihen können. Im Klartext gesprochen, quetscht aus Euren Kindern zu dieser Zeit alles heraus, was nur irgendwie möglich ist, ohne zu wissen, was letztlich dabei heraus kommt.

2. Phase – Formen und Fördern
Schnell wird das Kind bald merken, dass es im Grunde nichts „musst“, schon gar nicht „weil wir es wollen“. Ab diesem Punkt schwindet die elterliche Vormachtstellung, und die Pubertät beginnt. Eltern, die zuvor in Phase 1 fleißig waren, können sich nun daran machen, ihre Kinder zu formen und zu fördern. Erfreulicherweise ist das nun weniger anstrengend als ständig nur zu fordern. Erwartet Ihr aber nichts Neues, da kommt nichts, und das was Ihr heraus gepresst habt, kann nur noch wachsen. Alle anderen bereuen letztlich ihr Leben lang die 1. Phase verschlafen zu haben.
Selbstverständlich sind alle guten Eigenschaften zu fördern, ebenso wichtig sind aber auch die weniger Guten oder gar Schlechten. Formt die Schlechten einfach etwas um, wie z.B. „Du weißt, dass du faul und unordentlich bist, aber räum wenigstens dein Zimmer auf, wenn Besuch kommt, das wirft ein besseres Licht auf dich (und inhärent betrachtet, natürlich auf uns auch)“. Denn gänzlich verschwinden werden diese nie.
Fördert ruhig die in Euren Augen weniger guten Talente, vielleicht lässt sich daraus später Kapital schlagen: „Ich weiß, dass du stundenlang vor dem Computer sitzen kannst, daher habe ich dir eine Domain und ein Buch über HTML-Programierung besorgt. Da kannst du alles posten, was du magst, und glaube mir, so etwas cooles haben deine Freunde bestimmt nicht“.

3. Phase – Feilschen
Wird das Kind erwachsen, sinkt sein Vertrauen in dem elterlichen Rat. Es wird nun Zeit, die Taktik zu wechseln. Feilscht aber nicht wie auf dem Bazar, sondern wie bei einer Firmenübernahme. Die Kunst liegt dabei, quasi nicht das Produkt schlecht machen, das man kaufen möchte, sondern den angemessen Preis dem Verkäufer durch abwägen von Tatsachen deutlich machen.
Bazar wäre: “Das Auto ist fast nur noch Schrott, du kriegst niemals 1000€ dafür. Ich gebe dir 900€, da zahle ich echt noch drauf!
Warren-Buffett-Stil wäre: “Ich finde, Ihre Firma hat viele interessante Innovationen und ich würde es sehr gerne in unseres Konsortium aufnehmen. Doch es sind große Rationalisierungs- und Modernisierungsmaßnahmen erforderlich, die sich letztlich im Kaufpreis wieder finden müssen.“
Hong-Gerhard-Methodik wäre: „Wir finden es ganz toll, dass du dein Master machen möchtest. Wir finden aber auch, dass je früher du damit fertig wirst, desto besser und leichter ist es für dich. Nimm den Schwung mit, denn wir kennen Leute die nach dem Bachelor in der anschließenden Arbeitswelt nicht mehr die Kraft gefunden haben, um den Master auch wirklich zu beenden.“

4. Phase – Fehlt-Noch
Da wir uns mit unserer allersliebsten Tochter auf der ganzen Welt erst in Phase 3 befinden, müssen wir das vierte „F“ erstmal aussetzen. Aber glaubt ja nicht, dass wir aufhören, unseren Monster Freien Lauf zu geben, denn

Say goodbye to fighting about your allowance with your parents on your eighteenth birthday. That’s because you won’t get any.

Video „Happy 18th birthday“ für unsere allersliebste Tochter auf der ganzen Welt

Bố tôi

Tục ngữ Việt nam có câu
Con không cha như nhà không nóc.

Năm tôi 12 tuổi thì nhà tôi „tróc nóc“. Tôi còn quá bé để được biết về cuộc đời của bố tôi, về sự nghiệp của bố tôi. Chỉ biết bố là Luật sư, ông nội Bùi Khắc Dụng là địa chủ ở Thanh Hóa, vượt ngục trại tù Lý Bá Sơ vào Nam chứ không được di cư chính thức bằng tàu há mồm. Thế thôi.
Mới đây tôi nhận được Email của một người bạn của mẹ tôi với nội dung như sau:
Riêng chuyển tới Hồng,
Tôi tính viết ít hàng tâm tình đầu năm gửi ông em ruột bên Texas nhân khi nhận được tấm hình của Luật sư Bùi Hồng Hưng. Thấy bài có nhắc tới một phần nhỏ tiểu sử Luật sư Bùi Hồng Hưng nên tôi chuyển để Hồng biết.
Về trại tù Lý Bá Sơ tức trại Đầm Đùn thì thật là khủng khiếp. Hình như có người đã mô tả trại tù này và được giải thưởng thời Đệ Nhất Cộng Hòa.
——————————-
Nhiều khi nghĩ lại quá khứ, tôi cũng tự hào là người kiên trì, cần mẫn. Vì trong hoàn cảnh khó khăn mà cố và đã vượt qua để có một số thành quả nhất định.
Những ngày xa xưa ấy. Hồi còn trẻ và trung niên. Còn trẻ thì có một số khó khăn do hoàn cảnh gia đình, hoàn cảnh chiến tranh … tôi không có dịp tiếp xúc, nhìn xa, trông rộng. Khi trung niên thì dồn hết thời giờ, tâm trí vào công việc và học hành hầu tiến thân.
Bây giờ  81 tuổi, vừa bước vào cái tuổi Lão Hỉ, Lão Cố. Ngoái nhìn lại quãng đường đã qua thấy tôi làm như vậy là đúng, có lẽ một phần do phúc đức tiền nhân, một phần do tiền kiếp – nếu tin vào có tiền kiếp – đã đi vào tiềm thức, hướng dẫn mình sống như vậy. Ra trường, đơn thân được làm việc gần nhà. Một vị trí mà nhiều người có thế lực luôn muốn chiếm. Chỉ một sơ sót nhỏ trong công tác hoặc kém hiệu quả là bị thay thế ngay.
Vì vậy, tôi như con ếch ngồi dưới đáy giếng. Thật ít giao thiệp, thật ít tiếp xúc. Con ếch ngồi đáy giếng nhìn trời qua miệng giếng (nhỏ bằng vung) ra sao, thì tôi, một tráng niên nhìn đời qua môi trường công tác chuyên môn và học thêm như vậy. Tôi có một chút thành tựu nho nhỏ và thấy hài lòng. Thứ hài lòng của con ếch, thấy mình có một vị trí đáng nể trong bầu trời.
Thời thế thay đổi. Tôi đi tù. Rồi lang bạt Âu Mỹ. Tiếp xúc với mọi giới trong xã hội.
Như con ếch ra khỏi miệng giếng, tôi bừng tỉnh.
Thấy mình nhỏ bé quá. Từ sự hiểu biết, đến kiên trì, rồi thành tựu. Tất cả chẳng là cái thá gì so với thiên hạ. Nghĩ lại, cái thời con ếch nhìn bầu trời qua miệng giếng. Ái ngại quá.
Biết bao nhiêu lời kinh sám hối cho đủ đây !
Tôi nhìn gương của vị này: Luật sư Bùi Hồng Hưng. Ông sinh năm 1934, hơn tôi 3 tuổi. Hai cha con (cha „vượt ngục“ trại Lý Bá Sơ – một trại tù, trước 1975 chỉ có vào mà không có ra, có lẽ trước 1975 Cụ là người trốn trại thành công duy nhất) vượt biên vào Nam năm 1955. Nghĩa là vào năm 1956. Ông Bùi Hồng Hưng tay trắng.
Ông tự học. Vừa làm vừa học. Đậu Tú Tài I, Tú Tài II. Lấy vợ là nhà giáo. Hai vợ chồng đều vừa làm vừa học.
Không biết Ông noi gương Bà hay Bà noi gương Ông mà Bà đi dạy 8 năm sau mới thi (đậu) Tú Tài I, hạng Bình Thứ, ban C (văn chương, sinh ngữ) trước năm 1966. Và thật đáng nể là 6 năm sau, khi Bà đã 4 con, vẫn đi dạy mà thi nốt Tú Tài II, ban C, kèm theo bằng Proficency của Hội-Việt-Mỹ. Bà kể với tôi là Bà học ban Bổ túc trường Quốc gia Sư phạm Sài-Gòn, niên khóa 1955-1958. Tốt nghiệp, dạy tại trường Trung Học Bùi Thị Xuân Đà Lạt hai năm. Nay các học sinh cũ đã lớn. Đi thi Tú Tài II, bà phải nhìn trước nhìn sau, chỉ sợ lỡ gặp phải học sinh của mình, người thì chấm thi, người thì làm giám thị, hoặc người thì đi thi, thì quê quá đi thôi.
Còn Ông vẫn vừa học vừa làm. Ông đã có năm con mới tốt nghiệp Cử nhân Luật. Tiếp tục thực tập Luật sư. Tốt nghiệp Luật sư. Năm 1975 chuẩn bị khai trương Văn Phòng Luật sư Bùi Hồng Hưng với phần phụ tá dịch thuật Anh ngữ của phu nhân, bà Đan Thanh, … thì … biến cố xảy ra.
Với người vượt tuyến năm 1955 thì tháng 4-1975 là tháng khủng khiếp. Cho nên Ông đã cùng 4 con ra đi …
Xin thành kính nguyện cầu Ông và 4 cháu được an vui miền VĨNH HẰNG.

my_familie
Tôi hãnh diện có người bố hiếu thảo (ông nội bịnh liệt giường, bố tắm rửa, đút cơm cho ông nội ăn dù nhà tôi có người làm), nhân hậu (ai khó khăn nhờ vả, bố tôi đều giúp đỡ, thân chủ nghèo không trả nổi tiền thù lao luật sư, bố tôi cãi miễn phí) và kiên trì  – nay tôi mới rõ – nhất trên đời này.
Hãnh diện hơn nữa là tôi có người mẹ đã làm mái ngói che nắng mưa cho hai chị em tôi (em tôi chào đời khi nhà đã tróc nóc, tháng 10.1975) suốt 42 năm qua.